Động đất tại Venezuela gây thiệt hại gần 20 tỷ USD

Con số trên được đưa ra trong báo cáo Đánh giá nhanh thiệt hại toàn cầu (GRADE) do Ngân hàng Thế giới (World Bank - WB) công bố ngày 23/7. Báo cáo nhằm cung cấp cho Chính phủ Venezuela và các đối tác phát triển những đánh giá ban đầu, khách quan về quy mô tổn thất, qua đó xác định các lĩnh vực cần được ưu tiên trong quá trình khôi phục và tái thiết sau một trong những thảm họa thiên nhiên nghiêm trọng nhất tại nước này trong nhiều thập kỷ.

Phó Chủ tịch WB phụ trách khu vực Mỹ Latinh và Caribe, bà Susana Cordeiro Guerra, cho biết các trận động đất đã làm đảo lộn cuộc sống của người dân, gây hư hại nghiêm trọng đối với cơ sở hạ tầng thiết yếu và tạo thêm nhiều thách thức cho tiến trình phục hồi của Venezuela. Theo bà Guerra, một quá trình phục hồi hiệu quả cần bắt đầu từ những bằng chứng và số liệu đáng tin cậy. Báo cáo GRADE tạo cơ sở ban đầu để Chính phủ Venezuela cùng các đối tác xây dựng kế hoạch phục hồi, đồng thời giúp định hướng việc phân bổ nguồn lực trong giai đoạn trước mắt và lâu dài.

Cụ thể, đánh giá của WB cho thấy nhà ở là lĩnh vực chịu thiệt hại lớn nhất, chiếm 47% tổng tổn thất. Cơ sở hạ tầng chiếm 27%, trong khi các công trình không phải nhà ở, trong đó có cơ sở sản xuất, thương mại và công cộng, chiếm 26%.

Bang La Guaira và khu vực Thủ đô Caracas là hai địa bàn chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, chiếm khoảng một nửa tổng giá trị thiệt hại. Đây cũng là những khu vực có mật độ dân cư cao và tập trung nhiều công trình hạ tầng quan trọng, khiến tác động của động đất không chỉ giới hạn ở tổn thất vật chất mà còn lan rộng tới các hoạt động kinh tế và đời sống xã hội.

Trên cơ sở kết quả GRADE, WB tiếp tục phân tích những hệ quả có thể xảy ra đối với kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội và tiến trình phục hồi của Venezuela. Kết quả cho thấy tốc độ tái thiết sẽ đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc quyết định mức độ phục hồi của nền kinh tế cũng như khả năng ổn định đời sống người dân.

Trong điều kiện đầu tư công và tư nhân hiện nay, phần lớn nguồn lực dành cho tái thiết có thể phải được điều chuyển từ các dự án đầu tư khác có mức độ ưu tiên thấp hơn. Theo kịch bản này, quá trình tái thiết có thể kéo dài hơn 10 năm và vẫn chưa hoàn thành đầy đủ, qua đó để lại những tác động tiêu cực lâu dài đối với tăng trưởng kinh tế.

Ngược lại, nếu Chính phủ Venezuela ưu tiên tái thiết nhanh chóng, đồng thời huy động thêm nguồn vốn đầu tư từ cả khu vực công và tư nhân, những tác động kinh tế và xã hội của thảm họa có thể được giảm thiểu đáng kể. WB nhấn mạnh việc chậm trễ trong khôi phục nhà ở, giao thông, điện, nước và các dịch vụ thiết yếu có thể làm gia tăng chi phí phục hồi và kéo dài tình trạng gián đoạn kinh tế.

GRADE là phương pháp đánh giá độc lập, được thiết kế để nhanh chóng ước tính thiệt hại vật chất trực tiếp sau các thảm họa lớn. Phương pháp này sử dụng hình ảnh vệ tinh, dữ liệu về mức độ phơi nhiễm, công nghệ viễn thám, mô hình kỹ thuật và các đánh giá chuyên sâu theo từng lĩnh vực khi cần thiết. Đối với các trận động đất tại Venezuela, WB đã kết hợp mô hình thiệt hại do địa chấn, mô hình rủi ro thảm họa, hoạt động kiểm chứng và hiệu chỉnh dữ liệu, cùng đánh giá giá trị tài sản của từng ngành và từng nhóm công trình.

Báo cáo cũng sử dụng dữ liệu lịch sử và khoa học, bao gồm mức độ rung chấn mặt đất, khả năng chống chịu của công trình, đặc điểm môi trường xây dựng và phân bố dân cư. Ngoài ra, WB còn đối chiếu thông tin thiệt hại do Chính phủ Venezuela, các tổ chức cộng đồng, đối tác phát triển, cơ quan truyền thông và mạng xã hội cung cấp.

Hoạt động đánh giá nhận được hỗ trợ tài chính của Chính phủ Nhật Bản thông qua Chương trình lồng ghép quản lý rủi ro thiên tai tại các nước đang phát triển, cùng Quỹ Toàn cầu về giảm nhẹ và phục hồi sau thiên tai.

Một nội dung quan trọng khác được báo cáo nhấn mạnh là mức độ dễ bị tổn thương của các hộ gia đình. Theo WB, quá trình tái thiết cần tính đến những yếu tố xã hội như độ tuổi, thu nhập, chất lượng nhà ở, điều kiện kinh tế và sức khỏe môi trường, bởi đây là những yếu tố quyết định khả năng ứng phó của từng nhóm dân cư trước thiên tai.

Bảy khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề do trận động đất kép gồm: Miranda, La Guaira, khu vực Thủ đô, Carabobo, Yaracuy, Aragua và Falcón, với tổng dân số khoảng 11,5 triệu người, tương đương gần 40% dân số Venezuela. Các địa phương này cũng tập trung gần một nửa tổng giá trị nhà cửa và hạ tầng có nguy cơ bị ảnh hưởng trên cả nước, ước tính khoảng 657 tỷ USD.

Trong số các nhóm dễ bị tổn thương có những hộ do phụ nữ làm chủ, gia đình đơn thân, hộ có người cao tuổi, người khuyết tật hoặc người mắc bệnh. Vì vậy, việc nhanh chóng khôi phục và duy trì các dịch vụ cơ bản, đặc biệt là cấp nước và điện, được đánh giá có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

WB cảnh báo việc gián đoạn dịch vụ thiết yếu có thể gây hậu quả lớn đối với những hộ dễ bị tổn thương, ngay cả khi mức độ hư hại nhà ở không quá nghiêm trọng. Nếu quá trình phục hồi không được triển khai đồng đều, thảm họa có thể làm sâu sắc thêm những bất bình đẳng vốn tồn tại trong xã hội.

Trong thời gian tới, quy mô dân số lớn tại các khu vực bị ảnh hưởng và năng lực thể chế còn hạn chế được xem là những trở ngại đáng kể đối với tốc độ cũng như chất lượng tái thiết. Báo cáo của WB cho rằng Venezuela cần kết hợp phục hồi hạ tầng với các chính sách hỗ trợ xã hội có trọng tâm, qua đó giảm thiểu tổn thất dài hạn và tạo nền tảng cho một quá trình tái thiết bền vững, có khả năng chống chịu tốt hơn trước các thảm họa trong tương lai.