Giá cả ở Mỹ chưa thể hạ nhiệt dù tòa án bác bỏ thuế quan

Tòa án Thương mại Quốc tế (CIT) vừa giáng thêm đòn mới vào chương trình nghị sự thương mại của Tổng thống Mỹ Donald Trump khi ra phán quyết chống lại mức thuế 10% mà ông áp đặt nhằm thay thế các mức thuế trước đó bị Tòa án Tối cao bác bỏ.

Tuy nhiên, theo tờ USA TODAY, giá tiêu dùng vẫn khó có khả năng giảm trong bối cảnh cuộc chiến với Iran tiếp diễn và chính quyền ông Trump đang tìm kiếm những cách khác để áp thuế.

Ngày 7/5, Tòa án Thương mại Quốc tế ra phán quyết với tỷ lệ 2-1 rằng quyết định hồi tháng 2 của ông Trump sử dụng Mục 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 để áp mức thuế 10% là trái luật.

Mặc dù hai thẩm phán thuộc phe đa số đã cấm chính quyền thu các khoản thuế này từ bang Washington và hai công ty cũng khởi kiện chính sách trên, các mức thuế vẫn sẽ tiếp tục được áp dụng đối với phần lớn nhà nhập khẩu cho tới khi quá trình kháng cáo kết thúc.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer ngày 8/5 xác nhận chính quyền có kế hoạch kháng cáo phán quyết và tin tưởng vào cơ hội chiến thắng. Ông nói trên chương trình “Mornings with Maria” của Fox Business Network rằng Tổng thống Trump tập trung vào việc áp thuế để bảo vệ nền kinh tế của Mỹ. “Chúng tôi rõ ràng sẽ tuân thủ pháp luật và làm theo những gì tòa án yêu cầu, nhưng chính sách của ông ấy sẽ không thay đổi”, ông nêu rõ

Giáo sư kinh tế Brian Bethune thuộc Đại học Boston cho rằng khả năng kháng cáo thành công là rất thấp. Theo ông, chính quyền đã thử điều đó với các mức thuế trước đây được áp dụng theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Điều đó không hiệu quả. Trong trường hợp này, đó là một nỗ lực mong manh vì các điều kiện để áp dụng Mục 122 hoàn toàn không phù hợp.

Dù vậy, chính quyền vẫn còn một số con đường khác để áp thuế-vốn là nền tảng trong chính sách kinh tế của ông Trump. Một hướng đi là sử dụng Mục 301 của cùng đạo luật năm 1974, quy định phải tiến hành điều tra nhưng cho phép chính quyền áp thuế để đáp trả các hành động của chính phủ nước ngoài gây cản trở hoặc hạn chế thương mại Mỹ. Ông Greer trước đó đã công bố các cuộc điều tra theo Mục 301 đối với một số quốc gia và Liên minh châu Âu.

Khi quá trình kháng cáo và điều tra kết thúc, hiện vẫn chưa rõ mức thuế thực tế sẽ thấp hơn, cao hơn hay tương đương với mức ghi nhận năm ngoái sau khi ông Trump áp thuế đối với gần như mọi đối tác thương mại của Mỹ theo Đạo luật IEEPA. Hồi tháng 2, Tòa án Tối cao Mỹ đã phán quyết các mức thuế đó là bất hợp pháp.

Ông Drew DeLong, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu doanh nghiệp của Kearney Foresight - một viện nghiên cứu nội bộ thuộc công ty tư vấn quản lý toàn cầu Kearney, nhận xét rằng nếu các cuộc điều tra theo Mục 301 diễn ra đúng như kế hoạch của chính quyền, mức thuế thực tế vào cuối năm nay sẽ gần bằng hoặc thậm chí cao hơn mức cuối năm 2025.

Sau phán quyết bác bỏ các mức thuế trước đó, các khoản hoàn thuế theo lệnh của tòa dành cho các nhà nhập khẩu đã nộp thuế theo IEEPA sẽ bắt đầu được thực hiện trong tháng này. Tuy nhiên, điều đó không đảm bảo giá cả sẽ giảm chỉ vì các nhà nhập khẩu được hoàn tiền.

Ông Matthew Seligman, luật sư kiêm nhà sáng lập Grayhawk Law, cho rằng “thời gian sẽ trả lời, nhưng tôi nghĩ các doanh nghiệp đang thận trọng trước bối cảnh thuế quan thay đổi liên tục và vì thế họ sẽ hành động dè dặt.”

Theo ông John Groton, phụ trách lĩnh vực năng lượng, vật liệu và tiện ích tại Thrivent, dù thuế quan “không nghi ngờ gì” đã đẩy lạm phát lên cao hơn mức đáng lẽ có thể xảy ra, nhưng đây không phải yếu tố duy nhất khiến giá cả leo thang.

Các cú sốc dầu mỏ bắt nguồn từ cuộc chiến với Iran đã khiến người lái xe Mỹ phải chịu thêm chi phí nhiên liệu, nhưng ông Groton cho rằng gián đoạn chuỗi cung ứng đối với phân bón, kim loại và vận tải hàng hóa có nguy cơ khiến thực phẩm, nhà ở và nhiều hàng hóa tiêu dùng khác trở nên đắt đỏ hơn nếu xung đột kéo dài.

Theo ông, xăng dầu thu hút rất nhiều sự chú ý. Việc tăng giá xảy ra ngay lập tức và rất dễ nhận thấy. Hầu hết các lĩnh vực khác cần thời gian để tác động lan rộng.

Trong khi đó, kết quả sơ bộ ngày 8/5 từ Khảo sát Người tiêu dùng của Đại học Michigan cho thấy chỉ số niềm tin tiêu dùng đã giảm xuống còn 48,2 -mức thấp kỷ lục mới.

Bà Joanne Hsu, Giám đốc Khảo sát Người tiêu dùng, cho biết khoảng 1/3 người tiêu dùng tự nhắc đến giá xăng và khoảng 30% nhắc tới thuế quan. Tổng hợp lại, người tiêu dùng tiếp tục cảm thấy bị áp lực bởi chi phí, dẫn đầu là giá nhiên liệu tăng vọt.

Các nhà phân tích dự báo lạm phát đã tăng trở lại trong tháng 4. Báo cáo Chỉ số Giá tiêu dùng của Bộ Lao động Mỹ, dự kiến công bố ngày 12/5, sẽ cho biết liệu những dự đoán đó có chính xác hay không.