Đề xuất tăng mức phạt vi phạm hành chính tối đa lên 1,5 tỷ đồng

Tại dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) năm 2026, Bộ Công an đã đề xuất bổ sung đối tượng bị xử phạt vi phạm hành chính; đồng thời nâng mức phạt tiền.

Bổ sung đối tượng bị xử phạt vi phạm hành chính

Về các đối tượng bị xử phạt vi phạm hành chính, dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) đã bổ sung đối tượng là cá nhân, tổ chức nước ngoài hiện diện hoặc không hiện diện tại Việt Nam vi phạm hành chính trong phạm vi lãnh thổ, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; trên tàu bay mang quốc tịch Việt Nam, tàu biển mang cờ quốc tịch Việt Nam thì bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật Việt Nam, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác.

Lý giải về đề xuất bổ sung này, Bộ Công an cho biết, điểm c, khoản 1, Điều 5, Luật Xử lý vi phạm hành chính về đối tượng bị xử phạt vi phạm hành chính quy định “Cá nhân, tổ chức nước ngoài vi phạm hành chính trong phạm vi lãnh thổ, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam; trên tàu bay mang quốc tịch Việt Nam, tàu biển mang cờ quốc tịch Việt Nam thì bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật Việt Nam, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác.”

Như vậy, Luật Xử lý vi phạm hành chính chỉ quy định xử phạt đối với “tổ chức nước ngoài có hành vi vi phạm trên lãnh thổ Việt Nam”, không đề cập đến việc xử phạt tổ chức nước ngoài không có hiện diện tại Việt Nam nhưng thực hiện hành vi vi phạm có ảnh hưởng trong nước.

Ngoài ra, các nghị định hướng dẫn thi hành không có định nghĩa hay nguyên tắc xử lý riêng cho pháp nhân nước ngoài không đăng ký, không hoạt động thực tế tại Việt Nam. Điều này dẫn đến khó khăn trong thực tiễn, đặc biệt đối với các lĩnh vực như thương mại điện tử, công nghệ, truyền thông xuyên biên giới, khi vi phạm phát sinh từ tổ chức nước ngoài không có địa chỉ, văn phòng đại diện hay chi nhánh tại Việt Nam.

Nâng mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính

Dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) cũng đã đề xuất nâng mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính từ 50.000 đồng đến 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, từ 100.000 đồng đến 3 tỷ đồng đối với tổ chức. 

Đối với địa bàn thuộc các thành phố, mức phạt tiền có thể cao hơn, nhưng tối đa không quá 2 lần mức phạt chung áp dụng đối với cùng hành vi vi phạm trong các lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ; đất đai; xây dựng; bảo vệ môi trường; an ninh, trật tự, an toàn xã hội; an toàn thực phẩm; phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

Dự thảo luật cũng giao Chính phủ quy định chi tiết về mức phạt tiền tối đa trong các lĩnh vực quản lý nhà nước.

Lý giải về đề xuất nâng mức phạt tiền, Bộ Công an cho rằng, sau hơn 13 năm thi hành Luật Xử lý vi phạm hành chính, mức phạt tiền tối đa được quy định tại Điều 24 đã bộc lộ nhiều bất cập và không còn phù hợp với thực tiễn.

Trong bối cảnh nền kinh tế - xã hội nước ta đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ, mức chi tiêu cùng với quy mô kinh tế ngày càng mở rộng đã khiến mức tiền phạt tối đa trong các lĩnh vực hiện tại trở nên quá thấp, thiếu sức răn đe đối với các chủ thể vi phạm.

Theo Bộ Công an, mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính và mức phạt tiền tối đa trong các lĩnh vực quản lý nhà nước được giữ nguyên từ năm 2012 đến nay. Trong khi đó, mức lương cơ sở năm 2012 là 1.050.000 đồng/tháng, đến năm 2025 là 2.340.000 đồng/tháng (gấp 2,2 lần so với năm 2012); thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam năm 2012 khoảng 2.000.000 đồng/người/tháng, đến năm 2024 khoảng 7.700.000 đồng/người/tháng (gấp 3,85 lần so với năm 2012).

Tại nhiều lĩnh vực như môi trường, an toàn thực phẩm, khoáng sản, an ninh mạng, an toàn thông tin mạng, phòng cháy, chữa cháy..., mức lợi nhuận thu được từ hành vi vi phạm thường cao gấp nhiều lần so với số tiền phạt tối đa mà cơ quan chức năng có thể áp dụng. Điều này dẫn đến việc chế tài tiền phạt không bảo đảm tính răn đe, phòng ngừa, không tương xứng với tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi vi phạm.

Mở rộng phạm vi áp dụng hình thức xử phạt không lập biên bản

Một điểm đáng chú ý khác trong dự thảo là việc mở rộng phạm vi áp dụng hình thức xử phạt không lập biên bản.

Tại Điều 56 của Luật hiện hành, hình thức xử phạt không lập biên bản chỉ được áp dụng nếu mức phạt tiền đến 500.000 đồng với cá nhân và 1 triệu đồng với tổ chức.

Dự thảo đề xuất nâng gấp đôi hạn mức này. Điều này có nghĩa là một lượng lớn các vi phạm hành chính phổ biến như trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông hoặc vi phạm hành chính đơn giản, sẽ được giải quyết nhanh chóng thông qua việc ra quyết định xử phạt tại chỗ.

Ngoài ra, dự thảo bỏ quy định "vi phạm hành chính được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ thì phải lập biên bản".

Thay vào đó, cơ quan soạn thảo đề xuất vi phạm hành chính được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ không cần lập biên bản.

Theo Bộ Công an, thực tế hiện nay, nhiều vi phạm có tính chất đơn giản, mức xử phạt thấp được phát hiện qua camera giám sát, thiết bị ghi hình, ghi âm... đã có đầy đủ căn cứ, dữ liệu điện tử để ra quyết định xử phạt.

Việc buộc phải lập biên bản trong tất cả trường hợp này làm tăng thủ tục không cần thiết, kéo dài thời gian xử lý, phát sinh chi phí và chưa phù hợp với yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số.

Các đề xuất nêu tại dự thảo được kỳ vọng tiết kiệm thời gian và chi phí cho cả người nộp phạt và cơ quan thi hành, giảm tải áp lực hồ sơ giấy tờ cho các cơ quan chức năng, cho phép họ tập trung nguồn lực vào việc xử lý các vụ việc phức tạp và có tính chất nguy hiểm cao hơn.

Dự thảo đang được lấy ý kiến đến 9/7, dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI (tháng 10/2026).