Đẩy nhanh xử lý dự án tồn đọng, khơi thông nguồn lực

Khẩn trương rà soát, xử lý các dự án tồn đọng

Các Bộ ngành, địa phương cập nhật đầy đủ tình hình phân loại và xử lý các dự án khó khăn, vướng mắc, tồn đọng kéo dài trên Hệ thống cơ sở dữ liệu của Ban Chỉ đạo về giải quyết các dự án tồn đọng (Hệ thống 751). Không để xảy ra trường hợp còn có dự án khó khăn, vướng mắc, tồn đọng, kéo dài nhưng không được tổng hợp; xem xét xử lý, tháo gỡ theo đúng chỉ đạo của Bộ Chính trị, hoàn thành trước ngày 15/9. Đây là yêu cầu của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại Công điện số 58.

Xử lý các dự án tồn đọng là yêu cầu cấp thiết. Thế nhưng, có một thực tế thế: Theo thông tin từ Ủy ban Kiểm tra Trung ương, đến ngày 20/7, cả nước có 8.002 dự án tồn đọng, kéo dài; trong đó 4.938 dự án đã hoàn thành việc tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, tức còn khoảng hơn 3.000 dự án vẫn đang ách tắc. Tuy nhiên, theo cập nhật đến ngày 28/8, Hệ thống 751 lại ghi nhận 4.899 dự án tồn đọng, gặp khó khăn, vướng mắc.

Thông tin về các dự án này vẫn chưa hoàn toàn thống nhất. Có địa phương cập nhật thông tin chậm. Có nơi số liệu trên Hệ thống 751 chưa thống nhất với báo cáo gửi cơ quan có thẩm quyền. Không ít hồ sơ kéo dài qua nhiều giai đoạn pháp luật, nhưng phần mô tả tình huống, căn cứ pháp lý và đề xuất tháo gỡ vẫn sơ sài. Do đó, việc chuẩn hóa dữ liệu là bước đầu tiên để xác định chính xác nguồn lực đang bị "đóng băng" và đo lường phần nguồn lực thực sự cần được khơi thông.

Ví dụ như tại TP Hồ Chí Minh, thành phố thời gian qua đã hoàn thành tháo gỡ hoặc có hướng xử lý đối với 838 dự án tồn đọng, qua đó khơi thông hơn 206.000 tỷ đồng vốn đầu tư và gần 17.000 ha đất. Thành phố cũng đã xây dựng riêng một hệ thống thông tin - Hệ thống 45 do Sở Tài chính triển khai, được tích hợp vào hệ thống của Ban chỉ đạo 751 của Chính phủ.

Đến nay, hệ thống đã cập nhật thông tin của 331 dự án tồn đọng. Đây là cơ sở quan trọng nhất, để mỗi địa phương như TP Hồ Chí Minh nắm chắc dữ liệu, tình trạng của mỗi dự án tồn đọng. Từ đó, phân loại và đưa ra giải pháp phù hợp.

Ông Hoàng Vũ Thảnh, Giám đốc Sở Tài chính TP Hồ Chí Minh, cho biết: "Từ phân loại đó, công việc được giao trực tiếp cho các cơ quan, đơn vị chủ động tham mưu và giải quyết theo nguyên tắc 'một việc giao cho một người chịu trách nhiệm'. Ví dụ, một Phó Chủ tịch chịu trách nhiệm về một công việc; việc thuộc sở nào thì sở đó chịu trách nhiệm giải quyết đến cùng, hoàn thành vụ việc mới thôi".

Ông Nguyễn Chí Thanh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam, cho rằng: "Cần sàng lọc các dự án, trước hết là những dự án vướng quy định để kịp thời tháo gỡ về cơ chế, chính sách. Đối với các dự án vướng quy hoạch do tư duy quy hoạch cũ, gây lãng phí, kém hiệu quả, cần điều chỉnh phù hợp. Quan trọng hơn, cần đánh giá năng lực của nhà đầu tư; trường hợp không đủ năng lực thì phải thay thế, qua đó mở cơ hội cho những nhà đầu tư có năng lực".

Địa phương chủ động tháo gỡ dự án tồn đọng

Ngay từ đầu nhiệm kỳ mới, hàng loạt nghị quyết của Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ đã được ban hành để xử lý triệt để những điểm nghẽn dai dẳng, kìm hãm sự phát triển của nền kinh tế. Điểm đáng chú ý nhất là yêu cầu người đứng đầu địa phương phải rà soát từng dự án, xác định cụ thể vướng mắc và chủ động giải quyết những vấn đề thuộc thẩm quyền, thay vì tất cả đều phải chờ Trung ương.

Theo thống kê của Bộ Tài chính, cơ quan thường trực của Ban chỉ đạo 751, trong tổng số 3.937 dự án vướng mắc nhưng đã được phân loại, có 2.684 dự án đã được xử lý không còn khó khăn, vướng mắc. 1.115 dự án đã có phương hướng xử lý.

Bộ Tài chính đề nghị chủ động xử lý theo thẩm quyền của cơ quan, địa phương để dự án sớm đi vào hoạt động. Còn lại là các dự án đề xuất thuộc thẩm quyền xử lý của Quốc hội, Chính phủ. Việc phân cấp, phân quyền triệt để cho địa phương là giải pháp để đẩy nhanh tiến độ xử lý các dự án này.

Ông Nguyễn Văn Được - Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh cho biết: "Đây là bệ phóng, là nền tảng thể chế hay nói cách khác là "liều thuốc" để giải bệnh không dám làm trong thời gian qua, là bệ phóng để chúng ta tháo gỡ toàn bộ dự án tồn đọng trong năm 2026, góp phần tăng trưởng 2 con số cho thành phố".

"Điểm nghẽn" pháp lý được khai thông

200.000 ha đất và khoảng 3,3 triệu tỷ đồng đang kẹt tại dự án tồn đọng lâu năm trên khắp cả nước. Con số này, nhiều gấp hơn ba lần kế hoạch vốn đầu tư công của cả năm nay. Mỗi dự án có một nguyên nhân riêng, nhưng điểm chung là nguồn lực chưa thể chuyển hóa thành sản phẩm, việc làm hay nguồn thu cho ngân sách.

Theo tính toán, một khi các dự án này được xử lý đồng bộ, GDP quốc gia có thể tăng thêm 1 - 2%. Đây là nguồn lực tăng trưởng tức thì, không cần tìm kiếm từ bên ngoài mà nằm ngay trong nội tại nền kinh tế.

Tại một dự án, 3 tòa tháp tiếp tục được khởi công, trong khi 3 tòa tháp khác dự kiến hoàn thành và bàn giao trong năm nay. Dự án cũng được gia hạn chủ trương đầu tư, hoàn tất xác định nghĩa vụ tài chính và doanh nghiệp đã nộp hơn 2.300 tỷ đồng vào ngân sách Nhà nước.

Ông Trần Anh Quân, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Sunshine Sài Gòn, cho biết: "Chủ trương của Bộ Chính trị, Nghị quyết của Quốc hội cùng sự quyết liệt trong thực thi của thành phố đã tạo ra những 'cú hích' mới. Tôi tin rằng thời gian tới, các doanh nghiệp trên cả nước sẽ tiếp tục được quan tâm, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc về pháp lý, qua đó khơi thông nguồn lực rất lớn trong xã hội".

Có thể nói, một trong những vướng mắc lớn nhất tại nhiều dự án chưa được cấp sổ hồng thời gian dài qua đó là do khâu khó khăn xác định giá đất, dẫn đến chậm nghĩa vụ tài chính. Thông qua Tổ Công tác 1645 của Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Hồ Chí Minh, điểm nghẽn pháp lý này đang được đẩy nhanh tháo gỡ.

Ông Dương Văn Bắc, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Novaland, cho biết: "Khi các dự án được tháo gỡ, sẽ có hai tác động. Thứ nhất, khai thông dòng tiền từ các quỹ đất của tập đoàn tại TP Hồ Chí Minh, qua đó tiếp tục cung cấp sản phẩm cho thị trường vốn đang rất khan hiếm. Thứ hai, việc triển khai các dự án sẽ giúp tập đoàn khơi thông nguồn lực tài chính".

Những kết quả tích cực từ quá trình tháo gỡ vướng mắc pháp lý của thành phố đã được thể hiện rõ qua các con số báo cáo tình hình kinh tế 5 tháng đầu năm 2026. Trong đó, nguồn thu từ đất trên địa bàn đạt 29.273 tỷ đồng, tăng hơn 3.600 tỷ đồng so với cùng kỳ năm 2025.

Niềm tin của thị trường và nhà đầu tư cũng đang dần được củng cố thông qua sự quan tâm ngày càng nhiều hơn của nhà đầu tư quốc tế và số lượng nguồn cung dự án ra thị trường trong thời gian tới.

Khơi thông nguồn lực không đồng nghĩa với việc hợp thức hóa những vi phạm. Ngược lại, chỉ khi trách nhiệm và căn cứ pháp lý được xác định rõ, dự án mới có thể tiếp tục triển khai một cách an toàn. Mốc 15/9 vì vậy không chỉ là thời hạn để các địa phương, bộ ngành hoàn thiện dữ liệu trên Hệ thống 751. Điều quan trọng hơn là sau khi rà soát, bao nhiêu dự án thực sự được tháo gỡ, bao nhiêu quỹ đất được đưa vào sử dụng và bao nhiêu nguồn vốn có thể quay trở lại nền kinh tế.