Điện Biên: Đặc sắc lễ hội Đền Hoàng Công Chất

Tướng quân Hoàng Công Chất có tên thật là Hoàng Công Thư, quê ở thôn Hoàng Xá, xã Nguyên Xá, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình cũ. Cuộc khởi nghĩa do ông lãnh đạo nổ ra vào năm 1739 ở vùng Sơn Nam (Nam Định - Thái Bình - Hưng Yên). Đến năm 1748 nghĩa quân về vùng thượng du Thanh Hóa, theo đường rừng núi tiến lên Hưng Hóa (Tây Bắc).

Tại đây Hoàng Công Chất đã cùng tướng Ngải, tướng Khanh là hai vị thủ lĩnh người dân tộc Thái ở Điện Biên cùng lãnh đạo nhân dân các dân tộc đánh đuổi giặc Phẻ giải phóng Mường Thanh (Điện Biên) vào tháng 5/1754.

Để có căn cứ hoạt động lâu dài, Tướng quân Hoàng Công Chất cho xây dựng Thành Bản Phủ, sau đó cuộc khởi nghĩa nông dân do Hoàng Công Chất lãnh đạo kéo dài suốt 30 năm (1739 - 1769). Hoàng Công Chất đã tập hợp nhân dân các dân tộc vùng Hưng Hóa thành một khối thống nhất, xây dựng mối tình đoàn kết ngược xuôi để cùng nhau đánh giặc giữ nước, bảo vệ núi rừng vùng biên cương của Tổ quốc.

Năm 1981, di tích Thành Bản Phủ được xếp hạng là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia. Lễ hội Đền Hoàng Công Chất, hay còn được gọi là Lễ hội Thành Bản Phủ, đã được công nhận Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2015.

Lễ hội Thành Bản Phủ được tổ chức hàng năm vào ngày 24 - 25/2 âm lịch hàng năm. Năm 2026 này được tổ chức gồm hai phần: lễ và hội, với nhiều hoạt động phong phú, đậm đà bản sắc văn hóa của địa phương.

Phần lễ diễn ra trang nghiêm với chương trình khai mạc, múa rồng, trống hội, đọc chúc văn giỗ Tướng quân Hoàng Công Chất và nghi thức tế lễ, tưởng nhớ công lao vị tướng có công bảo vệ, xây dựng vùng đất Mường Thanh. Điểm nhấn là chương trình nghệ thuật “Rạng ngời Thanh An” gồm 3 chương: “Bóng tối Mường Thanh”, “Ánh sáng giải phóng”, “Viết tiếp trang sử hào hùng”. Các tiết mục được dàn dựng công phu, tái hiện sinh động giai đoạn lịch sử, khơi dậy niềm tự hào và tri ân sâu sắc đối với Tướng quân Hoàng Công Chất và các bậc tiền nhân.

Phần hội diễn ra trong không gian văn hóa sôi động với nhiều hoạt động như liên hoan nghệ thuật quần chúng, thi đấu thể thao, trò chơi dân gian, viết thư pháp và trải nghiệm văn hóa. Đáng chú ý, 60 gian hàng trưng bày, quảng bá sản phẩm văn hóa, du lịch đã giới thiệu nét đặc trưng của địa phương, đáp ứng nhu cầu tham quan, trải nghiệm của nhân dân và du khách.

Đến với lễ hội, nhân dân và du khách còn được hòa mình trong không gian văn hóa tâm linh độc đáo với các nghi lễ truyền thống, thể hiện sự tôn kính Tướng quân Hoàng Công Chất, các anh hùng nghĩa sĩ gắn với vùng đất Mường Thanh, Điện Biên.

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch UBND xã Thanh An Trần Văn Hải nhấn mạnh: Việc tổ chức lễ hội nhằm tiếp tục phát huy trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền địa phương trong thực hiện bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch; đồng thời cụ thể hóa Nghị quyết số 12 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về phát triển du lịch Điện Biên giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035.

Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Thanh An quyết tâm đưa Lễ hội Đền Hoàng Công Chất trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng, góp phần thu hút đông đảo du khách đến tham quan, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội.

Nhân dịp này, UBND tỉnh Điện Biên đã trao quyết định công nhận Điểm du lịch di tích lịch sử – văn hóa Thành Bản Phủ cho UBND xã Thanh An, mở ra cơ hội để địa phương khai thác hiệu quả tiềm năng, đưa di sản trở thành điểm hẹn hấp dẫn trên bản đồ du lịch Điện Biên.

Với nội dung phong phú, cách tổ chức bài bản, Lễ hội Đền Hoàng Công Chất năm 2026 tiếp tục lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời tạo thêm dư địa phát triển du lịch theo hướng xanh, bền vững.