Đại học công lập tại Nhật Bản đứng trước nguy cơ thua lỗ

Kể từ năm 2004, nhiều trường đại học quốc lập tại Nhật Bản chuyển sang mô hình Pháp nhân Đại học quốc lập với mục tiêu tự chủ tài chính. Tuy nhiên, đến nay, ngay cả những trường hàng đầu như Đại học Tokyo cũng gặp khó khăn vì thiếu vốn và các quy định cản trở hoạt động quản lý.

Đại học Tokyo, trường đứng ở vị trí hàng đầu trong hệ thống giáo dục đại học Nhật Bản, cũng có nền tảng tài chính bấp bênh. Trường đã thâm hụt tài chính năm thứ 2 liên tiếp và nguồn tiền dự trữ có thể cạn trong vài năm, khiến việc cắt giảm số lượng nhà nghiên cứu khó tránh khỏi.

Cuộc khảo sát của báo Asahi và Kawaijuku với 75 trường đại học quốc lập cho thấy 53% hiệu trưởng cho rằng số lượng Pháp nhân Đại học quốc lập sẽ giảm vào năm 2040. Nguyên nhân là tỷ lệ sinh tiếp tục giảm và tình hình tài chính ngày càng xấu đi.

Báo Asahi cũng chỉ ra tình trạng thâm hụt ngân sách tại các bệnh viện trực thuộc đang tạo thêm gánh nặng cho các trường. Trong năm tài chính 2025, 80% trong số 42 bệnh viện trực thuộc đại học quốc lập bị thua lỗ.

Theo báo Nikkei, nguồn thu chủ yếu của các đại học quốc lập là khoản trợ cấp kinh phí vận hành do Nhà nước cấp. Khoản này đã giảm kể từ năm tài khóa 2004, khi các trường chuyển sang mô hình Pháp nhân Đại học quốc lập tự chủ. Trong khi đó, Chính phủ tăng trợ cấp nghiên cứu khoa học, tập trung cho những đề tài xuất sắc nhằm thúc đẩy cạnh tranh giữa các nhà nghiên cứu và các trường.

Nguồn thu từ học phí, vốn ổn định và chỉ đứng sau trợ cấp kinh phí nhà nước, cũng bị hạn chế. Bộ Giáo dục quy định mức học phí tiêu chuẩn và chỉ cho phép tăng trong những trường hợp đặc biệt.

Nhiều tờ báo cũng chỉ ra rằng các trường đại học quốc lập đang sở hữu nhiều khu đất có giá trị cao, trong đó có những địa điểm mang giá trị lịch sử trong khuôn viên trường. Tuy nhiên, việc thiếu kỹ năng quản trị và ý tưởng về mô hình kinh doanh mới khiến các trường chưa thể gia tăng nguồn thu.