Đánh thức nguồn lực từ nhà đất dôi dư để tạo động lực phát triển

Không thể để lãng phí

Quá trình tinh gọn bộ máy và sắp xếp đơn vị hành chính đã mở ra yêu cầu mới trong quản lý tài sản công. Khi nhiều cơ quan được hợp nhất, hàng loạt trụ sở, nhà và đất không còn nhu cầu sử dụng. Nếu không được xử lý kịp thời, những tài sản này sẽ xuống cấp, mất giá trị và kéo theo sự lãng phí nguồn lực quốc gia.

Thực tế cho thấy vấn đề không nằm ở việc thiếu tài sản mà nằm ở chỗ tài sản chưa được khai thác hiệu quả. Nhiều khu đất có vị trí thuận lợi vẫn bị bỏ trống trong khi nền kinh tế đang cần thêm quỹ đất cho đầu tư, sản xuất, dịch vụ và phát triển hạ tầng.

TP Hồ Chí Minh là ví dụ điển hình. Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP Hồ Chí Minh (HoREA), cho biết thành phố hiện có 838 dự án và khu đất gặp khó khăn, vướng mắc thuộc nhiều nhóm khác nhau. Trong đó có 116 dự án đầu tư công nằm trong diện ưu tiên tháo gỡ. Riêng nhóm tài sản công mới xử lý được 18 trên 42 dự án và cơ sở nhà đất. Nhiều dự án bị đình trệ trong nhiều năm khiến nguồn lực đất đai bị thất thoát, nguồn cung nhà ở thiếu hụt và doanh nghiệp rơi vào tình trạng khó khăn về dòng tiền.

Điều đáng suy ngẫm là TP Hồ Chí Minh không thiếu đất. Điều còn thiếu là quỹ đất sạch có thể đưa vào khai thác ngay. Mỗi khu đất bị bỏ hoang đồng nghĩa với việc ngân sách mất đi nguồn thu, doanh nghiệp mất cơ hội đầu tư, người lao động mất cơ hội việc làm và địa phương mất thêm động lực tăng trưởng.

Một khu đất công nghệ cao không được sử dụng trong nhiều năm sẽ không chỉ thất thu tiền thuê đất mà còn đánh mất cơ hội thu hút vốn đầu tư nước ngoài và phát triển ngành công nghệ. Tương tự, những khu đất có vị trí đắc địa tại trung tâm đô thị nếu tiếp tục bỏ trống sẽ làm giảm hiệu quả sử dụng hạ tầng và tạo ra chi phí cơ hội rất lớn cho nền kinh tế.

Trong bối cảnh đó, việc Chính phủ ban hành Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP được xem là bước đi cần thiết nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn kéo dài nhiều năm trong xử lý tài sản công.

Khơi thông nguồn lực

Việc bố trí, sắp xếp và xử lý tài sản công giữ vai trò đặc biệt quan trọng khi thực hiện chủ trương tinh gọn tổ chức bộ máy và sắp xếp đơn vị hành chính. Nhiệm vụ này vừa phải bảo đảm điều kiện hoạt động cho các cơ quan theo mô hình mới, vừa phải khai thác triệt để các cơ sở nhà, đất dôi dư nhằm tránh thất thoát, lãng phí và đóng góp cho phát triển kinh tế xã hội.

Theo Bộ Tài chính, hiện cả nước còn hơn 11.000 cơ sở nhà, đất đã hoàn thành việc thu hồi hoặc chuyển giao về địa phương nhưng vẫn phải tiếp tục xử lý để đưa vào khai thác. Đây là khối tài sản rất lớn đang chờ được chuyển hóa thành nguồn lực phát triển.

Theo đó yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thành các thủ tục hành chính mà các cơ sở nhà, đất này phải thực sự được sử dụng hiệu quả, đóng góp cho tăng trưởng của từng địa phương và cả nước. Khai thác hiệu quả hàng chục nghìn cơ sở nhà, đất dôi dư không chỉ là nhiệm vụ mà còn là trách nhiệm chính trị trong cuộc đấu tranh chống lãng phí.

Cục trưởng Cục Quản lý công sản Nguyễn Tân Thịnh, cho rằng mục tiêu cao nhất không chỉ là đẩy nhanh tiến độ xử lý mà quan trọng hơn là đưa các tài sản vào sử dụng thực chất. Điều cần hướng tới không phải thu được mức tiền thuê cao nhất mà là nhanh chóng có chủ thể khai thác thực sự để tạo việc làm, thúc đẩy đầu tư và phát huy tối đa nguồn lực của Nhà nước.

Điểm mới đáng chú ý của Nghị quyết là tăng cường phân cấp cho địa phương, đơn giản hóa thủ tục nhưng vẫn bảo đảm công khai, minh bạch và kiểm soát chặt chẽ nhằm phòng ngừa thất thoát, tiêu cực. Khi địa phương được chủ động hơn trong quyết định và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện, tiến độ xử lý tài sản công được kỳ vọng sẽ được rút ngắn đáng kể.

Ở góc nhìn thị trường, TS Sử Ngọc Khương, Giám đốc cấp cao Savills Việt Nam, nhận định nguồn cung đất sạch đang là một trong những nút thắt lớn nhất của thị trường bất động sản. Nếu quỹ đất công được xử lý minh bạch, đúng quy hoạch thì sẽ trở thành nguồn lực rất quan trọng cho phát triển đô thị. Theo ông Khương, nhiều khu đất công hiện nằm ở những vị trí có giá trị cao nhưng chưa được khai thác hiệu quả.

Cùng với việc đẩy nhanh xử lý tài sản, yêu cầu về minh bạch cũng được đặt ra như điều kiện tiên quyết. Các chuyên gia cũng cho rằng danh mục đất sau thu hồi, tình trạng pháp lý, kế hoạch đấu giá và tiến độ sử dụng cần được công khai. Đây là giải pháp quan trọng để hạn chế lợi ích nhóm và giảm nguy cơ thất thoát tài sản công.

Nghị quyết 31 mở ra hành lang pháp lý thuận lợi hơn, nhưng hiệu quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào khâu tổ chức thực hiện. Khi những trụ sở bỏ trống được chuyển thành trường học, bệnh viện, trung tâm đổi mới sáng tạo, khu sản xuất hoặc dự án phát triển đô thị, giá trị tạo ra sẽ lớn hơn rất nhiều so với việc để tài sản tiếp tục xuống cấp theo thời gian.

Trong bối cảnh nền kinh tế đang cần thêm động lực tăng trưởng, khơi thông nguồn lực từ nhà, đất dôi dư không chỉ giúp chống lãng phí mà còn góp phần mở rộng không gian phát triển, tạo thêm việc làm, thu hút đầu tư và nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản công. Mỗi cơ sở nhà, đất được đưa vào khai thác đúng thời điểm sẽ là một nguồn lực được đánh thức, đóng góp thiết thực cho sự phát triển của từng địa phương và của cả nền kinh tế.