Địa phương chủ động tháo gỡ điểm nghẽn, mở rộng dư địa tăng trưởng

Tăng trưởng 2 con số, động lực từ địa phương

Kết quả phát triển kinh tế - xã hội quý III và 9 tháng là cơ sở quan trọng để đánh giá khả năng hoàn thành mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên trong năm nay. Nhìn từ các địa phương, bức tranh tăng trưởng Tổng sản phẩm trên địa bàn đã có sự cải thiện, nhưng mức độ đóng góp còn khác nhau. Những tỉnh, thành phố có nền tảng công nghiệp, chế biến, chế tạo, cùng khả năng thu hút đầu tư và mở rộng dịch vụ đang tạo động lực rõ nét hơn cho tăng trưởng của cả nước.

Trước hết là sự gia tăng số tỉnh, thành đạt mức tăng trưởng kinh tế cao. Trong quý III, 17 trong tổng số 34 tỉnh, thành phố đạt tăng trưởng GRDP hai con số, chiếm một nửa số địa phương trên cả nước. So với con số 9 địa phương trong 6 tháng đầu năm, kết quả này cho thấy đà tăng trưởng đã được mở rộng hơn trong quý III này.

Tuy nhiên, khi tính chung cả 9 tháng, số địa phương duy trì được mức tăng hai con số là 12. Điều đó cho thấy tăng trưởng cao trong một quý chưa đồng nghĩa với việc đã hình thành xu hướng ổn định; khả năng duy trì tốc độ mới là yếu tố quyết định kết quả của cả năm.

Trong số 12 tỉnh, thành đạt tăng trưởng từ 10% trở lên, dẫn đầu là thành phố Quảng Ninh với 12,54%, tiếp theo là tỉnh Hà Tĩnh, thành phố Hải Phòng và thành phố Bắc Ninh.

Điểm chung của các tỉnh, thành đạt tăng trưởng kinh tế cao là có nền tảng công nghiệp, chế biến, chế tạo tương đối lớn; đồng thời được hỗ trợ bởi đầu tư, xây dựng, xuất khẩu và dịch vụ. Với những địa phương có thế mạnh nông nghiệp, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tiếp tục góp phần duy trì ổn định, nhưng để tạo bước tăng trưởng cao hơn vẫn cần thêm động lực từ công nghiệp và dịch vụ.

Ở chiều ngược lại, vẫn có những địa phương tăng trưởng dưới 8%. Theo Cục Thống kê, nguyên nhân ở một số nơi là sản xuất điện suy giảm, trong khi nông nghiệp còn chiếm tỷ trọng cao trong cơ cấu kinh tế.

Mục tiêu tăng trưởng 2 con số vì thế không thể chỉ trông vào nhóm dẫn đầu. Trong chặng nước rút cuối năm đòi hỏi các địa phương phát huy đúng lợi thế, tháo gỡ điểm nghẽn, chuyển nhanh nguồn lực thành năng lực sản xuất. Tăng trưởng lan rộng cả về địa bàn và động lực thì đóng góp vào kết quả chung của cả nước mới thực sự bền vững.

Tăng trưởng 2 con số nhờ rõ việc, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm

Nhóm các tỉnh, thành đạt tăng trưởng Tổng sản phẩm trên địa bàn ở mức hai con số trong quý III điểm chung là có nền tảng công nghiệp, chế biến, chế tạo lớn, đồng thời khai thác tốt các động lực từ đầu tư, xuất khẩu và dịch vụ.

Tuy nhiên, lợi thế chỉ có thể chuyển thành tăng trưởng khi các dự án được triển khai đúng tiến độ, nguồn vốn được đưa vào nền kinh tế và năng lực sản xuất mới sớm hình thành. Thực tế, tại thành phố Quảng Ninh và thành phố Đồng Nai cho thấy, việc điều hành theo hướng rõ việc, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm đang góp phần rút ngắn thời gian thực hiện và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Để đẩy nhanh tiến độ giải ngân nguồn vốn đầu tư công, thành phố Quảng Ninh đã rà soát toàn bộ danh mục dự án theo tinh thần "5 rõ": rõ dự án, rõ khối lượng, rõ nguồn vốn, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm. Hết tháng 9, tổng số vốn đầu tư công được giải ngân của thành phố sẽ đạt trên 17.000 tỷ đồng, trong đó nhiều dự án hạ tầng giao thông sớm về đích như quốc lộ 279 đoạn qua thành phố Quảng Ninh

Quảng Ninh xác định bứt phá ở những lĩnh vực có khả năng tăng tốc, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là trụ cột quan trọng. 9 tháng qua toàn bộ 12/12 dự án trọng điểm đã đi vào hoạt động theo đúng kế hoạch, với tổng vốn đầu tư đạt gần 100.000 tỷ đồng.

Ông Vũ Văn Diện - Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Quảng Ninh cho hay: "Xác định đầu tư công không chỉ là tỷ lệ giải ngân mà còn phải bảo đảm tiến độ, chất lượng và hiệu quả khai thác công trình. Đồng thời, tỉnh tập trung xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn, trong đó có một số dự án trọng điểm theo quy hoạch. Từ nay đến quý I/2027, chúng tôi sẽ khởi công tuyến kết nối từ cao tốc ven biển tại khu vực Hạ Long Xanh đến đường Vành đai 5, tạo động lực mới".

Một trong những tỉnh, thành khu vực phía Nam có tăng trưởng GRDP ấn tượng là Đồng Nai đạt 10,01%, nằm trong nhóm các địa phương đạt mức tăng trưởng hai con số và thuộc tốp dẫn đầu cả nước. Trong đó khu vực công nghiệp và xây dựng tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt, tăng 12,49%. 

Ông Nguyễn Văn Út - Chủ tịch UBND TP Đồng Nai cho biết: "Với phương châm "làm hết việc chứ không hết giờ", lãnh đạo các sở, ngành và địa phương sẵn sàng làm việc ngoài giờ, kể cả ngày nghỉ, ngày lễ để hoàn thành công việc. Chúng tôi hiểu rằng dự án được đưa vào hoạt động càng sớm thì doanh nghiệp càng tiết kiệm được thời gian và chi phí, sớm tạo ra sản phẩm, việc làm, đóng góp vào tăng trưởng và nguồn thu ngân sách của thành phố".

Một điểm đáng chú ý là Đồng Nai điều hành tăng trưởng bằng kịch bản chi tiết theo từng quý, từng khu vực kinh tế và từng ngành. Thành phố đã ban hành 4 quyết định xây dựng và điều chỉnh kịch bản tăng trưởng kinh tế, qua đó xác định ngành nào là động lực, ngành nào còn dư địa, ngành nào cần tập trung hỗ trợ và ngành nào phải có giải pháp thay đổi ngay.

Hai đầu tàu kinh tế trước áp lực tăng tốc

Quý III, tăng trưởng cải thiện ở cả 5 thành phố; trong đó Hải Phòng, Đà Nẵng và Hà Nội đạt mức hai con số. Với hai đầu tàu kinh tế, Hà Nội và TP Hồ Chí Minh đều tăng tốc trong quý III. Hà Nội lần đầu đạt mức tăng hai con số trong năm, với GRDP tăng 10,02%; trong khi TP Hồ Chí Minh tăng 9,86%.

Tuy nhiên, tính chung 9 tháng, Hà Nội mới tăng 8,85%, còn TP Hồ Chí Minh tăng 9,06%. So với mục tiêu cả năm lần lượt là 11% và 10,2%, kết quả này cho thấy áp lực đang dồn lớn vào quý IV.

Vấn đề đặt ra không chỉ là huy động thêm vốn, mà quan trọng hơn là đẩy nhanh giải ngân, tháo gỡ các dự án chậm triển khai và chuyển nguồn lực hiện có thành sản lượng, việc làm và nguồn thu cho nền kinh tế.

Quý III, TP Hà Nội đã phải vận dụng nhiều giải pháp để thúc đẩy giải ngân đầu tư công. Gói thầu số 9 đường song hành thuộc Dự án thành phần 2.1 Vành đai 4 Vùng Thủ đô, tiến độ thi công từng chịu ảnh hưởng do vướng mắc giải phóng mặt bằng trong thời gian dài, sau nỗ lực của các sở, ban, ngành và các phường xã, nhà thầu đã có mặt bằng sạch để tăng tốc thi công. Dự kiến thông xe 10/10 tới, sớm hơn 3 tháng so với yêu cầu.

Ông Kiều Hưng - Ban Quản lý Dự án Đầu tư xây dựng công trình giao thông, TP Hà Nội cho hay: "Xác định nguồn vốn đầu tư công là nguồn vốn mồi cho các ngành kinh tế khác. Chúng tôi đã giải ngân trên 90% kế hoạch vốn".

Hiện trên 102.000 tỷ đồng vốn đầu tư công đã được Hà Nội giải ngân, đạt 96% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Các lĩnh vực tăng khác như: công nghiệp - xây dựng, dịch vụ tăng... đã kéo quy mô GRDP của Hà Nội đạt gần 1,3 triệu tỷ đồng.

Bà Đỗ Thu Hằng - Phó Giám đốc Sở Tài chính, TP Hà Nội cho biết: "Những tháng cuối năm, Hà Nội kỳ vọng nhiều vào tăng trưởng của ngành du lịch, thương mại, dịch vụ. Thành phố cũng đang đồng thời triển khai nhiều chương trình kích cầu tiêu dùng, kích cầu du lịch và các giải pháp liên kết giữa các ngành nhằm thúc đẩy tăng trưởng thương mại, dịch vụ ở mức cao nhất".

Tương tự, dù đà tăng trưởng của TP Hồ Chí Minh được duy trì quý III là 9,86%, nhưng vẫn thấp hơn mức trên 11% theo kịch bản mục tiêu. Áp lực vì thế dồn vào quý IV và thành phố sẽ cần phải tăng tốc mạnh hơn nữa.

Ông Nguyễn Tiến Dũng - Phó Trưởng Thuế TP Hồ Chí Minh thông tin: "Chúng tôi tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách thủ tục hành chính, tăng cường các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp như tuyên truyền chính sách mới, làm tốt công tác hỗ trợ và thường xuyên đối thoại để kịp thời tháo gỡ khó khăn trong sản xuất, kinh doanh cũng như thực thi pháp luật".

"Tiếp tục tháo gỡ 50% số dự án tồn đọng còn lại. Luật Phát triển đô thị chính thức có hiệu lực, đây là một thể chế giúp thành phố tháo gỡ những điểm nghẽn tồn tại lâu năm", TS. Trần Hoàng Ngân - Chủ tịch Hội đồng tư vấn đột phá phát triển, Trường Đại học Sài Gòn nêu ý kiến.

Hà Nội đã chủ động bổ sung 80.000 tỷ đồng vào kế hoạch đầu tư công để tập trung cho các dự án trọng điểm. Nhiều công trình hạ tầng lớn đang được đẩy nhanh .

Năng lực tổ chức thực hiện quyết định hiệu quả tăng trưởng

Kết quả tại các địa phương cho thấy, cùng một khung chính sách, nhưng hiệu quả tăng trưởng còn phụ thuộc lớn vào năng lực tổ chức thực hiện. Nơi nào chủ động tháo gỡ điểm nghẽn, đồng hành thực chất với doanh nghiệp và đưa dự án sớm vào hoạt động, nơi đó nguồn lực được chuyển hóa thành tăng trưởng nhanh hơn. Đây cũng là nhận định của các tổ chức trong nước và quốc tế.

"Vai trò của bộ máy chính quyền đang chuyển từ thế bị động sang chủ động, tích cực. Nhiều địa phương đã vào cuộc để giải quyết khó khăn, chủ động liên hệ với các nhà đầu tư để tìm hiểu những vướng mắc đang gặp phải. Các địa phương cũng tham gia giải quyết những dự án có thể đã tồn đọng từ lâu. Vậy tại sao cùng một khung khổ pháp luật, cùng những chính sách đột phá, một số địa phương lại có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao và môi trường thuận lợi hơn?", ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng Thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nêu ý kiến.

Bà Mariam j. Sherman - Giám đốc quốc gia Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam, Lào, Campuchia nhận định: "Phần lớn tăng trưởng trong thời gian tới sẽ phụ thuộc vào các tỉnh, thành phố trên cả nước. Tôi nghĩ các địa phương đã có sự chuyển biến to lớn trong 1,5 năm qua. Họ cần tiếp tục duy trì môi trường kinh doanh thân thiện hơn và hấp dẫn hơn để đầu tư. Nên việc rất quan trọng là tiếp tục hỗ trợ các địa phương này để có thể cạnh tranh tăng trưởng lành mạnh. Vì xét cho cùng động lực tăng trưởng sẽ đến từ đây".

Để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng cả năm trên 10%, thì quý IV phải đạt trên 12,5%. Áp lực vì thế đang dồn lên từng địa phương, nhất là những nơi có kết quả 9 tháng thấp hơn mục tiêu đề ra.

Hôm 3/10, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu các tỉnh, thành phố xác định rõ dư địa tăng trưởng, xử lý dứt điểm các dự án vướng mắc, tồn đọng và huy động đầy đủ nguồn lực cho phát triển. Các cực tăng trưởng phải phát huy vai trò dẫn dắt, còn những địa phương tăng trưởng thấp phải triển khai ngay các giải pháp đủ mạnh, đủ hiệu quả.

Thủ tướng cũng đã nêu rõ kết quả quý III đã "bật đèn vàng" đối với một số địa phương chưa có chuyển biến trên một số lĩnh vực. Kết quả cuối năm sẽ là căn cứ để đánh giá năng lực tổ chức thực hiện, cũng như xem xét công tác bố trí, luân chuyển cán bộ.

Như vậy, mục tiêu tăng trưởng trên 12,5% trong quý IV không chỉ là áp lực về kinh tế, mà còn là phép thử đối với năng lực điều hành và trách nhiệm của lãnh đạo từng tỉnh, thành phố.