Đổi mới quản trị ngành chăn nuôi bằng dữ liệu, hướng tới lợi ích người dân

Chăn nuôi không chỉ tạo ra nguồn thực phẩm thiết yếu mà còn liên quan trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng, môi trường và sinh kế của người dân. Vì vậy, trước những yêu cầu mới, việc thay đổi phương thức quản lý ngành đang được đặt ra cùng với yêu cầu phát triển sản xuất.

Tại Triển lãm Vietstock 2026 diễn ra từ ngày 21 đến 23/10 tại TP Hồ Chí Minh, cơ quan quản lý nhà nước đã đưa ra những định hướng về quá trình chuyển đổi này.

Từ quản lý sang quản trị

Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Phạm Kim Đăng, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết ngành chăn nuôi đang từng bước thay đổi cách tiếp cận, từ tư duy quản lý sang quản trị ngành.

Theo ông, với phương châm "Nhà nước kiến tạo - doanh nghiệp đua tài - người dân hưởng lợi", trọng tâm trước hết là cải cách thể chế, tháo gỡ những điểm nghẽn, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và cải cách thủ tục hành chính.

Cục Chăn nuôi và Thú y đã tham mưu bãi bỏ 11 thủ tục, phân cấp, phân quyền 22 thủ tục. Hiện lĩnh vực chăn nuôi và thú y còn 75 thủ tục, trong đó 29 thủ tục cấp Trung ương và 46 thủ tục cấp địa phương.

Tổng thời gian giải quyết thủ tục giảm khoảng 50%, chi phí tuân thủ giảm khoảng 56%, tiết kiệm hơn 760 tỷ đồng chi phí tuân thủ.

Với ngành có số lượng lớn cơ sở sản xuất và người tham gia, cải cách này không chỉ nhằm giảm thủ tục hành chính mà còn hướng tới việc tạo môi trường để các chủ thể chủ động hơn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đây là một trong những biểu hiện cụ thể của yêu cầu xây dựng Nhà nước kiến tạo, trong đó hiệu quả quản lý được nhìn từ khả năng tháo gỡ vướng mắc và tạo điều kiện cho xã hội vận hành hiệu quả hơn.

Quản trị bằng dữ liệu

Cùng với cải cách thể chế, chuyển đổi số đang tạo ra một công cụ mới cho quản lý ngành. Theo ông Phạm Kim Đăng, cơ sở dữ liệu ngành đã cơ bản hoàn thành mô-đun kê khai và cấp mã số cơ sở chăn nuôi. Tài khoản quản trị đã được cấp cho 34/34 tỉnh, thành phố và 3.126/3.321 xã; hơn 15.000 cơ sở đã được cấp mã số.

Đối với một ngành có mạng lưới sản xuất rộng, dữ liệu giúp cơ quan quản lý có cái nhìn đầy đủ hơn về các cơ sở chăn nuôi và là cơ sở để tổ chức quản lý, giám sát, quy hoạch ngành.

Quan trọng hơn, việc hình thành cơ sở dữ liệu tạo tiền đề cho phương thức quản lý chủ động hơn, nhất là trong những vấn đề cần phản ứng nhanh như dịch bệnh.

Như vậy, chuyển đổi số ở đây không đơn thuần là đưa một quy trình lên môi trường điện tử, mà là thay đổi cách cơ quan quản lý thu thập thông tin và đưa ra quyết định.

Khi chăn nuôi trở thành vấn đề xã hội

Những thay đổi trong quản lý ngành có ý nghĩa đặc biệt bởi chăn nuôi liên quan trực tiếp đến đời sống hàng ngày.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, tổng sản lượng thịt hơi các loại đạt 6,83 triệu tấn, sản lượng trứng đạt 15,7 tỷ quả và sữa tươi khoảng 1 triệu tấn. Những con số này cho thấy quy mô của một ngành đang cung cấp nguồn thực phẩm thiết yếu cho xã hội. Nhưng quy mô lớn cũng đồng nghĩa với những yêu cầu lớn hơn về kiểm soát rủi ro.

Dịch bệnh trên vật nuôi có thể ảnh hưởng đến sản xuất và nguồn cung thực phẩm. Quy trình giết mổ, chế biến không bảo đảm có thể tác động tới an toàn thực phẩm. Chất thải chăn nuôi nếu không được xử lý phù hợp có thể trở thành vấn đề môi trường đối với cộng đồng dân cư.

Vì vậy, cơ quan quản lý xác định cần tăng cường an toàn sinh học, chủ động phòng bệnh, giám sát dịch bệnh, kiểm soát chất lượng đầu vào và nâng cao điều kiện giết mổ, chế biến, bảo quản.

Tại Vietstock 2026, cách tiếp cận "Một sức khỏe" cũng được đưa vào chương trình thảo luận, đặt sức khỏe con người, sức khỏe động vật và môi trường trong mối liên hệ với nhau.

Đây là sự chuyển dịch đáng chú ý trong tư duy quản lý: những vấn đề phát sinh từ vật nuôi không chỉ được giải quyết trong phạm vi ngành chăn nuôi mà cần sự phối hợp với nhiều lĩnh vực khác của đời sống.

Không một chủ thể nào có thể làm thay phần việc của chủ thể khác

Theo định hướng được đưa ra tại triển lãm, quá trình chuyển đổi của ngành cần sự tham gia đồng thời của cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nhà khoa học và người chăn nuôi.

Cơ quan quản lý xây dựng chính sách và tổ chức thực thi; nhà khoa học cung cấp cơ sở chuyên môn; doanh nghiệp đưa công nghệ và nguồn lực vào sản xuất; người chăn nuôi trực tiếp áp dụng các giải pháp.

Sự phân công này đặc biệt quan trọng khi ngành phải đồng thời giải quyết nhiều yêu cầu: nâng cao chất lượng sản phẩm, kiểm soát dịch bệnh, giảm tác động môi trường và thích ứng với những tiêu chuẩn ngày càng cao.

Được tổ chức bởi Informa Markets dưới sự chủ trì của Cục Chăn nuôi và Thú y, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Vietstock 2026 là dịp để các bên có cơ hội trao đổi trực tiếp về những vấn đề này thông qua các hội nghị, hội thảo và phiên đối thoại. Theo ban tổ chức, chương trình năm nay có khoảng 80 chủ đề chuyên môn, với sự tham gia của cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp và các chủ thể trong chuỗi chăn nuôi.

Đối thoại vì thế không chỉ nhằm giới thiệu giải pháp, mà còn giúp cơ quan quản lý tiếp nhận những vấn đề phát sinh từ thực tiễn để tiếp tục hoàn thiện chính sách.

Đích đến luôn là người dân

Trong thời gian tới, Cục Chăn nuôi và Thú y sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ, địa phương, nhà khoa học, doanh nghiệp và người chăn nuôi; thúc đẩy cải cách, trao đổi thông tin, tiếp nhận kiến nghị và đưa những giải pháp phù hợp vào thực tiễn.

Định hướng này đặt ra một cách nhìn rộng hơn về hiệu quả quản lý ngành.

Một chính sách tốt không chỉ được thể hiện bằng số thủ tục được cắt giảm. Một hệ thống quản lý hiệu quả cũng không chỉ nằm ở việc có thêm dữ liệu hay công nghệ mới.

Thước đo cuối cùng là những thay đổi mà xã hội có thể nhận thấy: nguồn thực phẩm an toàn hơn, dịch bệnh được kiểm soát tốt hơn, môi trường được bảo vệ và người chăn nuôi có điều kiện duy trì sinh kế.

Từ cải cách thể chế đến chuyển đổi số, từ kiểm soát dịch bệnh đến bảo vệ môi trường, điểm chung của quá trình này là yêu cầu đưa quản lý nhà nước đến gần hơn với thực tiễn và huy động nguồn lực xã hội cùng giải quyết những vấn đề của đời sống.

Đó cũng là ý nghĩa sâu xa của quá trình chuyển từ "quản lý" sang "quản trị": Nhà nước kiến tạo, các chủ thể cùng tham gia và người dân là đối tượng cuối cùng được hưởng lợi từ những thay đổi của chính sách.