Định hình kỷ nguyên mới của ngành ngân hàng dựa trên AI

Ngày 22/10, tại Hà Nội, Hội thảo và Triển lãm Smart Banking 2026 lần thứ 7 diễn ra dưới sự bảo trợ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, do Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam phối hợp với Tập đoàn IEC tổ chức.

Với chủ đề "Định hình kỷ nguyên mới của ngành ngân hàng dựa trên AI, niềm tin khách hàng và khả năng chống chịu số," sự kiện quy tụ đại diện cơ quan quản lý, lãnh đạo ngân hàng, tổ chức tài chính và doanh nghiệp công nghệ trong nước, quốc tế, cùng trao đổi về định hướng và giải pháp thúc đẩy chuyển đổi số ngành ngân hàng.

Chia sẻ về định hướng cho ngành ngân hàng trong kỷ nguyên AI, ông Phạm Tiến Dũng, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cho biết: "AI phải mang lại giá trị thực chất cho khách hàng và tổ chức, chứ không phải chỉ là một 'chiếc áo khoác đẹp' để thể hiện ngân hàng đang ứng dụng công nghệ mới. Lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở việc ngân hàng nào ứng dụng nhiều công nghệ hơn, mà ở khả năng biến dữ liệu thành giá trị, biến công nghệ thành năng suất, giải quyết những vấn đề cụ thể cho khách hàng và tổ chức. 

Để làm được điều đó, cần phát triển đồng bộ bốn yếu tố: công nghệ đủ mạnh, dữ liệu đủ tốt, quản trị đủ chặt chẽ và con người đủ năng lực. AI giúp ngân hàng thông minh hơn, nhưng chính niềm tin của khách hàng và khả năng chống chịu mới quyết định ngân hàng phát triển bền vững đến đâu".

Đưa AI từ chiến lược trên giấy vào vận hành

Cụ thể hóa định hướng nói trên, Tọa đàm cấp cao "Vai trò lãnh đạo ngân hàng trong kỷ nguyên AI" tại Phiên toàn thể có sự tham gia của ông Đoàn Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ Thông tin (Ngân hàng Nhà nước); bà Phùng Nguyễn Hải Yến, Phó Tổng Giám đốc Vietcombank; ông Trần Công Quỳnh Lân, Phó Tổng Giám đốc VietinBank; ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Tổng Giám đốc Techcombank và ông Vũ Thanh Tùng, Tổng Giám đốc GreenNode. Tọa đàm do bà Nguyễn Thùy Dương, Chủ tịch EY Consulting Việt Nam, điều phối.

Mở đầu tọa đàm, bà Dương nêu thực tế nhiều ngân hàng đã có chiến lược AI, song câu hỏi đặt ra là chiến lược đó đã đi vào vận hành hay vẫn nằm trên giấy, trong khi tốc độ ứng dụng AI đang vượt xa tốc độ hoàn thiện năng lực quản trị.

Từ góc độ cơ quan quản lý, ông Đoàn Thanh Hải cho rằng ngành ngân hàng cần xây dựng đồng bộ sáu năng lực: pháp lý, dữ liệu, hạ tầng và kiến trúc công nghệ, con người, quản trị AI và hợp tác. Theo ông, quyền tự chủ của AI càng lớn thì yêu cầu kiểm soát càng chặt chẽ, và khi ngân hàng vận hành nhiều AI agent, có thể cần tính đến mô hình hội đồng quản trị AI.

Với nguồn lực hữu hạn, các ngân hàng đang phải chọn đúng bài toán và tổ chức lại bộ máy. Bà Phùng Nguyễn Hải Yến cho biết Vietcombank đánh giá từng đề xuất ứng dụng AI theo ba tiêu chí DVF (Desirability - Viability - Feasibility): mức độ đáng làm, hiệu quả chi phí và tính khả thi, đồng thời không đánh đổi rủi ro để lấy tốc độ. 

Ông Trần Công Quỳnh Lân cho biết AI đang làm thay đổi mạnh mẽ cách vận hành của ngân hàng, khi ranh giới giữa đội công nghệ và nghiệp vụ sẽ không còn "fix" cứng mà ngày càng vận hành như một nhóm chung. Ông dự báo trong ba năm tới, khoảng 50% giao dịch ngân hàng có thể được thực hiện qua AI agent, trong khi các đội nhóm của ngân hàng sẽ ngày càng "chia nhỏ", theo hướng 3 nhân sự làm chính và khoảng 10 AI agents hỗ trợ. Còn theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Techcombank đang phục vụ 18 triệu khách hàng với khoảng 12.000 nhân sự, quy mô nhân sự gần như không đổi từ giai đoạn 2020-2021 trong khi doanh thu tăng 20-25% mỗi năm; riêng việc ứng dụng AI và Copilot đã giúp năng suất tăng 25-30%.

Trả lời câu hỏi về việc AI đã trở thành năng lực cốt lõi, lãnh đạo ngân hàng nên tự xây dựng hay hợp tác với bên ngoài như thế nào, ông Vũ Thanh Tùng cho rằng mỗi tổ chức cần xác định rõ việc nên làm và không nên làm. Theo ông, khi ứng dụng AI, ngân hàng Việt Nam đang đối mặt ba bài toán ở lớp hạ tầng: chi phí đầu tư lớn, với một máy chủ 8 GPU có giá khoảng 20 tỷ đồng; thời gian tiếp cận thiết bị kéo dài trong khi công nghệ AI thay đổi liên tục; và đội ngũ có năng lực vận hành hệ thống hạ tầng AI quy mô lớn tại Việt Nam còn rất thiếu.

"Ngân hàng cần làm chủ hai thứ: tốc độ đổi mới kỹ năng của con người, và dữ liệu cùng tri thức nghiệp vụ, bởi mỗi ngân hàng là một thực thể khác nhau. Còn phần hạ tầng, để tận dụng nguồn lực của cả hệ sinh thái, ngân hàng có thể giao cho các đối tác chuyên sâu", ông Tùng nói. Hiện GreenNode giải bài toán này cho các ngân hàng bằng cách đặt các phân vùng hạ tầng AI sử dụng GPU NVIDIA gần trung tâm dữ liệu của khách hàng, bảo đảm an toàn, bảo mật và chủ quyền dữ liệu.

Kết thúc tọa đàm, các diễn giả đều đặt yếu tố con người lên hàng đầu. Bà Phùng Nguyễn Hải Yến cho rằng công nghệ ngày càng rẻ và dễ tiếp cận, trong khi năng lực của một tổ chức cần nhiều năm để tích lũy. Theo bà, trong ba năm tới, ngân hàng dẫn đầu sẽ là ngân hàng có tổ chức thích ứng với AI nhanh nhất.

Đồng hành phòng thủ không gian mạng và thúc đẩy ứng dụng AI cho ngân hàng

Năng lực đội ngũ và quản trị rủi ro, hai vấn đề được nhấn mạnh tại tọa đàm, cũng là trọng tâm của các hoạt động thực chiến diễn ra song song tại Smart Banking 2026. Tại đây, đội ngũ kỹ thuật và nghiệp vụ của các ngân hàng trực tiếp rèn luyện năng lực phòng thủ trước các mối đe dọa an ninh mạng và đưa AI vào giải quyết những bài toán vận hành thực tế.

Thượng tá, TS. Triệu Mạnh Tùng, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05, Bộ Công an), cho biết: "Hoạt động lợi dụng trí tuệ nhân tạo để gian lận trong lĩnh vực thanh toán là vấn đề chúng tôi đặc biệt quan tâm. Các đối tượng dùng AI tạo tin nhắn giả mạo, dùng deepfake dựng kịch bản mạo danh, kể cả mạo danh quan chức cấp cao, để dẫn dắt, chiếm đoạt tài khoản rồi chiếm đoạt tài sản. 

Từ thực tế xử lý các vụ việc, đại diện A05 cho rằng bảo đảm an ninh mạng không thể chỉ là trách nhiệm của bộ phận chuyên trách. Các ngân hàng cần thiết lập quy trình giám sát giao dịch bất thường với sự tham gia của các đơn vị liên quan, đồng thời chuẩn bị phương án ứng phó, tăng cường phối hợp truy vết và ngăn chặn dòng tiền. Việc đầu tư cho an ninh mạng cũng cần tương xứng với quy mô đầu tư phát triển hạ tầng số.

Những cảnh báo này cho thấy yêu cầu bảo vệ khách hàng không chỉ dừng ở khâu xác thực giao dịch mà cần được mở rộng thành năng lực quản trị rủi ro xuyên suốt.