Eo biển Hormuz bị khóa: 1/3 dầu xuất khẩu đường biển đứng trước rủi ro

Xung đột Trung Đông đang đẩy thị trường dầu mỏ vào trạng thái cảnh giác cao độ. Trong diễn biến mới đây, Iran tuyên bố đã phong tỏa eo biển Hormuz - eo biển huyết mạch của thương mại năng lượng toàn cầu. Với khoảng 1/3 lượng dầu xuất khẩu đường biển và 20% khí tự nhiên hóa lỏng đi qua tuyến này, việc eo biển bị phong tỏa có thể tác động đến lạm phát và triển vọng tăng trưởng kinh tế thế giới.

Iran hiện là nhà sản xuất dầu lớn thứ tư trong OPEC, với sản lượng hơn 3 triệu thùng/ngày trong tháng 1. Nước này kiểm soát bờ biển phía Bắc eo biển Hormuz - nơi năm 2025 ghi nhận hơn 14 triệu thùng/ngày đi qua, tương đương một phần ba xuất khẩu dầu đường biển toàn cầu. Khoảng 75% số này hướng tới các nền kinh tế châu Á như Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc; riêng Trung Quốc nhận một nửa lượng dầu nhập khẩu qua tuyến này.

Việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz có thể gây ra các tác động lớn. Tehran được cho là sở hữu lượng lớn thủy lôi và tên lửa tầm ngắn có thể làm gián đoạn lưu thông tàu chở dầu. 

Trước mắt, giá dầu có thể tăng thêm 5-7 USD/thùng ngay khi thị trường mở cửa trở lại. Phiên cuối tuần vừa rồi, dầu Brent chốt ở mốc 72,48 USD/thùng, còn WTI ở 67,02 USD/thùng.

Theo CNBC, hơn 20 triệu thùng dầu đã được bốc xếp trong ngày vào hôm qua tại vùng Vịnh từ Saudi Arabia, Iraq, UAE, Kuwait và Qatar. Tuy nhiên, phần lớn công suất dự phòng của OPEC cũng nằm trong khu vực này và sẽ không thể tiếp cận thị trường khi eo biển Hormuz bị chặn. Khoảng 20% nguồn cung khí LNG toàn cầu - chủ yếu từ Qatar - cũng phụ thuộc vào tuyến vận tải này.

Chưa kể, xung đột có thể khiến phí bảo hiểm tàu chở dầu tăng vọt hoặc bị từ chối bảo lãnh, đẩy chi phí vận tải và giá năng lượng leo thang.

Chính quyền Mỹ có thể sử dụng kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược, hiện còn khoảng 415 triệu thùng. Tuy nhiên, giới phân tích cảnh báo quy mô và thời gian khủng hoảng mới là yếu tố quyết định. Nếu cuộc phong tỏa Hormuz kéo dài, nguồn dự trữ chiến lược khó có thể bù đắp đủ và sự cạnh tranh giữa các nước nhập khẩu lớn có thể đẩy giá lên cao, đặc biệt tại châu Á.