Dạy học sinh hiểu đúng về tín ngưỡng, phong tục ngày Tết

Tết Nguyên đán không chỉ là kỳ nghỉ dài nhất trong năm của học sinh mà còn là "lớp học văn hóa" đặc biệt, nơi các em được tiếp xúc trực tiếp với những tín ngưỡng, phong tục truyền thống của dân tộc. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện đại, không phải em nào cũng hiểu đúng bản chất của các nghi lễ ngày Tết, thậm chí dễ nhầm lẫn giữa giá trị văn hóa và yếu tố mê tín. Vì vậy, giáo dục học sinh nhận thức đúng về tín ngưỡng, phong tục ngày Tết đang trở thành một nội dung quan trọng trong nhà trường và gia đình.

Hiểu tín ngưỡng để trân trọng truyền thống

Các phong tục như cúng ông Công ông Táo, dựng cây nêu, xông đất, mừng tuổi, đi lễ chùa đầu năm… đều gắn với đời sống tinh thần lâu đời của người Việt. Đây là hình thức thể hiện ước vọng về bình an, may mắn, mùa màng tốt tươi, gia đình hòa thuận.

Khi được giải thích đúng, học sinh sẽ nhận ra rằng đằng sau mỗi nghi lễ là bài học về lòng biết ơn tổ tiên, sự gắn kết gia đình và niềm tin hướng thiện. Ví dụ, tục mừng tuổi đầu năm không đơn thuần là nhận tiền lì xì mà còn gửi gắm lời chúc sức khỏe, học giỏi, ngoan ngoãn. Lễ cúng gia tiên dạy các em nhớ về cội nguồn, trân trọng công lao thế hệ đi trước.

Phân biệt văn hóa và mê tín

Một thực tế đáng lưu ý là không ít học sinh bị ảnh hưởng bởi thông tin sai lệch trên mạng xã hội, dẫn đến hiểu sai về tín ngưỡng dân gian. Có em cho rằng phải làm lễ thật lớn mới "có lộc", hay tin vào những lời đồn đoán thiếu căn cứ.

Giáo viên và phụ huynh cần giúp các em phân biệt rõ: tín ngưỡng là niềm tin văn hóa mang tính cộng đồng, còn mê tín là niềm tin mù quáng, dẫn đến hành vi tiêu cực hoặc tốn kém không cần thiết. Đi lễ chùa đầu năm là dịp cầu bình an, hướng thiện; nhưng việc đốt quá nhiều vàng mã hay tin vào bói toán vô căn cứ lại không phù hợp với tinh thần văn minh.

Đưa bài học văn hóa Tết vào trường học

Nhiều trường học hiện nay đã lồng ghép nội dung giáo dục văn hóa Tết thông qua hoạt động trải nghiệm. Học sinh được tìm hiểu ý nghĩa bánh chưng, bánh tét, tập viết câu đối, nghe kể sự tích Táo quân, phong tục ngày Tết ở các vùng miền.

Những tiết học như vậy giúp kiến thức không khô khan mà gắn với đời sống. Khi tự tay gói bánh hay tham gia hội chợ xuân, các em hiểu rằng phong tục không chỉ là nghi lễ mà còn là sự sẻ chia, đoàn tụ.

Tuy nhiên. gia đình vẫn là "người thầy" đầu tiên trong giáo dục truyền thống. Trong những ngày Tết, cha mẹ có thể trò chuyện cùng con về ý nghĩa của từng phong tục, thay vì chỉ yêu cầu các em làm theo. Khi trẻ được giải thích, các em sẽ chủ động tham gia với thái độ tôn trọng, không xem đó là việc "bị ép".

Những câu chuyện về Tết xưa, ký ức gói bánh, đón giao thừa, đi chúc Tết họ hàng… cũng là cách nuôi dưỡng tình cảm gia đình và giúp trẻ hiểu Tết không chỉ là ăn ngon, mặc đẹp.

Giáo dục học sinh hiểu đúng tín ngưỡng, phong tục ngày Tết cũng góp phần hình thành lối sống văn minh. Các em sẽ biết giữ gìn bản sắc dân tộc nhưng không cực đoan, không chạy theo hình thức. Biết trân trọng giá trị tinh thần thay vì đặt nặng vật chất.

Khi thế hệ trẻ hiểu đúng và thực hành phong tục với tinh thần nhân văn, Tết sẽ luôn giữ được ý nghĩa đẹp đẽ trong đời sống hiện đại — vừa truyền thống, vừa văn minh.