FES 2026: Từ “hạt giống” khởi nghiệp đến giấc mơ nâng tầm hạ tầng quốc gia

Giữa thời điểm nền kinh tế Việt Nam bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu với dữ liệu, AI và hạ tầng trở thành trụ cột tăng trưởng mới, Diễn đàn Kinh tế FES 2026 tại Đà Nẵng không chỉ dừng lại ở những bài tham luận về công nghệ hay startup.

Điều đọng lại sau diễn đàn là một bức tranh nhiều tầng lớp về hành trình phát triển quốc gia – bắt đầu từ những "hạt giống" ý tưởng của sinh viên, đi qua "bộ rễ" quản trị doanh nghiệp và vươn tới những "cây cổ thụ" đang trực tiếp định hình hạ tầng Việt Nam.

Ở đó, câu chuyện lớn nhất không nằm ở những công trình nghìn tỷ hay các thuật ngữ công nghệ hào nhoáng, mà là bài toán con người.

Hạt giống: Khi người trẻ muốn "thổi hồn Việt" vào công nghệ

Trong không gian "The Seed" của FES 2026, dự án SoulViet của nhóm sinh viên DnD – Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng – là một trong những điểm nhấn nhận được nhiều sự chú ý.

Không chọn hướng đi quen thuộc là đặt phòng hay săn vé giá rẻ, nhóm sinh viên này muốn xây dựng một nền tảng AI giúp cá nhân hóa trải nghiệm du lịch theo cảm xúc người dùng, đồng thời kết nối du khách với chiều sâu văn hóa bản địa.

Cách đặt vấn đề của SoulViet khá khác biệt: thay vì trả lời câu hỏi "đi đâu", nền tảng muốn trả lời câu hỏi "muốn cảm thấy như thế nào".

Đó có thể là một hành trình chữa lành ở Hội An, một chuyến khám phá làng nghề Huế hay trải nghiệm văn hóa địa phương được thiết kế riêng dựa trên cảm xúc, ngân sách và thời gian của mỗi người.

Đằng sau một dự án công nghệ là tư duy đáng chú ý của thế hệ trẻ: công nghệ không chỉ để tối ưu vận hành, mà còn để giữ lại bản sắc và kể lại câu chuyện Việt Nam theo cách mới.

Trong thời đại AI có thể tạo ra mọi thứ chỉ sau vài cú nhấp chuột, việc những sinh viên trẻ nghĩ tới việc "thổi hồn Việt vào các cung đường" cho thấy một lớp startup mới đang hình thành – không chỉ chạy theo tăng trưởng mà bắt đầu quan tâm đến giá trị văn hóa và trải nghiệm con người.

Bộ rễ: Đại công trường trở thành giảng đường

Nếu "The Seed" là nơi gieo những ý tưởng đầu tiên, thì "The Root" lại phản ánh cách doanh nghiệp đang tìm lời giải cho bài toán nhân lực – vấn đề sống còn của hạ tầng Việt Nam trong giai đoạn mới.

Xuất hiện tại diễn đàn, ông Nguyễn Quang Huy – Tổng Giám đốc Tập đoàn Đèo Cả – mang đến một góc nhìn khá thực tế: Việt Nam có thể xây thêm nhiều tuyến cao tốc, metro hay đường sắt tốc độ cao, nhưng nếu thiếu đội ngũ kỹ sư đủ năng lực thì hạ tầng khó có thể phát triển bền vững.

CEO 9X của Đèo Cả cho biết doanh nghiệp đang theo đuổi mô hình đào tạo "thực chiến", biến đại công trường thành bục giảng cho sinh viên ngành kỹ thuật.

Thông qua chương trình "Học kỳ Đèo Cả", sinh viên được đưa trực tiếp tới các dự án hạ tầng lớn để tham gia vào môi trường vận hành thực tế – nơi có áp lực tiến độ, trách nhiệm và va chạm nghề nghiệp thật.

Tư duy này cho thấy một sự dịch chuyển đáng chú ý của doanh nghiệp Việt: thay vì chờ đợi nguồn nhân lực "hoàn hảo" từ nhà trường, doanh nghiệp bắt đầu chủ động tham gia vào quá trình đào tạo.

Điều đáng nói hơn, Tập đoàn Đèo Cả không xem nhân sự là lực lượng vận hành đơn thuần mà là "tài sản lớn nhất" của doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Quang Huy nhấn mạnh, trong thời đại số, kiến thức chuyên môn thôi là chưa đủ. Điều doanh nghiệp cần ở người trẻ còn là khả năng thích nghi, tư duy phản biện, kỹ năng giao tiếp và tinh thần học hỏi liên tục.

Đó cũng là lý do FES 2026 không chỉ là diễn đàn nói về kinh tế, mà đang trở thành không gian kết nối giữa đại học – doanh nghiệp – thị trường lao động.

Cây cổ thụ: Khát vọng mở đường của người miền Trung

Nếu SoulViet là "hạt giống", Nguyễn Quang Huy là "bộ rễ", thì ông Hồ Minh Hoàng – Chủ tịch Tập đoàn Đèo Cả – chính là hình ảnh của một "cây cổ thụ" trong lĩnh vực hạ tầng Việt Nam.

Cuộc trò chuyện của ông tại FES 2026 không mang màu sắc diễn thuyết doanh nhân thông thường, mà giống một hành trình kể lại cách một doanh nghiệp Việt đi từ con số gần như bằng không để làm chủ những công trình từng được xem là bất khả thi.

Ông Hồ Minh Hoàng nhiều lần nhắc về quê hương Bình Định và quãng thời gian học tập, trưởng thành ở Phú Yên – những vùng đất từng bị chia cắt bởi đèo Cả, đèo Hải Vân với nhiều vụ tai nạn, sạt lở ám ảnh.

Chính từ ký ức ấy, ông nuôi dưỡng khát vọng phải mở ra những cung đường an toàn hơn cho người dân miền Trung.

"Trước đây chỉ người Nhật làm được", ông nói khi nhắc tới hầm Hải Vân.

Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở công trình, mà ở triết lý phát triển của Đèo Cả.

Không có lợi thế về quan hệ, không có tiềm lực tài chính mạnh, doanh nghiệp chọn cách "góp niềm tin" để phát triển. Thay vì vay một người 100 triệu đồng, ông cho biết, sẽ tìm 100 người cho vay mỗi người 1 triệu đồng.

Trong cuộc tranh luận giữa AI và con người, ông Hồ Minh Hoàng cũng đưa ra quan điểm đáng chú ý: Đèo Cả vẫn chọn con người, nhưng là con người biết làm chủ AI.

Với ông, công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi gắn với tri thức, ý thức và trách nhiệm xã hội.

Ông cũng cho rằng phát triển hạ tầng không đồng nghĩa đánh đổi môi trường. Việc áp dụng công nghệ đào hầm NATM giúp giảm tác động tới thiên nhiên, hạn chế phá rừng và tối ưu chi phí cho các dự án giao thông lớn.

Một diễn đàn không chỉ nói về kinh tế

Điều đáng giá nhất ở FES 2026 có lẽ nằm ở cách diễn đàn tạo ra cuộc đối thoại giữa nhiều thế hệ.

Ở đó có những sinh viên đang tìm cách kể lại văn hóa Việt bằng AI; có những CEO trẻ đang loay hoay giải bài toán nhân lực; và có cả những doanh nhân kỳ cựu nói về niềm tin, trách nhiệm và khát vọng quốc gia.

Trong bối cảnh Việt Nam bước vào chu kỳ đầu tư hạ tầng lớn chưa từng có, từ đường sắt tốc độ cao tới cao tốc và đô thị thông minh, câu chuyện về hạ tầng giờ đây không còn chỉ là bê tông, thép hay vốn đầu tư.

Đó là câu chuyện về con người – từ người trẻ khởi nghiệp, kỹ sư công trường cho tới những người mở đường bằng khát vọng nhiều thập kỷ.

Và có lẽ, đó cũng là thông điệp lớn nhất mà FES 2026 để lại.