Đánh người, đập xe do "hiểu lầm": phải trả giá bằng án tù

Từ "hiểu lầm" đến án hình sự

Tối 29/3/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đồng Tháp cho biết vừa ra quyết định khởi tố tám bị can về hành vi gây rối trật tự công cộng liên quan đến vụ rượt đuổi, đập phá xe ô tô khi đi mua bán sầu riêng.

Theo điều tra ban đầu, mâu thuẫn phát sinh trong lúc thương lượng. Khi một bên rời đi, nhóm còn lại cho rằng nhóm người mua chưa thanh toán, "quỵt tiền" nên tổ chức truy đuổi, chặn xe và dùng vật cứng đập vỡ kính ôtô, đồng thời đánh người. Chỉ sau khi được can ngăn, các bên mới nhận ra nguyên nhân là hiểu lầm. Sau đó nhóm tại vựa sầu riêng đã đưa những người bị thương đi điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Tiền Giang.

Trước đó, báo chí từng đưa tin nhiều vụ "hiểu lầm" tệ hại, như đánh nhầm người giúp đỡ nạn nhân bị tai nạn giao thông; hay vụ việc xảy ra tại Đà Nẵng vào tháng 12/2025: Một nhóm thanh thiếu niên truy đuổi và đánh nhầm người ngay trước cổng tòa án. Còn các vụ hành hung, đánh người do va chạm giao thông, tấn công cả người can ngăn... thì xảy ra nhiều.

Những vụ việc cho thấy điểm chung: "hiểu lầm" không dừng lại ở tranh chấp dân sự, mà nhanh chóng bị đẩy sang ranh giới hình sự khi bạo lực xảy ra.

"Hiểu lầm" không phải lý do được miễn trách nhiệm

Điểm nguy hiểm không nằm ở "hiểu lầm", mà ở cách mọi người phản ứng với điều đó.

Trao đổi với phóng viên, luật sư Đồng Văn Vương (Đoàn luật sư TP Hà Nội) khẳng định: "Pháp luật hình sự không coi 'hiểu lầm' là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm."

Theo quy định tại Điều 51 Bộ luật Hình sự, các tình tiết giảm nhẹ được liệt kê rất cụ thể. Việc một nhóm người "nghĩ rằng bị quỵt tiền" chỉ là nhận thức chủ quan, không phải căn cứ pháp lý để giảm nhẹ. Trong một số trường hợp, yếu tố hiểu lầm có thể được xem xét như hoàn cảnh phạm tội mang tính bột phát. Tuy nhiên, đây chỉ là yếu tố phụ, không mang tính quyết định.

Ngược lại, những hành vi sau khi gây án như đưa nạn nhân đi cấp cứu, bồi thường thiệt hại, thành khẩn khai báo mới là các tình tiết có giá trị giảm nhẹ rõ ràng.

Có thể bị xử lý nhiều tội danh

Từ góc độ pháp lý, hành vi "hiểu lầm rồi hành hung" không chỉ dừng ở một vi phạm đơn lẻ. Luật sư nhận định, các đối tượng có thể bị xem xét đồng thời nhiều tội danh: Gây rối trật tự công cộng (Điều 318); Cố ý gây thương tích (Điều 134); và hủy hoại hoặc làm hư hỏng tài sản (Điều 178 Bộ luật Hình sự).

Đặc biệt, hành vi truy đuổi, chặn xe, đánh người giữa đường đã đủ yếu tố cấu thành tội gây rối trật tự công cộng, ngay cả khi chưa xác định rõ thiệt hại cụ thể. Trong nhiều trường hợp, cơ quan tố tụng có thể xử lý đồng thời nhiều tội danh hoặc chọn tội danh chính tùy theo mức độ hành vi.

Một hiểu lầm phổ biến là chỉ khi thiệt hại lớn mới bị xử lý hình sự. Trên thực tế, pháp luật có các ngưỡng định lượng: Tài sản bị thiệt hại từ 2 triệu đồng trở lên; Tỷ lệ thương tích từ 11% trở lên.

Tuy nhiên, đây không phải điều kiện duy nhất. Ngay cả khi chưa đạt các ngưỡng này, nếu hành vi mang tính chất côn đồ, có tổ chức hoặc gây ảnh hưởng xấu đến trật tự xã hội, người vi phạm vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Điều này lý giải vì sao nhiều vụ việc "tưởng nhỏ" vẫn bị khởi tố.

Đứng ngoài "cổ vũ" cũng có thể bị xử lý

Không ít người cho rằng chỉ người trực tiếp đánh, đập mới phải chịu trách nhiệm. Tuy nhiên, theo quy định về đồng phạm, những người: Hò hét; Cổ vũ; Bao vây; Tạo áp lực… vẫn có thể bị coi là "người giúp sức" và phải chịu trách nhiệm hình sự. Mức độ xử lý sẽ phụ thuộc vào vai trò cụ thể của từng người trong vụ việc.

Bên cạnh trách nhiệm hình sự, người gây ra hành vi còn phải bồi thường dân sự. Các khoản bồi thường bao gồm: Chi phí sửa chữa tài sản bị hư hỏng, chi phí điều trị, thu nhập bị mất của nạn nhân và tổn thất tinh thần. Trong trường hợp nhiều người cùng gây ra thiệt hại, trách nhiệm bồi thường được áp dụng theo nguyên tắc liên đới.

Từ một mâu thuẫn dân sự đơn giản, chỉ cần một quyết định nóng vội, người trong cuộc có thể bước qua ranh giới pháp luật. "Không thể lấy 'hiểu lầm' làm lý do để biện minh cho hành vi bạo lực," luật sư Vương nhấn mạnh.

Trong bối cảnh các vụ việc "đánh nhầm", bạo lực do những va chạm nhỏ không đáng có liên tiếp xảy ra, vấn đề không còn là ai đúng, ai sai. Ranh giới giữa tranh chấp và tội phạm đôi khi chỉ cách nhau một quyết định nóng vội. Một khi đã bước qua, cái giá phải trả không thể chỉ là lời xin lỗi.