Đề xuất chi hơn 4.500 tỷ đồng nâng tốc độ tàu khách Bắc - Nam lên 80 km/h

Tuyến đường sắt huyết mạch Bắc - Nam đang đứng trước cơ hội thay đổi diện mạo lớn khi Ban Quản lý dự án đường sắt vừa chính thức trình Bộ Xây dựng xem xét chủ trương đầu tư dự án cải tạo, nâng cao năng lực giai đoạn một. Với tổng mức đầu tư dự kiến hơn 4.500 tỷ đồng, dự án được kỳ vọng sẽ phá bỏ những "nút thắt" hạ tầng vốn đã tồn tại nhiều thập kỷ, tạo đà cho ngành đường sắt bứt tốc trong tương lai gần.

Theo tờ trình, trọng tâm của dự án tập trung vào việc hiện đại hóa hệ thống nhà ga và cải thiện hạ tầng kỹ thuật dọc tuyến. Cụ thể, cơ quan đề xuất kế hoạch đặt thêm đường tại hai ga Hải Vân Bắc và Hải Vân Nam, đồng thời xây mới hoàn toàn ga Phú Lộc tại Thừa Thiên Huế cùng ga Xuân Lập tại Đồng Nai. Bên cạnh đó, các ga Hòa Vinh Tây và Thủy Thạch cũng nằm trong diện được kéo dài đường ga để tăng khả năng đón tiễn tàu. Một điểm nhấn kỹ thuật quan trọng khác là việc thay thế ghi tốc độ cao trên chính tuyến, cho phép đoàn tàu vận hành mượt mà hơn khi đi qua các điểm giao cắt.

Không chỉ dừng lại ở việc nâng cấp nhà ga, dự án còn đặt mục tiêu "nắn" lại các cung đường khó. Khoảng 17 km đường sắt tại 14 vị trí có bán kính đường cong nhỏ hơn 600 mét sẽ được cải tạo để đảm bảo an toàn và tốc độ. Đồng thời, nền đường tại 5 vị trí xung yếu với tổng chiều dài gần 7 km sẽ được nâng cao để chống ngập lụt, cùng với đó là việc đại tu kiến trúc tầng trên tại 10 cung đường trải dài trên 93 km.

Với tổng mức vốn 4.573 tỷ đồng trích từ ngân sách nhà nước giai đoạn 2026 – 2030, dự án dự kiến khởi công vào quý 4 năm 2026 và về đích vào năm 2030. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm tối ưu hóa hiệu suất vận tải. Theo tính toán của Ban Quản lý dự án đường sắt, sau khi hoàn thành, tốc độ trung bình của tàu khách sẽ được nâng lên trên 80 km/giờ và tàu hàng đạt khoảng 50 km/giờ. Hiệu quả kinh tế thấy rõ khi khối lượng vận chuyển hàng hóa dự kiến tăng từ 1,3 đến 1,5 lần, trong khi lượng hành khách có thể tăng trưởng lên đến 1,6 lần so với hiện tại.

Việc nâng cao năng lực thông qua trên tuyến đường sắt trọng điểm này không chỉ giúp ngành đường sắt lấy lại vị thế mà còn trực tiếp giảm tải áp lực đang đè nặng lên hệ thống vận tải đường bộ dọc hành lang Bắc - Nam. Nếu nhận được cái gật đầu từ các cấp có thẩm quyền, đây sẽ là dự án cải tạo quy mô lớn thứ ba được triển khai trên tuyến đường sắt này trong vòng một thập kỷ qua.

Dù hai giai đoạn nâng cấp trước đó (2016 - 2025) đã đem lại những kết quả khả quan về an toàn, song thực tế tuyến đường sắt Hà Nội – Thành phố Hồ Chí Minh vẫn đang gánh chịu nhiều di sản lạc hậu. Hệ thống cầu, hầm yếu, những đoạn dốc cao hay các góc cua hẹp và tình trạng ngập lụt cục bộ vẫn là những rào cản lớn nhất hạn chế tốc độ chạy tàu. Chính vì vậy, dự án mới được kỳ vọng sẽ là lời giải cho bài toán đảm bảo an toàn giao thông và nâng tầm chất lượng dịch vụ vận tải đường sắt Việt Nam trong giai đoạn tới.