Các hệ giá trị cốt lõi của quốc gia giữ vai trò định hướng mục tiêu, lý tưởng và khát vọng phát triển; đồng thời được hiện thực hóa thông qua sự phát triển của con người, gia đình và văn hóa, môi trường văn hóa góp phần xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
Trong mọi chặng đường của lịch sử dân tộc, văn hóa luôn được xác định là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu và động lực của sự phát triển bền vững. Đặc biệt, trong giai đoạn hiện nay, xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đồng bộ trên nền tảng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam là vấn đề mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Mục tiêu, lý tưởng và khát vọng phát triển
Các giá trị quốc gia giữ vai trò định hướng mục tiêu, lý tưởng và khát vọng phát triển; đồng thời được hiện thực hóa thông qua sự phát triển của con người, gia đình và văn hóa, môi trường văn hóa, góp phần xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
Đưa các hệ giá trị thấm sâu vào đời sống xã hội; phát huy vai trò của văn hóa, gia đình và con người Việt Nam trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và phát triển nhanh, bền vững đất nước là mục tiêu hàng đầu của Kế hoạch triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình, chuẩn mực con người Việt Nam, theo Quyết định 1189 được Thủ tướng Chính phủ ban hành mới đây.
Theo Thứ trưởng Bộ VHTTDL Trịnh Thị Thủy, trong triển khai thực hiện, phải lấy hiệu quả thực tiễn và sự chuyển biến trong đời sống xã hội làm thước đo, để các hệ giá trị trở thành chuẩn mực ứng xử và nguồn lực nội sinh cho phát triển đất nước. Lãnh đạo Bộ VHTTDL nhấn mạnh, triển khai đồng bộ các hệ giá trị là bước cụ thể hóa kịp thời chủ trương của Đảng về xây dựng, phát triển văn hóa và con người Việt Nam.

Thứ trưởng Bộ VHTTDL Trịnh Thị Thủy
Từ đó, tạo khuôn khổ thống nhất để các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm, đưa các hệ giá trị quốc gia, văn hóa, gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam lan tỏa trong toàn xã hội. Đây cũng là bước chuyển các chủ trương của Đảng thành chương trình hành động cụ thể, gắn với trách nhiệm của từng cấp, từng ngành.
Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, việc triển khai đồng bộ các hệ giá trị là nền tảng để củng cố bản sắc văn hóa dân tộc, xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, khơi dậy tinh thần yêu nước, ý chí tự cường, khát vọng cống hiến và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Mục tiêu cao nhất là đưa các hệ giá trị thấm sâu vào đời sống, trở thành chuẩn mực ứng xử của mỗi người, mỗi gia đình và cộng đồng, tạo động lực tinh thần cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước.
Đây là lần đầu tiên việc triển khai hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam được đặt trong một chỉnh thể thống nhất, có sự kết nối chặt chẽ và bổ trợ lẫn nhau. Mỗi hệ giá trị giữ một vị trí, vai trò riêng nhưng cùng hướng tới mục tiêu xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện.

Trong đó, con người vừa là trung tâm, vừa là chủ thể sáng tạo, thực hành và lan tỏa các giá trị; gia đình là môi trường đầu tiên hình thành nhân cách; văn hóa tạo không gian nuôi dưỡng và phát huy các giá trị; hệ giá trị quốc gia giữ vai trò định hướng, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc. Cách tiếp cận này bảo đảm các hệ giá trị không triển khai rời rạc mà gắn kết trong một chiến lược thống nhất, xuyên suốt từ nhận thức đến hành động.
Lãnh đạo Bộ VHTTDL nhấn mạnh hiệu quả thiết thực khi các nhiệm vụ trọng tâm nhằm triển khai kế hoạch được phân công cụ thể cho từng bộ, ngành, địa phương, gắn với sản phẩm đầu ra và cơ chế kiểm tra, đôn đốc, đánh giá trong quá trình thực hiện.
Khi mỗi cấp ngành, mỗi địa phương đều chủ động triển khai bằng những chương trình, đề án, mô hình và hoạt động thiết thực, các hệ giá trị sẽ từng bước trở thành chuẩn mực ứng xử trong gia đình, nhà trường, cộng đồng và các thiết chế xã hội, góp phần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, phát huy sức mạnh con người Việt Nam và tạo nền tảng tinh thần vững chắc cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước.
Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy cho biết, trong giai đoạn 2026-2030, Bộ VHTTDL xác định triển khai Quyết định 1189 là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt của ngành. Bộ sẽ chủ động phân công rõ nhiệm vụ cho từng vụ, cục, đơn vị theo tinh thần "6 rõ": rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả. Đồng thời, gắn với tiến độ, sản phẩm đầu ra và cơ chế kiểm tra, đánh giá thường xuyên; tiên phong xây dựng môi trường văn hóa, đạo đức công vụ và thực hành các hệ giá trị trong toàn ngành.
Song song, Bộ sẽ phát huy các nền tảng số, hệ thống truyền thông và thiết chế văn hóa để đưa các hệ giá trị đến gần hơn với người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ; phối hợp xây dựng các mô hình điểm, kịp thời tổng kết, đánh giá và nhân rộng trên phạm vi cả nước. Mục tiêu là đưa các hệ giá trị từ chủ trương, định hướng trở thành những chuẩn mực được thực hành thường xuyên trong đời sống xã hội.
Thứ trưởng Bộ VHTTDL Trịnh Thị Thủy nêu rõ ba nhóm giải pháp trọng tâm giai đoạn 2026-2030 là : Nâng cao nhận thức, lan tỏa các hệ giá trị; Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trong gia đình, nhà trường và cộng đồng; Đẩy mạnh chuyển đổi số trong truyền thông, giáo dục và phổ biến các giá trị tích cực.
Giữ gìn bản sắc Việt trong không gian hội nhập toàn cầu
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, yêu cầu về nhận diện các giá trị cốt lõi, tiếp nhận có chọn lọc những ảnh hưởng bên ngoài, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc được nhìn nhận như một yếu tố sống còn. Trong đó, một giải pháp cần thiết là nâng cao năng lực tự chủ văn hóa trong bối cảnh hội nhập, chuyển đổi số và sự phát triển của các nền tảng xuyên biên giới.
Bên cạnh việc tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại, cũng cần chuyển hóa những giá trị giàu bản sắc thành nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm của quốc gia.
Trong dòng chảy hội nhập, nhiều quan điểm nhấn mạnh yêu cầu giữ bản sắc không đồng nghĩa với sự khép mình. PGS.TS Vũ Trọng Lâm, Giám đốc - Tổng Biên tập NXB Chính trị quốc gia Sự thật, cho rằng, gìn giữ bản sắc không thể chỉ là bảo tồn những gì đã có, càng không phải giữ nguyên trạng, mà còn cần nhận diện những giá trị phải gìn giữ, chọn lọc tinh hoa để tiếp nhận và chủ động sáng tạo những giá trị mới.
TS Đinh Thị Mai, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cũng cho rằng, bản sắc "vừa có tính lịch sử, vừa có tính đương đại", được kiến tạo và tái kiến tạo thông qua hoạt động của các chủ thể xã hội. Vì thế, bản sắc không đứng ngoài sự vận động của xã hội mà được tiếp tục bồi đắp trong chính đời sống hôm nay.

Một trong những tác động đã và đang được cảm nhận ngày càng rõ rệt là không gian số- cánh cửa mở đang làm thay đổi cách con người tiếp nhận, sáng tạo và truyền bá văn hóa. Sự thay đổi này đặt ra yêu cầu mới đối với người sử dụng công nghệ, đồng thời đòi hỏi văn hóa Việt Nam phải có cách hiện diện phù hợp trên các nền tảng xuyên biên giới.
Từ góc nhìn xây dựng sức sống cho văn hóa trong môi trường mới, TS Đinh Thị Mai đặt yêu cầu cao hơn cho việc đưa dữ liệu văn hóa lên mạng: "Quan trọng nhất là làm sao để văn hóa Việt Nam có vị trí, có tiếng nói và có sức hấp dẫn trong không gian số. Để làm được điều đó, cần gắn với việc xây dựng một hệ sinh thái trong đó các giá trị văn hóa được kết nối với giáo dục, du lịch, công nghiệp văn hóa, truyền thông và giao lưu quốc tế".
Rõ ràng, giữ bản sắc không đồng nghĩa với đóng khung văn hóa trong những hình thức quen thuộc. Giá trị cốt lõi cần được nhận diện và gìn giữ, trong khi cách thể hiện, môi trường thực hành và phương thức tiếp cận công chúng có thể tiếp tục thay đổi. Đó cũng là cách để văn hóa Việt Nam bước vào đời sống hiện đại mà vẫn giữ được những giá trị cốt lõi của mình.
Bạn không thể gửi bình luận liên tục.
Xin hãy đợi 60 giây nữa.