Đề kiểm tra chung: Giảm học tủ, tăng năng lực tự học

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành Thông tư sửa đổi, bổ sung một số quy định về kiểm tra, đánh giá học sinh. Theo đó, Sở Giáo dục và Đào tạo sẽ chủ trì xây dựng, thẩm định và cung cấp đề kiểm tra định kỳ chung đối với một số môn học, trong đó có các kỳ kiểm tra cuối học kỳ dành cho học sinh lớp 5, lớp 9 và lớp 12.

Quy định này được kỳ vọng góp phần tạo mặt bằng đánh giá thống nhất hơn giữa các trường, tăng tính khách quan trong kiểm tra, đánh giá kết quả học tập. Cùng với đó, nhà trường và giáo viên cần đổi mới cách dạy, hướng dẫn học sinh phát triển năng lực tự học thay vì chỉ tập trung ôn tập theo đề cương.

Từ học theo đề cương sang chủ động hệ thống kiến thức

Minh Quân, học sinh lớp 9A1, Trường THCS Mạc Đĩnh Chi, TP Hồ Chí Minh, từng bỡ ngỡ khi chuyển về trường từ năm lớp 7 vì không có đề cương ôn tập chi tiết trước các kỳ kiểm tra giữa kỳ, cuối kỳ.

"Lúc đầu con cũng thấy rất khó khăn vì không có đề cương, nhưng qua năm lớp 8 và lớp 9 thì các bạn con có sự tiến bộ vượt bậc. Lúc trước có nhiều bạn dưới trung bình nhưng lớp 8 và lớp 9, học sinh giỏi và học sinh xuất sắc trong lớp rất nhiều", Quân chia sẻ.

Tại một số trường ở TP Hồ Chí Minh, cách chuẩn bị cho các kỳ kiểm tra đang dần thay đổi. Thay vì cung cấp đề cương chi tiết, giáo viên hướng dẫn học sinh nắm kiến thức trọng tâm, rèn phương pháp tự học và khả năng vận dụng kiến thức. Học sinh cần chủ động hệ thống lại nội dung đã học, không chỉ tập trung vào những phần được giới hạn sẵn.

Cách học này có thể gây áp lực ban đầu với những em chưa hình thành thói quen tự học. Tuy nhiên, về lâu dài, học sinh có cơ hội củng cố kiến thức toàn diện hơn, hiểu bản chất vấn đề thay vì học thuộc để làm bài kiểm tra.

Với học sinh lớp 12, đề kiểm tra chung cũng được kỳ vọng góp phần tăng tính minh bạch và khách quan trong đánh giá giữa các trường.

Trần Nguyễn Thành Đạt, học sinh lớp 12A8, Trường THPT Ngô Quyền, TP Hồ Chí Minh, cho rằng việc Sở Giáo dục và Đào tạo ra đề kiểm tra chung sẽ giúp bảo đảm tính minh bạch, khách quan của đề thi.

Giáo viên chú trọng hướng dẫn phương pháp tự học

Theo ông Nguyễn Đông Quân, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Mạc Đĩnh Chi, giáo viên cần có trách nhiệm hướng dẫn học sinh kiến thức trọng tâm, phương pháp tự học và kỹ năng vận dụng kiến thức.

"Đặc biệt quan trọng nhất là học sinh hiểu bài, phải biết cách làm bài và chủ động trong học tập", ông Quân nhấn mạnh.

Khi cách kiểm tra, đánh giá thay đổi, vai trò của giáo viên không chỉ dừng ở việc truyền đạt kiến thức hay hướng dẫn ôn tập theo từng dạng câu hỏi. Giáo viên cần giúp học sinh hiểu bài, biết cách tự tìm tòi, tổng hợp kiến thức và vận dụng vào những tình huống khác nhau.

Sự thay đổi này cũng đòi hỏi phụ huynh điều chỉnh kỳ vọng về điểm số, tạo điều kiện để con học tập chủ động và phát triển năng lực lâu dài.

Chị Nguyễn Thị Thúy Diện, phụ huynh học sinh tại phường Tân Sơn Nhất, TP Hồ Chí Minh, cho biết gia đình không đặt nặng áp lực điểm số. Theo chị, việc không có đề cương chi tiết giúp học sinh tiếp cận kiến thức tổng quát hơn, từ đó có thể học sâu khi bước vào các kỳ thi quan trọng.

Thực tế, cách ra đề và mức độ yêu cầu giữa các trường có thể khác nhau. Đề kiểm tra định kỳ chung được kỳ vọng bổ sung cơ sở để đánh giá, đối chiếu kết quả học tập giữa các trường, qua đó hỗ trợ nâng cao chất lượng dạy và học.

Tuy nhiên, đề chung không đồng nghĩa với việc biến các kỳ kiểm tra định kỳ thành kỳ thi tuyển chọn. Điều quan trọng là kết quả đánh giá cần phục vụ quá trình dạy học, giúp giáo viên nhận diện những nội dung học sinh còn hạn chế và điều chỉnh phương pháp giảng dạy phù hợp.