"Sao Biển và Nhện"

Đó là những lời mở đầu khá thú vị của cuốn sách "Sao Biển và Nhện" của hai tác giả Ori Brafman và Rod A. Beckstrom khái quát hóa quy luật sinh tồn của nhện và sao biển thành quy luật sinh tồn của một hệ thống, một tổ chức.

Thật khó biết viết những gì về cuốn sách này, bởi đơn giản nó là những câu chuyện được tác giả kể ra một cách thật thú vị để chứng minh cho những luận điểm kinh tế học của mình. Thực tế, những luận điểm khoa học về kinh tế trong cuốn sách này hoàn toàn không có trong những cuốn sách giáo khoa về kinh tế học cổ điển đang được giảng dạy phổ biến tại các trường đại học và các chương trình cao học hiện nay. Mà chúng là những kinh nghiệm, những đúc rút từ chính thực tiễn, từ sự bùng nổ của cuộc cách mạng công nghệ thông tin từ những năm 1990 đến nay với hàng loạt những thành công của công ty, tập đoàn, thương hiệu hoạt động và xuất hiện trong lĩnh vực trực tuyến.

Những thương hiệu như Wikipedia, Cragslist, Skype hay eBay sở dĩ thành công trong kinh doanh là vì đơn giản những tập đoàn, tổ chức này có hình thái và cấu trúc như một con sao biển, không có đầu mà chỉ có chân. Chặt chân này, lập tức chúng biến thành hai con sao biển. Những công ty hoạt động theo hình thái sao biển này mặc dù luôn phải đứng trước những vụ kiện tác quyền rất lớn, nhưng các dịch vụ mà họ đưa ra lại đáp ứng được những nhu cầu cấp thiết của xã hội và đặc biệt những tập đoàn, tổ chức này không bao giờ dồn hết nguồn lực đầu tư cho một mục tiêu nhất định, ngoài ra họ luôn tìm ra nhiều cách khác nhau để hóa giải những vụ kiện lớn, thậm chí bằng cách chấp nhận thua kiện nhưng bù lại tên tuổi và thương hiệu lại được biết đến rộng rãi gấp nhiều lần với bằng chứng là số người truy cập tăng lên chóng mặt sau mỗi vụ kiện như vậy. Theo các tác giả của cuốn sách, thì đây là hình thái doanh nghiệp mới, có thể thích ứng với mọi điều kiện của nền kinh tế - xã hội dù trong giai đoạn bùng nổ hay khủng hoảng.

Hình thái doanh nghiệp theo kiểu cũ vì thế được các tác giả ví như những con nhện. Nhện rất khỏe nếu so với tầm vóc của nó, đặc biệt là cái đầu. Nhưng nếu nhện bị cắt đầu, thì nó hoàn toàn không thể sống được. Những doanh nghiệp hoạt động theo hình thái này, thực tế thường tập trung những nguồn lực quan trọng nhất cho một mục tiêu, một nhóm mặt hàng nhất định. Nên nếu mục tiêu và nhóm mặt đó gặp khó khăn là công ty rơi vào khủng hoảng. Để khắc phục được điểm yếu này, những công ty, hay những con nhện phải biết thỏa hiệp và lợi dụng chính sự linh hoạt và sáng tạo của những tập đoàn, tổ chức trực tuyến hoạt động theo hình thái con sao biển.

Vậy làm sao để thỏa hiệp và lợi dụng được những con sao biển khôn ngoan. Và những con sao biển sẽ làm gì để tiếp tục kiếm được nhiều hơn lợi nhuận từ những con nhện. Đó là câu chuyện được các tác giả trình bày khá chi tiết bằng những câu chuyện mang nhiều tính ngụ ngôn trong cuốn sách của họ.