Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt cần làm rõ lợi thế cạnh tranh cho TP Hồ Chí Minh

Tại hội nghị góp ý kiến của nguyên lãnh đạo Trung ương và TP Hồ Chí Minh cho dự thảo Luật Đô thị đặc biệt, lãnh đạo TP Hồ Chí Minh cho biết việc xây dựng dự án Luật Đô thị đặc biệt là nhiệm vụ chiến lược nhằm tạo khung thể chế đặc biệt, vượt trội để Thành phố sẵn sàng bứt phá, tiến vào kỷ nguyên mới.

Góp ý tại hội thảo, ông Phạm Chánh Trực, nguyên Phó trưởng Ban Kinh tế Trung ương, nguyên Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TP Hồ Chí Minh, cho rằng dự thảo cần làm rõ bản chất của đô thị đặc biệt. Theo ông, TP Hồ Chí Minh được xem là đô thị đặc biệt không chỉ ở quy mô dân số hay kinh tế mà còn ở vai trò đầu tàu phát triển, hạt nhân của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, trung tâm khoa học - công nghệ, thị trường lớn và có vai trò quốc tế cao. Từ đó, thành phố cần được trao quyền tương xứng để phát triển.

Bà Phạm Phương Thảo, nguyên Phó Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TP Hồ Chí Minh, cho rằng tinh thần cốt lõi của luật phải là tăng thẩm quyền và bổ sung nguồn lực cho thành phố. Theo bà, dự thảo luật đã đề cập nhiều nội dung chi tiết, với những điều khoản đã phù hợp cần được luật hóa ngay, thay vì tiếp tục thực hiện theo cơ chế "thí điểm". Bà đề nghị giảm bớt các điều khoản xin ý kiến hoặc tham vấn bộ, ngành vì có thể làm chậm quá trình thực thi.

Đồng quan điểm, bà Nguyễn Thị Quyết Tâm, Nguyên Phó Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh, cũng góp ý nhấn mạnh vào việc làm rõ cơ sở của việc trao quyền.

Theo bà, để TP Hồ Chí Minh được trao cơ chế phân cấp, phân quyền mạnh hơn thì thành phố phải chứng minh rõ ba yếu tố nền tảng gồm năng lực thực tiễn, tiềm năng phát triển và lợi thế cạnh tranh đặc thù. Trong đó, yếu tố lợi thế cạnh tranh cần được làm rõ với Trung ương và Quốc hội, bởi nếu không có cơ chế vượt trội, TP Hồ Chí Minh có thể bỏ lỡ cơ hội phát triển trong giai đoạn mới.

"Khi chứng minh được điều này thì việc trao thêm quyền cho thành phố mới có đủ sức thuyết phục", bà Tâm nêu.

Nguyên Phó Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TP cho rằng dự thảo Luật Đô thị đặc biệt lần này đã có nhiều tư duy mới và tạo ra kỳ vọng lớn. Mục tiêu cốt lõi của luật là tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý đã tồn tại nhiều năm, đang kìm hãm sự phát triển của TP Hồ Chí Minh. Vì vậy, cần rà soát kỹ các vướng mắc nào cần xử lý trực tiếp trong luật này thì phải đưa vào, còn những nội dung đã được quy định đầy đủ ở các luật khác thì nên tinh gọn để tránh chồng chéo, trùng lặp.

Bà Nguyễn Thị Quyết Tâm nhấn mạnh một trong những lợi thế cạnh tranh của TP Hiện nay là có đội ngũ cán bộ giàu kinh nghiệm, có trình độ chuyên môn cao và có truyền thống đồng hành cùng người dân trong quá trình đổi mới, phát triển. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là nguồn lực này có đang bị "ức chế" bởi khuôn khổ pháp lý hiện nay hay không. Vì vậy, dự thảo luật cần giải phóng nguồn lực, trao quyền mạnh hơn cho thành phố trong tổ chức bộ máy và sử dụng nhân lực.

Nguyên Phó Bí thư Thành ủy bày tỏ đồng tình với nhiều cơ chế tài chính đã được đưa vào dự thảo, song cho rằng vẫn còn một vấn đề căn bản hơn cần được xem xét là tỷ lệ điều tiết ngân sách cho Thành phố. Đây là yếu tố tạo ra sự chủ động thực sự. Nhiều quốc gia hiện áp dụng cơ chế ổn định tỷ lệ phân chia ngân sách giữa địa phương và Trung ương trong thời gian dài, và TP Hồ Chí Minh cũng nên đề xuất cơ chế tương tự theo từng kỳ ngân sách. Bà Nguyễn Thị Quyết Tâm cho rằng đây sẽ là động lực lớn nhất để tăng khả năng cạnh tranh của đầu tàu kinh tế, thúc đẩy bộ máy, doanh nghiệp và người dân cùng tham gia đầu tư, phát triển TP Hồ Chí Minh.

Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường, nhấn mạnh dù là đô thị đặc biệt, trung tâm kinh tế, văn hóa, khoa học - công nghệ lớn nhất cả nước, TP Hồ Chí Minh vẫn đang đối mặt với nhiều điểm nghẽn mang tính hệ thống. Theo ông, khung pháp lý hiện hành chưa theo kịp yêu cầu phát triển của một siêu đô thị, đặc biệt trong bối cảnh thành phố mở rộng không gian sau hợp nhất ba địa phương. Do đó, Luật Đô thị đặc biệt không chỉ mang ý nghĩa chiến lược mà còn là dấu mốc quan trọng, tạo nền tảng thể chế vượt trội để thúc đẩy thành phố phát triển.

Sau các cuộc tham vấn lấy ý kiến chuyên gia, doanh nghiệp, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Thành phố qua các thời kỳ, TP Hồ Chí Minh dự kiến trình Quốc hội dự thảo Luật Đô thị đặc biệt tại kỳ họp cuối năm để ban hành. Đây sẽ là một thể chế vượt trội với khung pháp lý đồng bộ, phù hợp, mang tính ổn định và gắn với tầm nhìn dài hạn.Theo tờ trình, luật sẽ xác lập địa vị pháp lý đặc thù của Thành phố với tư cách là đô thị trung tâm tổng hợp quốc gia và quốc tế; giữ vai trò đầu tàu về kinh tế - xã hội, đổi mới sáng tạo, tài chính, logistics, dịch vụ chất lượng cao và kinh tế biển.

Theo Tổ biên tập, Dự luật được xác định là "đột phá của đột phá", cập nhật và hoàn thiện kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng, phù hợp với vị thế, tầm vóc và sứ mệnh của thành phố; điều chỉnh toàn diện các vấn đề phát triển của một đô thị đặc biệt, thay thế cách tiếp cận thí điểm như hiện nay.

Đây cũng là nền tảng để thành phố được áp dụng cơ chế, chính sách mới mang tính đột phá, có mức độ tự chủ và tự chịu trách nhiệm cao, được ưu tiên nguồn lực và phân quyền phù hợp.