Đưa công nghệ vào vận hành hồ đập tại vùng cao

Sơn La là nơi có hàng trăm hồ chứa thủy lợi, thủy điện lớn nhỏ, việc vận hành an toàn không chỉ liên quan đến sản xuất điện, tưới tiêu mà còn là sự an toàn của hàng vạn người dân vùng hạ du.

Trong bối cảnh thời tiết cực đoan ngày càng khó lường, tỉnh Sơn La đang từng bước ứng dụng công nghệ số, tự động hóa vào quản lý, giám sát và cảnh báo vận hành hồ đập, giúp công tác phòng chống thiên tai chuyển từ bị động sang chủ động hơn.

Những dòng dữ liệu liên tục cập nhật từng phút…Hệ thống camera giám sát hoạt động 24/24 giờ…Hay chỉ với một thao tác từ trung tâm điều hành, tín hiệu cảnh báo đã được truyền xuống các cụm dân cư vùng hạ du…Đó là hệ thống công nghệ cảnh báo và quan trắc được lắp đặt tại hồ chứa nước Bản Mòng, tỉnh Sơn La.

Anh Bùi Nam Hưng - Công ty Quản lý, Khai thác công trình thủy lợi Sơn La cho biết, trước đây chưa có thiết bị hỗ trợ thì anh em đều quan trắc thủ công. Việc quan trắc thủ công gây mất an toàn cho người đi thực hiện nhiệm vụ quan trắc bởi lưu vực hồ bản Mòng rất rộng, mực nước rất lớn vào mùa lũ và khi mình điều tiết lũ cho hạ du thì rất an toàn hơn rất nhiều.

Tự động hóa, giúp nâng cao độ chính xác và rút ngắn thời gian xử lý khi có tình huống bất thường. Thông qua các cảm biến đo mưa, đo lưu lượng nước, đo áp lực thân đập, toàn bộ thông số vận hành được cập nhật liên tục theo thời gian thực.

Việc số hóa dữ liệu hồ đập, kết nối hệ thống cảnh báo sớm và tăng khả năng dự báo để chủ động phòng chống thiên tai.

Tỉnh Sơn La hiện có hàng loạt công trình hồ chứa thủy lợi, thủy điện lớn nhỏ nằm xen giữa địa hình đồi núi phức tạp. Biến đổi khí hậu khiến mưa lũ cực đoan xuất hiện với tần suất dày hơn, đặt ra yêu cầu rất cao về năng lực giám sát và cảnh báo sớm.

Để giảm thiểu rủi ro, nhiều đơn vị đã đầu tư hệ thống quan trắc tự động, truyền dữ liệu trực tuyến về trung tâm điều hành, góp phần không nhỏ công tác dự báo, cảnh báo thiên tai sẽ được đẩy mạnh theo hướng số hóa, tự động hóa.

Ông Nguyễn Thành Công - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La cho biết: "chúng tôi cũng sẵn sàng để mùa lũ 2026 các hồ vận hành và cắt lũ cho hạ du. Trong vận hành hồ chứa thì việc lắp các thiết bị rất quan trọng. tỉnh đề xuất với Bộ xây dựng hệ thống hồ chứa lớn để tích nước cho sản xuất nông nghiệp."

Thiên tai ngày càng cực đoan, nhưng cùng với chuyển đổi số, công nghệ đang trở thành "lá chắn" mới trong quản lý và vận hành hồ đập. Đặc biệt với các địa phương vùng cao, đầu tư công nghệ trong vận hành hồ đập đang góp phần không nhỏ bảo vệ sự an toàn cho cộng đồng vùng hạ du.