Điện Biên: Tăng tốc dự án quản lý đa thiên tai lưu vực sông Nậm Rốm

Những tuyến kè đang dần thành hình

Ngày 28/9, kiểm tra thực địa Dự án Quản lý đa thiên tai lưu vực sông Nậm Rốm, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Điện Biên Lò Văn Cương trực tiếp kiểm tra tiến độ thi công tại các khu vực đang triển khai.

Trên công trường, các nhà thầu đang tập trung nhân lực, thiết bị và vật tư, tranh thủ những khu vực đã được bàn giao mặt bằng để đẩy nhanh tiến độ. Những tuyến kè mới đang từng bước định hình dọc hai bờ sông, thay đổi diện mạo khu vực ven sông Nậm Rốm.

Theo Ban Quản lý Dự án các công trình Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, đến ngày 27/9/2026, phần kè đứng của tuyến kè xây dựng mới đã thi công đạt trên 93%; bê tông khung dầm kè mái nghiêng đạt gần 87%.

Các gói thầu số 1, 2, 3, 6 và 7 có giá trị thực hiện từ gần 70% đến 96%. Gói thầu số 8 đang triển khai các hạng mục bổ sung đoạn từ thượng lưu cầu Thanh Bình đến cầu A1.

Với mục tiêu hoàn thành trong tháng 12/2026, các nhà thầu đang chủ động tổ chức thi công tại những vị trí đủ điều kiện, đồng thời gia công, chế tạo và đặt hàng trước những thiết bị, vật tư có thời gian cung ứng dài.

Đây là bước chạy nước rút quan trọng của một dự án có ý nghĩa lớn đối với việc bảo vệ dân sinh, đất đai và cơ sở hạ tầng trên lưu vực sông Nậm Rốm.

Theo chủ trương đầu tư được phê duyệt, dự án được xây dựng theo hướng quản lý tổng hợp rủi ro đa thiên tai liên quan đến nước. Một trong những hạng mục trọng tâm là hệ thống kè chống sạt lở với tổng chiều dài khoảng 14,69 km, chia thành 3 tuyến dọc sông Nậm Rốm.

Không chỉ là những bức tường bê tông giữ đất, hệ thống công trình được kỳ vọng góp phần tăng khả năng tiêu thoát lũ, hạn chế ngập úng, bảo vệ an toàn tính mạng và tài sản của người dân, đồng thời tạo điều kiện ổn định sản xuất và phát triển kinh tế - xã hội.

Từ những tuyến kè đến “lá chắn” công nghệ

Nếu những tuyến kè là phần công trình hữu hình có thể nhìn thấy trên thực địa, thì phía sau dự án còn có một hệ thống công nghệ đóng vai trò quan trọng trong việc nhận diện và quản lý rủi ro thiên tai.

Đến nay, hệ thống hỗ trợ ra quyết định về rủi ro lũ và ngập lụt lưu vực sông Nậm Rốm, gọi tắt là DSS, đã được hoàn thiện cùng hệ thống mô hình lưu vực, mô hình ngập lụt đô thị và bản đồ phân vùng rủi ro lũ quét, sạt trượt.

Hai trạm quan trắc mực nước tự động tại đập đầu mối sông Nậm Rốm và đập Nậm Rốm cũng đã được bàn giao, đưa vào sử dụng từ ngày 1/9/2026. Dữ liệu quan trắc được kết nối, truyền về hệ thống DSS, tạo cơ sở để theo dõi diễn biến mực nước và hỗ trợ công tác cảnh báo, ứng phó.

Đây là điểm khác biệt quan trọng của cách tiếp cận quản lý đa thiên tai: thay vì chỉ đầu tư công trình để ứng phó khi thiên tai xảy ra, hệ thống được xây dựng theo hướng chủ động nhận diện nguy cơ, cung cấp thông tin và hỗ trợ quá trình ra quyết định.

Trong bối cảnh thời tiết ngày càng diễn biến khó lường, việc kết hợp giữa công trình phòng chống thiên tai với quan trắc, mô hình hóa và dữ liệu số có ý nghĩa thiết thực đối với một đô thị nằm trong lưu vực sông.

Tổng kế hoạch vốn của dự án đến nay là 866,75 tỷ đồng; đã giải ngân 758,5 tỷ đồng, đạt gần 88%. Riêng kế hoạch vốn năm 2026 được giao 266,3 tỷ đồng, đã giải ngân 158,2 tỷ đồng, đạt gần 60%.

Tại buổi kiểm tra, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lò Văn Cương yêu cầu Ban Quản lý dự án và các nhà thầu tiếp tục bám sát hiện trường, tập trung nhân lực, thiết bị, đẩy nhanh tiến độ nhưng phải bảo đảm chất lượng, kỹ thuật và an toàn công trình.

Đối với những vị trí còn vướng mắc về mặt bằng, các đơn vị liên quan phải phối hợp chặt chẽ, kịp thời tháo gỡ để không ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Chống thiên tai, mở thêm không gian phát triển

Một điểm đáng chú ý của dự án là mục tiêu không dừng lại ở việc bảo vệ dân sinh trước thiên tai. Cùng với các công trình kè, nhiều hạng mục cảnh quan, chiếu sáng và không gian công cộng ven sông được nghiên cứu, bổ sung.

Theo phương án được tỉnh Điện Biên thảo luận, khu vực từ thượng lưu cầu Thanh Bình đến cầu A1 sẽ được đầu tư, chỉnh trang theo hướng tạo không gian ven sông hài hòa với cảnh quan đô thị.

Tại khu vực thượng lưu cầu Thanh Bình, phương án có đường dạo, cầu đi bộ cảnh quan và hệ thống chiếu sáng. Đoạn từ cầu Thanh Bình đến cầu Mường Thanh dự kiến bổ sung điểm dừng chân, ghế ngồi, không gian ngắm cảnh và các hạng mục chiếu sáng. Đoạn từ đập dâng đến cầu A1 có phương án xây dựng công viên khoảng 1,7 ha cùng cây xanh, đường dạo và hệ thống chiếu sáng.

Riêng cầu A1 được nghiên cứu bổ sung hệ thống chiếu sáng trang trí, lan can và các yếu tố kiến trúc gắn với biểu tượng Chiến thắng Điện Biên Phủ. Mục tiêu là tạo điểm nhấn cảnh quan nhưng vẫn phải hài hòa với giá trị lịch sử và bản sắc văn hóa địa phương.

Như vậy, từ một dự án đặt trọng tâm vào quản lý rủi ro thiên tai, không gian ven sông Nậm Rốm đang được định hướng trở thành một phần của diện mạo đô thị mới: an toàn hơn trước thiên tai, đồng thời có thêm những không gian xanh, không gian công cộng để người dân sinh hoạt và du khách trải nghiệm.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, tiến độ từng gói thầu đang được đặt dưới sự kiểm soát chặt chẽ. Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh yêu cầu gắn tiến độ thi công với nghiệm thu, thanh toán và giải ngân; thường xuyên rà soát từng hạng mục, chủ động xử lý khó khăn phát sinh.

Đặc biệt, đối với những nhà thầu không bảo đảm tiến độ, tỉnh yêu cầu kiên quyết xem xét thay thế, không để một gói thầu chậm tiến độ ảnh hưởng đến tính đồng bộ của toàn dự án.

Từ những tuyến kè đang dần thành hình đến các trạm quan trắc đã đi vào vận hành, Dự án Quản lý đa thiên tai lưu vực sông Nậm Rốm đang chuyển dần từ những bản thiết kế trên giấy thành những công trình hiện hữu.

Mục tiêu cuối cùng không chỉ là giữ đất, giữ bờ, giảm ngập hay cảnh báo lũ sớm hơn. Đó còn là tạo dựng một không gian đô thị an toàn, thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu và có thêm điều kiện để phát triển kinh tế - xã hội bền vững trên lưu vực sông Nậm Rốm.