Đề xuất “thoát ly” mức tham chiếu bảo hiểm xã hội khỏi lương cơ sở

Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến đối với hồ sơ dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH).

Tại dự thảo tờ trình, Bộ Nội vụ cho biết Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 21/5/2018 của Hội nghị lần thứ bảy, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về cải cách chính sách tiền lương đã đặt ra lộ trình "bãi bỏ mức lương cơ sở", tuy nhiên đến nay vẫn chưa thực hiện được nội dung này.

Luật BHXH năm 2024 đã quy định về mức tham chiếu để làm căn cứ tính đóng, tính hưởng một số chế độ bảo hiểm xã hội. Tuy nhiên, luật cũng quy định trong thời gian chưa bãi bỏ mức lương cơ sở, mức tham chiếu được xác định bằng mức lương cơ sở. 

Bên cạnh đó, luật quy định khi mức lương cơ sở bị bãi bỏ, mức tham chiếu không được thấp hơn mức lương cơ sở tại thời điểm đó.

Bộ Nội vụ cho rằng, quy định này phát sinh bất cập trong trường hợp Chính phủ điều chỉnh mức lương cơ sở và lương hưu với các mức tăng khác nhau. Điển hình như thời điểm tháng 7/2024, mức lương cơ sở tăng 30%, trong khi lương hưu chỉ tăng 15%.

Điều này sẽ dẫn đến tình trạng chênh lệch lương hưu của người nghỉ hưu (từ khu vực Nhà nước) trước và sau thời điểm điều chỉnh mức lương hưu và mức lương cơ sở.

Để khắc phục bất cập trên (do chưa xác định được cụ thể thời điểm thực hiện bãi bỏ mức lương cơ sở), dự thảo Luật bãi bỏ Điều 74 và khoản 13 Điều 141 Luật BHXH năm 2024 với mục đích giúp mức tham chiếu "thoát ly" khỏi mức lương cơ sở.

Đồng thời, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 7 theo hướng Chính phủ quy định thời điểm, mức điều chỉnh mức tham chiếu quy định tại Điều này để giao thẩm quyền cho Chính phủ điều chỉnh mức tham chiếu định kỳ cùng với thời điểm điều chỉnh lương hưu.

Theo Bộ Nội vụ, cách làm này sẽ góp phần hạn chế tình trạng chênh lệch lớn về lương hưu khi Nhà nước thực hiện điều chỉnh lương cơ sở và lương hưu với các mức tăng khác nhau.

Ngoài ra, dự thảo cũng đề xuất sửa đổi Điều 73 theo hướng việc điều chỉnh tiền lương làm căn cứ đóng BHXH đối với người lao động thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do Nhà nước quy định dựa trên mức tăng của mức tham chiếu của từng thời kỳ.

Riêng đối với thời gian đóng BHXH trước ngày Luật này có hiệu lực, việc điều chỉnh sẽ được thực hiện theo mức lương cơ sở tại thời điểm luật có hiệu lực, sau đó mới tiếp tục điều chỉnh theo mức tăng của mức tham chiếu ở các giai đoạn tiếp theo.

Dự thảo Luật sửa đổi cũng giao Chính phủ quy định chi tiết cách điều chỉnh. Về cơ bản, phương pháp điều chỉnh theo mức tăng của mức tham chiếu của từng thời kỳ sẽ tương tự như cách điều chỉnh theo chỉ số giá tiêu dùng (đối với người lao động thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định), nhưng mức tăng phù hợp với mức tăng của lương hưu, đảm bảo không tạo ra chênh lệch lớn về mức lương hưu khi Chính phủ điều chỉnh tăng lương hưu và mức lương cơ sở như đợt tăng tháng 7/2024.