Đề xuất công nhận nghề nước mắm Phan Thiết là di sản quốc gia

Tỉnh Lâm Đồng đang triển khai lập hồ sơ khoa học đề nghị đưa “Nghề nước mắm truyền thống Phan Thiết” vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2026, nhằm khẳng định giá trị văn hóa, lịch sử và sinh kế của cộng đồng cư dân ven biển.

Nghề làm nước mắm tại Phan Thiết có lịch sử hơn 300 năm, hình thành từ quá trình khai phá duyên hải Nam Trung Bộ. Với phương pháp ủ chượp truyền thống từ cá cơm, cá nục và muối biển, sản phẩm nước mắm nơi đây mang đặc trưng riêng về màu sắc, độ đạm và hương vị, được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Hiện toàn tỉnh có hơn 200 cơ sở sản xuất, cung ứng khoảng 20 - 30 triệu lít mỗi năm, doanh thu gần 1.000 tỷ đồng, tạo việc làm cho hàng nghìn lao động. Nghề mắm còn tiêu thụ hàng chục nghìn tấn cá mỗi năm, góp phần duy trì sinh kế ngư dân và liên kết với các vùng muối truyền thống, hình thành chuỗi giá trị bền vững.

Đáng chú ý, để hoàn thiện hồ sơ di sản, mới đây Đoàn công tác của Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng đã khẩn trương làm việc với chính quyền địa phương tại các phường Mũi Né và Phan Thiết. Song song đó, đoàn đã tổ chức khảo sát thực tế tại các làng nghề, trực tiếp phỏng vấn nghệ nhân, hộ sản xuất, ghi chép quy trình ủ chượp, thu thập tư liệu hình ảnh và dữ liệu dân gian. Các hoạt động này nhằm đảm bảo tính xác thực, đầy đủ và khoa học cho hồ sơ, đồng thời phản ánh chân thực đời sống nghề mắm trong bối cảnh hiện nay.

Bên cạnh giá trị kinh tế, nghề nước mắm Phan Thiết còn góp phần phát triển du lịch trải nghiệm, thu hút du khách tìm hiểu văn hóa ẩm thực và đời sống cư dân ven biển.

Theo đánh giá, nghề làm nước mắm truyền thống Phan Thiết cơ bản đáp ứng các tiêu chí để trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thẩm định. Nếu được công nhận, đây sẽ là cơ sở quan trọng để bảo tồn không gian nghề, truyền dạy kỹ thuật, đồng thời nâng cao giá trị thương hiệu và thúc đẩy phát triển du lịch bền vững.