Đề xuất đổi mới thi kỹ năng nghề, tiệm cận chuẩn quốc tế

Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư hướng dẫn tổ chức, tham dự thi kỹ năng nghề các cấp trong nước và quốc tế. Dự thảo nhằm tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho việc tổ chức các kỳ thi kỹ năng nghề, tuyển chọn, huấn luyện thí sinh và tham dự các kỳ thi kỹ năng nghề quốc tế.

Theo dự thảo, phạm vi điều chỉnh bao gồm công tác chuẩn bị, tổ chức kỳ thi kỹ năng nghề cấp tỉnh, kỳ thi kỹ năng nghề quốc gia; chuẩn bị và tham dự các kỳ thi kỹ năng nghề ASEAN, châu Á và thế giới.

Đối tượng áp dụng được mở rộng, không chỉ gồm người học mà còn có nhà giáo, người dạy nghề, nghệ nhân, chuyên gia, lao động có kỹ năng nghề; cơ quan quản lý, cơ sở giáo dục, hiệp hội, doanh nghiệp và các tổ chức, cá nhân liên quan.

Hoàn thiện quy định tổ chức thi kỹ năng nghề

Việt Nam đã tổ chức 12 kỳ thi kỹ năng nghề quốc gia, tham gia 11 kỳ thi kỹ năng nghề ASEAN và 9 lần dự kỳ thi kỹ năng nghề thế giới.

Theo dự thảo, việc tổ chức các kỳ thi sẽ được quy định cụ thể từ khâu lựa chọn nghề, xây dựng kế hoạch, ban hành quy chế, xây dựng đề thi, đăng ký, huấn luyện thí sinh đến tổ chức thi và cử thí sinh tham dự các kỳ thi quốc tế.

Dự thảo cho phép lựa chọn các nghề thuộc danh mục nghề nghiệp Việt Nam, danh mục nghề đào tạo; nghề được tổ chức tại các kỳ thi kỹ năng nghề quốc tế; nghề mới hoặc nghề đáp ứng yêu cầu ưu tiên của hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và hội nhập quốc tế.

Các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp cũng có thể đề xuất nghề tổ chức thi.

Để tăng tính chủ động trong chuẩn bị, kế hoạch tổ chức kỳ thi kỹ năng nghề quốc gia dự kiến phải được công bố tối thiểu 9 tháng trước ngày khai mạc. Quy chế chuẩn bị, tổ chức kỳ thi được ban hành tối thiểu 6 tháng trước ngày khai mạc.

Đề thi hướng tới chuẩn kỹ năng nghề quốc tế

Đối với những nghề tại kỳ thi kỹ năng nghề quốc gia trùng với nghề được tổ chức tại các kỳ thi kỹ năng nghề quốc tế, dự thảo quy định việc biên soạn đề thi dựa trên mô tả kỹ thuật, tài liệu liên quan và đề thi được sử dụng tại kỳ thi quốc tế.

Quy định này hướng hoạt động thi kỹ năng nghề trong nước tới yêu cầu kỹ thuật và thực tiễn nghề nghiệp ở cấp độ quốc tế.

Dự thảo đồng thời tăng cường sự tham gia của cơ sở giáo dục, hiệp hội và doanh nghiệp trong tuyển chọn, huấn luyện thí sinh; huy động chuyên gia, cơ sở vật chất, trang thiết bị và các nguồn lực hợp pháp phục vụ kỳ thi.

Nguồn kinh phí dự kiến được huy động từ ngân sách nhà nước, nguồn xã hội hóa, nguồn tự bảo đảm của cơ sở giáo dục, cơ quan, tổ chức, hiệp hội, doanh nghiệp và các nguồn hợp pháp khác.

Ngân sách nhà nước được định hướng ưu tiên cho các nghề trọng điểm, nghề mũi nhọn có tính cạnh tranh cao, nhu cầu lớn và khả năng chuyển dịch lao động trên thị trường quốc tế.

Mở rộng cơ hội phát hiện người có kỹ năng nghề cao

Theo dự thảo, kỳ thi kỹ năng nghề không chỉ nhằm lựa chọn thí sinh dự thi mà còn góp phần thúc đẩy học tập, rèn luyện kỹ năng nghề; nâng cao chất lượng dạy và học; giúp các cơ sở giáo dục tiếp cận thiết bị, công nghệ mới trong thực tiễn sản xuất, kinh doanh, dịch vụ.

Đối với kỳ thi kỹ năng nghề quốc tế, người học được lựa chọn có thể là thí sinh đã đoạt giải tại kỳ thi kỹ năng nghề quốc gia.

Đáng chú ý, trường hợp người học không tham dự kỳ thi quốc gia nhưng được cơ sở giáo dục, hiệp hội, cơ quan, tổ chức hoặc doanh nghiệp lựa chọn, đề cử tham dự kỳ thi quốc tế bằng nguồn kinh phí xã hội hóa, tự bảo đảm cũng được dự thảo quy định, với điều kiện đáp ứng yêu cầu của kỳ thi quốc tế.

Cùng với đó, dự thảo cho phép lựa chọn cơ sở giáo dục, doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức làm đơn vị chủ trì huấn luyện thí sinh tham dự các kỳ thi quốc tế.

Một chương riêng trong dự thảo cũng quy định về công nhận, vinh danh, khen thưởng đối với tập thể, cá nhân. Qua đó, kết quả thi kỹ năng nghề được gắn với các chính sách hiện hành dành cho người học, nhà giáo và những cá nhân có thành tích, đóng góp trong phát triển kỹ năng nghề.