Malaysia điều chỉnh chính sách xuất khẩu đất hiếm

Malaysia đã chấp thuận cho xuất khẩu một lô đất hiếm chưa qua chế biến để phục vụ hoạt động nghiên cứu và phát triển. Đây là trường hợp được cấp phép theo chính sách quản lý mới của nước này, trong bối cảnh đất hiếm ngày càng có vai trò quan trọng đối với các ngành công nghệ cao.

Việc Malaysia điều chỉnh chính sách xuất khẩu đất hiếm cho thấy nước này đang muốn tiến xa hơn trong chuỗi giá trị, thay vì chỉ cung cấp nguyên liệu thô. Đây cũng là mục tiêu mà nhiều quốc gia đang theo đuổi, khi nhu cầu đất hiếm cho các ngành công nghệ cao ngày càng lớn.

Tuy nhiên, việc tham gia sâu vào chuỗi cung ứng đất hiếm không hề đơn giản. Nguyên nhân là bởi những công đoạn quyết định giá trị của đất hiếm hiện vẫn tập trung chủ yếu ở một số ít quốc gia. Và đây cũng là nguyên nhân khiến cuộc cạnh tranh giành quyền chủ động nguồn cung đang ngày càng gia tăng.

Nắm giữ thế độc quyền hiện nay là Trung Quốc. Quốc gia này hiện chiếm khoảng 60 - 70% sản lượng khai thác đất hiếm và kiểm soát tới hơn 90% khâu tinh luyện, tách chiết và sản xuất nam châm đất.

Sự phụ thuộc lớn vào một nguồn cung đất hiếm đang khiến Mỹ, Nhật Bản và châu Âu lo ngại về những rủi ro đối với kinh tế và an ninh quốc gia, nỗ lực tìm kiếm các nguồn cung thay thế. Mỹ đang đẩy mạnh đầu tư vào năng lực chế biến trong nước. Đồng thời, Washington cùng các đối tác như Liên minh châu Âu (EU), Australia và Nhật Bản thúc đẩy hợp tác nhằm đa dạng hóa nguồn cung khoáng sản chiến lược.

Ông James Litinsky - Tổng Giám đốc Tập đoàn JHL Capital của Mỹ - nói: "Chúng tôi cho rằng việc xây dựng chuỗi cung ứng vật liệu tại các nước phương Tây là rất quan trọng, để có thể cạnh tranh trên toàn bộ chuỗi giá trị. Mục tiêu của chúng tôi không chỉ là sản xuất với chi phí thấp mà còn phải bảo đảm tính bền vững".

Trong nỗ lực giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, sự chú ý đang hướng tới những quốc gia có tiềm năng tài nguyên đất hiếm như Brazil, Nga và Malaysia.

Khác với nhiều nước giàu tài nguyên nhưng thiếu nhà máy, Malaysia có cơ sở chế biến đất hiếm của Công ty Lynas - một doanh nghiệp Australia - tại Kuantan. Đây là một trong những cơ sở phân tách và tinh luyện đất hiếm thương mại quy mô lớn quan trọng nhất bên ngoài Trung Quốc. Với lợi thế về tài nguyên và nền tảng chế biến sẵn có, Malaysia đang tìm cách thu hút thêm công nghệ và vốn đầu tư, qua đó nâng cao giá trị thu được từ nguồn tài nguyên trong nước.

Có thể thấy, việc sở hữu mỏ đất hiếm mới chỉ là bước đầu. Khả năng chế biến sâu, làm chủ công nghệ và tham gia vào các khâu có giá trị cao mới quyết định vị thế của mỗi quốc gia trong chuỗi cung ứng.