Điều hành vĩ mô linh hoạt giữa biến động toàn cầu

Giao chỉ tiêu, nhiệm vụ cụ thể cho từng lĩnh vực

Tổng sản phẩm trong nước (GDP) quý I ước tăng 7,83% so với cùng kỳ năm trước. Các chỉ tiêu thống kê cho thấy kinh tế vĩ mô trong nước tiếp tục ổn định, lạm phát được kiểm soát ở mức phù hợp.

Vừa qua, Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá 14 đã ban hành kết luận số 18 về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026 - 2030, trong đó có thể thấy rất rõ nội hàm các kế hoạch triển khai đều nhằm hướng tới thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng 2 con số.

Nhiều chuyên gia nhận định, đây là lần đầu tiên, một kết luận của BCH Trung ương Đảng lại chi tiết đến từng công việc, nhóm việc trọng tâm như vậy, thông qua bộ 51 chỉ tiêu phát triển chủ yếu cho giai đoạn trung hạn 5 năm tới và 92 nhiệm vụ cụ thể, có thời hạn hoàn thành, được giao đến từng Đảng uỷ cơ quan. Nhiều công việc được yêu cầu hoàn thành ngay trong tháng 4, ngay trong quý II.

Ví dụ như Đảng uỷ các bộ, cơ quan, ban thường vụ tỉnh uỷ, thành uỷ có trách nhiệm hoàn thành phương án xử lý vướng mắc cho các dự án hạ tầng ngay trong quý II. Hoàn thành hướng dẫn thực hiện phân bổ vốn cho các dự án theo kết quả đầu ra, đánh giá hiệu quả đầu tư ngay trong tháng 4.

TS. Nguyễn Quốc Việt - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh tế và Chính sách (VEPR) cho biết: "Đảng và Nhà nước ta đang kiên quyết chuyển đổi hệ điều hành quản trị quốc gia một cách chiến lược, từ chỗ Nhà nước quản trị, quản lý, sang một Nhà nước kiến tạo phát triển vì mục tiêu tăng trưởng hai con số. Chúng ta kiên quyết cắt giảm những điểm nghẽn về mặt thể chế, chính sách, đặc biệt về các khâu thủ tục; qua đó đề cao quản trị minh bạch, trách nhiệm giải trình rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm. Đó là một trong những điểm nhấn mà tôi cho rằng kết luận 18, Trung ương 2, khóa 14 đã nêu".

PGS.TS. Lê Xuân Trường - Trưởng Khoa Thuế và Hải quan, Học viện Tài chính chia sẻ: "Có thể nói vắn tắt trong hai từ: đột phá và đổi mới và cả trên các phương tiện, từ mục tiêu đến các nhiệm vụ và giải pháp. Từ đầu năm 2025 đến giờ, thay đổi chỉ đạo của Trung ương là cụ thể hóa ngay trong Nghị quyết. Chúng ta thấy bắt đầu từ Nghị quyết 68, chỉ một chưa đầy một tháng sau đã có Nghị quyết 198 của Quốc hội để cụ thể hóa Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân. Tất cả chủ trương trong thời gian qua đều rất nhanh. Và lần này, tôi đã quan sát thấy, Quốc hội đã lên chương trình nghị sự, có những hoạt động cụ thể hóa kết luận 18 vừa rồi".

Triển khai chính sách tài khoá có trọng tâm, trọng điểm

Nhắc đến điều hành kinh tế vĩ mô, các chuyên gia thường nói đến hai nhóm chính sách: tài khoá liên quan đến thu - chi ngân sách Nhà nước và tiền tệ điều chỉnh lượng tiền trong nền kinh tế.

Về chính sách tiền tệ, NHNN cho biết, trong bối cảnh mặt bằng lãi suất có sức ép tăng cao do tác động từ thị trường thế giới, cơ quan này tiếp tục giữ nguyên các mức lãi suất điều hành nhằm hỗ trợ nền kinh tế. Với chính sách tài khóa, các chuyên gia đánh giá, thời gian qua, Chính phủ đã triển khai nhiều giải pháp miễn, giảm thuế phí kịp thời, nhằm hỗ trợ người dân và doanh nghiệp. Thời gian tới, dư địa cho chính sách này vẫn còn nhiều. Tuy nhiên, cần triển khai có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào những cải cách quan trọng.

Trước đây, mỗi giai đoạn 5 năm, Việt Nam thường có khoảng 12.000 dự án đầu tư công. Trong nhiệm kỳ vừa qua, số lượng đã được rút gọn xuống dưới 5.000, bảo đảm dòng vốn tập trung vào những dự án quan trọng, có tính lan toả, không dàn trải. Kết luận số 18 của BCH Trung ương Đảng tiếp tục đặt ra yêu cầu giảm số lượng dự án tối thiểu 30% so với giai đoạn 2021 - 2025.

TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV nêu ý kiến: "Chúng ta có khoảng tầm 3.000 dự án đầu tư công, tập trung vào đó làm thật tốt, đúng tiến độ, có chất lượng. Lâu nay, khoảng 80 % được đầu tư cho kết cấu hạ tầng và chủ yếu là hạ tầng giao thông. Trong khi đó, các lĩnh vực khác chưa được đầu tư tương xứng, ví dụ như giáo dục, y tế, văn hóa, giải trí. Như vậy, chúng ta muốn đảm bảo cân bằng, hài hòa, toàn diện, bao trùm, dứt khoát chúng ta phải rà soát lại cơ cấu đầu tư công".

Thời gian qua, các chính sách miễn giảm thuế, phí, lệ phí đã được triển khai đồng bộ, bao trùm. Miễn toàn bộ thuế nhập khẩu, thuế bảo vệ môi trường, GTGT, tiêu thụ đặc biệt đối với một số mặt hàng xăng dầu. Chính sách giảm 2% VAT cho hầu hết hàng hoá, dịch vụ đến hết năm nay.

Hơn 250.000 tỷ đồng miễn, giảm, gia hạn thuế, phí và tiền thuê đất trong năm ngoái và tiếp tục kéo dài chính sách đến nay. Thời gian tới, các chuyên gia kiến nghị, thực hiện chính sách tài khoá có trọng tâm, trọng điểm, hỗ trợ cho từng lĩnh vực cần thúc đẩy.

TS. Nguyễn Quốc Việt - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh tế và Chính sách (VEPR) nhận định: "Khi chúng ta đã dồn các nguồn lực cho đầu tư phát triển, chính sách miễn, giãn, hoãn, giảm phí, lệ phí và tiền thuê đất nên có yếu tố trọng tâm, trọng điểm và đồng thời, để kích hoạt những động lực, những động cơ tăng trưởng mới. Ví dụ như tăng trưởng dựa trên đổi mới sáng tạo, dựa trên công nghệ nền tảng".

Ngoài chính sách tài khoá, tiền tệ, các chuyên gia còn kiến nghị đẩy mạnh triển khai nhóm chính sách trọng cung, tức là làm cho doanh nghiệp sản xuất được nhiều hơn, hiệu quả hơn với chi phí thấp hơn. Chi phí có thể giảm ngay bằng việc cắt giảm thời gian, công sức, chi phí tuân thủ của doanh nghiệp khi thực hiện thủ tục hành chính. Bởi lẽ, theo Viện Nghiên cứu Kinh tế BIDV, cải cách thể chế kinh tế (như cắt giảm thủ tục hành chính 10%/năm) có thể giúp cải thiện tăng trưởng thêm 0,3 - 0,5 điểm %.

Doanh nghiệp Việt thích ứng với tình hình mới

Khảo sát hơn 200 doanh nghiệp của Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV) cho thấy, gần 65% doanh nghiệp đang chịu ảnh hưởng bởi giá nhiên liệu tăng, tất nhiên sẽ có những tác động nhất định vào các hoạt động sản xuất – kinh doanh. Do vậy, điều chỉnh, và thích ứng với tình hình mới là việc mà doanh nghiệp nào cũng đang phải tính đến.

Chi phí vận chuyển đang là thách thức lớn nhất tạo áp lực lên giá đầu vào. Số liệu từ Hiệp hội Dịch vụ Logistics cho thấy, giá cước vận chuyển các tuyến châu Âu và châu Mỹ tăng từ 15-20% theo tuần. Vì vậy, các doanh nghiệp xuất khẩu tập trung ưu tiên bài toán chi phí logistics. Mục tiêu là tối ưu chi phí vận chuyển và giảm áp lực.

Ông Nguyễn Diệp Pháp - Phó Tổng Giám đốc Khối kinh doanh quốc tế, Công ty Cổ phần Thực phẩm G.C cho biết: "Làm việc với các forwarder hãng tàu về việc cố gắng giữ giá tốt nhất, cố gắng giữ chỗ sớm nhất, đàm phán về giá cả hoặc có thể chuyển điều khoản từ CIF sang FOB để khách hàng chủ động lo phần cước tàu, đảm bảo kiểm soát tốt nhất về chi phí".

Nhiều doanh nghiệp cũng nhận định, trong "nguy" có "cơ" bởi đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam chuyển đổi và thích ứng với thị trường một cách bền vững.

Ông Nguyễn Hoàng Nam - Phó Tổng Giám đốc, Dịch vụ Kiểm toán, PwC Việt Nam đưa ra ý kiến: "Các doanh nghiệp phải tập trung vào những mục tiêu ưu tiên của mình, đó là phải quản lý được dòng tiền, quản lý chuỗi cung ứng, tìm ra các chuỗi cung ứng thay thế trong thời gian hiện tại. Cũng cần tập trung vào quản lý rủi ro trong ngắn hạn để đảm bảo an toàn".

Ưu tiên hàng đầu hiện nay vẫn là giữ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và ổn định tỷ giá. Bởi khi hai cánh tay tài khóa và tiền tệ cùng chuyển động nhịp nhàng, nền kinh tế sẽ có đủ lực và đủ thế để vững vàng trước những cơn gió ngược và tạo đà tăng trưởng cao trong giai đoạn tới.