"Em rất nhớ anh ở hồ Thanh Hải"

Chúng tôi đến hồ Thanh Hải vào một buổi chiều có nắng, có gió và cái lạnh se buốt của vùng cao nguyên Tây Tạng. Ở độ cao hơn 3.000 mét so với mực nước biển, giữa những dãy núi và vùng đất khô cằn lại xuất hiện một hồ nước mênh mông đến ngỡ ngàng. Với diện tích hơn 4.400 km², hồ Thanh Hải là hồ lớn nhất Trung Quốc, đồng thời được xem là một trong những hồ nước mặn lớn nhất thế giới.

Sau buổi sáng tham quan hồ muối Chaka và dùng bữa trưa tại nhà hàng địa phương, chúng tôi tiếp tục hành trình khoảng ba tiếng để tới hồ Thanh Hải. Rời Chaka, xe vượt qua đèo Tượng Bì (Xiangpi Mountain Pass) - điểm cao nhất trên cung đường này với độ cao khoảng 3.817m. Vì nằm ở độ cao lớn nên nơi đây thường xuyên có tuyết phủ. Suốt dọc đường đi, hai bên hiện ra những triền núi trắng xóa, đẹp như một bức tranh mùa đông.

Sau khi đổ đèo, khung cảnh dần thay đổi. Những dãy núi tuyết lùi lại phía sau, nhường chỗ cho vùng thảo nguyên rộng lớn với các đồi cát thấp và những bụi cỏ khô cháy vì gió lạnh. Chúng tôi đi không đúng mùa nên không được thấy những đồng cỏ xanh mướt hay cánh đồng hoa cải vàng rực như trên những poster quảng bá về hồ Thanh Hải. Dẫu vậy, vẻ hoang sơ của vùng đất này vẫn có sức hút rất riêng.

Khu vực quanh hồ gần như không có nhà dân. Trên những triền cỏ khô là các khoảng đất được chia bằng hàng rào thép gai, nơi những đàn cừu, dê, bò yak và ngựa đang lặng lẽ gặm cỏ. Mỗi ô là một đàn gia súc riêng biệt, nằm rải rác giữa không gian mênh mông của cao nguyên.

Xe chạy thêm hơn hai tiếng thì hồ Thanh Hải bắt đầu hiện ra trước mắt. Nhưng hồ quá rộng, đến mức chúng tôi còn phải đi thêm gần một tiếng đồng hồ men theo bờ hồ mới tới khu dừng chân để tiếp tục đi xe điện ra sát mép nước.

Dù hồ nằm giữa đất liền trên độ cao hơn 3.000m nhưng Thanh Hải lại mang dáng dấp của một vùng biển thực thụ. Mặt hồ xanh thẫm trải dài đến tận chân trời, rộng đến mức khó nhìn thấy điểm kết thúc. Gió từ mặt hồ thổi vào lạnh buốt, tạo nên những con sóng nhỏ lăn tăn vỗ bờ. Xa xa là những dãy núi phủ tuyết trắng, phía gần là đồng cỏ vàng nâu đặc trưng của vùng cao nguyên Tây Tạng.

Ở hồ Thanh Hải có một loài cá tên là hoàng ngư (hay là cá chép không vảy). Dù sống trong môi trường nước mặn, loài cá này vẫn sinh sôi mạnh mẽ giữa lòng hồ cao nguyên lạnh giá. Đến mùa sinh sản, chúng sẽ bơi ngược dòng về phía các con sông, suối nước ngọt để đẻ trứng. Hồ Thanh Hải có nhiều cá sinh sống nên cũng là một trong những điểm dừng chân quan trọng bậc nhất cho các loài chim di trú trên tuyến đường di cư xuyên châu Á. Nơi đây được ví như "thiên đường" chim, đặc biệt tại khu vực Đảo Chim với hơn 20.000 cá thể di cư. Khoảng từ tháng 4 đến tháng 6 hằng năm là thời điểm thích hợp để ngắm các loài chim ở khu vực này.

Điều khiến nơi đây trở nên sinh động hơn cả là những đàn hải âu bay lượn ven hồ. Chúng gần như không sợ người, cứ lượn rất thấp rồi sà xuống sát tay du khách để đớp thức ăn. Nhiều người đứng dang tay cầm bánh, chỉ vài giây sau đã có chim lao tới mổ thức ăn ngay trên tay mình. Tiếng chim kêu, tiếng cười nói và những cánh chim trắng chao liệng trên nền trời xanh khiến khung cảnh hồ Thanh Hải vừa hoang sơ, vừa có cảm giác rất yên bình.

Ngay tại lối vào khu du lịch có một tấm biển với dòng chữ: “Em rất nhớ anh ở hồ Thanh Hải”. Chỉ là một góc check-in dành cho du khách, nhưng giữa gió lạnh cao nguyên và mặt hồ rộng đến vô tận, câu chữ ấy bỗng trở nên rất hợp với khung cảnh.

Có lẽ bởi ở những nơi quá rộng lớn như thế này, con người thường dễ nhớ về ai đó hơn.

Chúng tôi đến hồ vào cuối buổi chiều. Mặt trời dần hạ thấp, ánh nắng vàng nhạt phủ lên mặt nước thành những dải sáng lấp lánh. Khách du lịch không quá đông, mọi người đi chậm rãi, tranh thủ chụp ảnh với đàn chim biển và tấm biển nổi tiếng bên hồ. Có người chỉ đứng im thật lâu để nhìn mặt nước xanh thẫm trải đến tận chân trời, ngắm những dãy núi tuyết xa xa và những dải cờ sắc màu lung-ta bay trong gió.

Rời hồ Thanh Hải khi chiều tà, tôi ngoái nhìn mặt hồ xanh thẫm phía sau lưng. Những cánh hải âu vẫn chao nghiêng trong gió lạnh, tấm biển “Em rất nhớ anh ở hồ Thanh Hải” dần khuất lại phía sau. Giữa cao nguyên mênh mông ấy, có những nỗi nhớ bỗng nhiên trở nên rất rõ. Còn bạn, ở hồ Thanh Hải, bạn nhớ ai?