Điện Biên tăng “lá chắn” phòng, chống ma túy học đường

Nhận diện ma túy từ những nguy cơ gần gũi

Trong môi trường học đường, nguy cơ ma túy không chỉ đến từ những lời rủ rê trực tiếp mà còn có thể ẩn sau các sản phẩm có hình thức bắt mắt như kẹo, đồ uống, thuốc lá điện tử. Sự tò mò của tuổi mới lớn, tâm lý muốn khám phá và khả năng nhận diện còn hạn chế khiến học sinh có thể trở thành đối tượng bị lợi dụng. Trước thực tế đó, các cơ sở giáo dục tại Điện Biên đang chủ động phối hợp với lực lượng chức năng, tăng cường tuyên truyền, trang bị kiến thức và kỹ năng phòng ngừa cho học sinh.

Tại Trường THPT Chuyên Lê Quý Đôn, phường Điện Biên Phủ, giáo dục phòng, chống ma túy được lồng ghép trong các buổi học chính khóa, sinh hoạt ngoại khóa và chào cờ đầu tuần. Thay vì chỉ nhắc nhở chung chung, nhà trường chú trọng giúp học sinh hiểu tác hại của ma túy đối với sức khỏe, tâm lý, quá trình học tập và tương lai; đồng thời nhận diện những phương thức, thủ đoạn dụ dỗ ngày càng tinh vi.

Cô Bùi Thị Anh, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết ở lứa tuổi mới lớn, tâm sinh lý học sinh có nhiều thay đổi. Sự tò mò, thiếu kỹ năng ứng phó trước những tình huống bất ngờ hoặc thiếu sự quan tâm, định hướng từ gia đình có thể khiến các em đối mặt với những nguy cơ khó lường. Vì vậy, đầu mỗi năm học, nhà trường tổ chức cho học sinh ký cam kết không tham gia tệ nạn xã hội, không vi phạm pháp luật; đồng thời phối hợp với phụ huynh trong quản lý, giáo dục và định hướng lối sống cho các em.

Điều quan trọng là học sinh phải biết từ chối những lời mời sử dụng sản phẩm không rõ nguồn gốc, không nhận đồ ăn, thức uống lạ từ người không đáng tin cậy và không vì tò mò mà thử những thứ chưa hiểu rõ. Khi gặp tình huống bất thường, các em cần chủ động thông báo với thầy cô, cha mẹ hoặc cơ quan chức năng để được hỗ trợ.

Cách tiếp cận này cũng được thể hiện trong các hoạt động tuyên truyền tại nhiều trường học trên địa bàn tỉnh. Ngày 6/10/2026, Trường THPT Tuần Giáo phối hợp với Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an tỉnh Điện Biên, tổ chức ngoại khóa tuyên truyền phòng, chống ma túy học đường. Chương trình hướng tới nâng cao nhận thức pháp luật, trang bị kiến thức và kỹ năng tự bảo vệ cho cán bộ, giáo viên, học sinh trước nguy cơ tệ nạn xã hội.

Những hoạt động trực tiếp tại trường học giúp kiến thức phòng, chống ma túy đến gần hơn với học sinh. Qua đó, các em không chỉ hiểu rõ tác hại của ma túy mà còn được định hướng cách ứng xử khi gặp lời rủ rê, lôi kéo trong học tập, sinh hoạt và các mối quan hệ xã hội.

Đổi mới tuyên truyền, khơi dậy vai trò của học sinh

Để công tác phòng, chống ma túy không dừng lại ở những bài tuyên truyền một chiều, ngành Giáo dục và Đào tạo Điện Biên đang từng bước đa dạng hóa hình thức truyền đạt, kết hợp phổ biến pháp luật với hoạt động trải nghiệm, giao lưu và các cuộc thi tìm hiểu kiến thức.

Trường THCS và THPT Lương Thế Vinh, phường Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên được lựa chọn là điểm cầu trực tuyến hưởng ứng Lễ phát động học sinh, sinh viên nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật về phòng, chống ma túy năm 2026 do Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Bộ Công an tổ chức.

Ngay sau lễ phát động, cán bộ Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an tỉnh tuyên truyền chuyên đề về nhận diện ma túy, tác hại của ma túy và kỹ năng phòng, chống ma túy trong học đường. Nội dung tập trung vào những loại ma túy thường gặp, thủ đoạn lôi kéo thanh thiếu niên sử dụng ma túy, nhất là qua mạng xã hội và các mối quan hệ ngoài nhà trường.

Thông qua hình ảnh trực quan, trò chơi tương tác và phần hỏi - đáp, học sinh được tiếp cận kiến thức pháp luật theo cách sinh động, dễ hiểu, dễ nhớ. Những tình huống gần gũi giúp các em nhận biết rõ hơn nguy cơ, rèn luyện khả năng từ chối và chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết.

Em Nguyễn Thanh Hoàng, học sinh khối 11, Trường THCS và THPT Lương Thế Vinh, chia sẻ rằng sau buổi tuyên truyền, em hiểu thêm về tác hại của ma túy và những cách thức dụ dỗ học sinh. Theo em, mỗi học sinh cần tự nhắc nhở bản thân không thử những thứ lạ, không rõ nguồn gốc; khi bị rủ rê hoặc phát hiện điều bất thường, cần báo với thầy cô, bố mẹ để được giúp đỡ.

Cùng với các buổi tuyên truyền trực tiếp, cuộc thi “Trường học không ma túy” năm 2026 do Công an tỉnh Điện Biên phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức, diễn ra từ ngày 15/8 đến 15/9, đã thu hút đông đảo học sinh, sinh viên tham gia. Nội dung cuộc thi tập trung vào kiến thức, kỹ năng và pháp luật về phòng, chống ma túy; giúp người học nhận diện các loại ma túy, đặc biệt là ma túy tổng hợp và những chất ma túy có thể bị ngụy trang dưới hình thức thực phẩm, đồ uống, thuốc lá điện tử.

Bên cạnh đó, đầu tháng 9/2026, Sở Giáo dục và Đào tạo Điện Biên tổ chức hai hội thi về tìm hiểu pháp luật phòng, chống ma túy dành cho học sinh và chuyên môn, nghiệp vụ giáo dục phòng, chống ma túy dành cho cán bộ quản lý, giáo viên phổ thông. Hai hội thi thu hút 2.977 sản phẩm dự thi, gồm tranh vẽ, bài viết của học sinh, kế hoạch bài dạy và bài giảng điện tử của giáo viên. Ban Tổ chức trao 74 giải cho các sản phẩm tiêu biểu.

Những con số này cho thấy công tác giáo dục phòng, chống ma túy đang được triển khai theo hướng phát huy sự chủ động của cả người học và người dạy. Khi học sinh trực tiếp tìm hiểu, sáng tạo sản phẩm tuyên truyền, kiến thức không chỉ được tiếp nhận mà còn có cơ hội lan tỏa tới bạn bè, gia đình và cộng đồng.

Chung tay xây dựng môi trường học đường an toàn

Thực tế cho thấy, tuyên truyền và giáo dục là giải pháp quan trọng nhưng cần được thực hiện thường xuyên, liên tục, gắn với công tác quản lý, nắm bắt tâm tư và hỗ trợ học sinh. Nếu chỉ tổ chức các buổi tuyên truyền theo đợt, kiến thức có thể nhanh chóng bị lãng quên; trong khi những phương thức tiếp cận, lôi kéo mới luôn có khả năng xuất hiện dưới nhiều hình thức.

Bởi vậy, cùng với việc trang bị kiến thức nhận diện ma túy, các nhà trường cần chú trọng giáo dục kỹ năng sống, khả năng xử lý tình huống, ý thức chấp hành pháp luật và trách nhiệm với bản thân. Giáo viên chủ nhiệm, cán bộ tư vấn học đường và các tổ chức Đoàn, Đội có vai trò quan trọng trong việc nắm bắt diễn biến tâm lý, kịp thời phát hiện những biểu hiện bất thường để phối hợp hỗ trợ học sinh.

Về phía gia đình, cha mẹ cần quan tâm đến các mối quan hệ, thói quen sinh hoạt và những thay đổi trong tâm lý của con em; tạo không khí cởi mở để các em sẵn sàng chia sẻ khi gặp khó khăn hoặc bị người khác gây sức ép. Việc quản lý cần đi đôi với lắng nghe, hướng dẫn và xây dựng niềm tin, tránh để học sinh ngại tìm kiếm sự giúp đỡ khi đứng trước nguy cơ.

Sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và lực lượng công an cũng cần được duy trì thường xuyên. Lực lượng chức năng cung cấp thông tin về phương thức, thủ đoạn của tội phạm ma túy; ngành Giáo dục lựa chọn nội dung, hình thức tuyên truyền phù hợp với từng cấp học; còn gia đình đồng hành trong việc hình thành thói quen sống lành mạnh, ý thức tự bảo vệ cho con em.

Trao đổi với phóng viên, bà Hoàng Tuyết Ban, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Điện Biên, cho biết công tác phòng ngừa phải đi trước một bước. Việc trang bị kiến thức, kỹ năng nhận diện và phòng tránh ma túy cho học sinh cần được thực hiện thường xuyên, có chiều sâu, phù hợp với từng lứa tuổi. Gia đình, nhà trường và xã hội phải phát huy trách nhiệm, tăng cường phối hợp để xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh.

Điện Biên chưa ghi nhận trường hợp học sinh sử dụng ma túy theo thông tin được cung cấp trong tư liệu của ngành Giáo dục. Tuy nhiên, đây không phải lý do để chủ quan. Chủ động nhận diện nguy cơ, đổi mới cách tuyên truyền và tạo dựng mạng lưới bảo vệ học sinh từ gia đình đến nhà trường, cộng đồng chính là những giải pháp cần được duy trì lâu dài. Mỗi học sinh có kiến thức, bản lĩnh và kỹ năng tự bảo vệ sẽ góp phần tạo nên “lá chắn” vững chắc, ngăn ma túy xâm nhập học đường.