Giá dầu biến động mạnh, các châu Á kích hoạt “lá chắn” năng lượng

Thị trường dầu biến động

Nhìn lại tuần qua, câu chuyện khiến nhiều người quan tâm nhất chính là giá dầu thế giới. Dầu đã có một phiên biến động rất mạnh khi tăng vọt ngay từ đầu tuần. Tuy rằng ngay sau đó giá dầu đã hạ nhiệt nhưng những sự kiện đã cho thấy an ninh năng lượng đang ngày càng quan trọng, nhất là với các quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu dầu.

Ví dụ như Trung Quốc, 73% nhu cầu dầu phải nhập khẩu. Nhật Bản thì 90% dầu phụ thuộc nguồn bên ngoài. Hàn Quốc hơn 70% dầu là nhập khẩu. Ấn Độ khoảng 80 - 90% nhu cầu dầu từ nhập khẩu. Điều đáng nói là lượng dầu nhập khẩu về 4 nước này chiếm tới 3/4 tổng lượng dầu đi qua eo biển Hormuz.

Các chuyên gia thị trường đều nói rằng dầu chính là huyết mạch của các hoạt động kinh tế từ giao thông vận tải logistics, sưởi ấm. Vào những thời điểm xung đột địa chính trị xảy ra, hay gọi nôm na là những ngày "mưa bão" của thị trường, việc nguồn cung, giá bán càng trở thành mối lo lớn. Chính vì thế, mỗi quốc gia nói trên đều đã xây dựng những chính sách dự trữ dài hơi, cũng như bắt tay với đa dạng các đối tác, để phòng vệ trong những ngày "giông tố".

Dự trữ năng lượng cho những ngày "giông bão"

Trong tuần qua, nhiều nền kinh tế châu Á phụ thuộc nhập khẩu năng lượng đang kích hoạt lớp "phòng thủ" đầu tiên đó là dự trữ chiến lược và đa dạng hóa nguồn cung. Tại Trung Quốc, chiến lược này đã được triển khai trong nhiều năm. Theo ước tính, nước này hiện nắm giữ khoảng 1,2 tỷ thùng dầu dự trữ trên bờ, tương đương khoảng 3 - 4 tháng tiêu thụ. Nhờ lượng dự trữ lớn, tác động kinh tế từ các cú sốc giá dầu có thể được trì hoãn trong ngắn hạn.

Bà Dan Wang - Chuyên gia kinh tế, Eurasia Group nhận định: "Đối với Trung Quốc, nước này đã liên tục xây dựng dự trữ dầu từ năm 2023. Hiện dự trữ có thể đáp ứng khoảng 120 ngày, cao hơn mức an toàn 90 ngày theo chuẩn của IEA. Vì vậy, trong ngắn hạn, ngay cả khi giá dầu tăng, Trung Quốc không chịu áp lực phải mua bổ sung ngay trên thị trường giao ngay với giá cao; họ có thể chờ đợi. Tóm lại, Trung Quốc ít chịu áp lực lạm phát trong ngắn hạn nhưng dài hạn là tăng".

Không chỉ tích trữ dầu, Bắc Kinh còn tìm cách giảm phụ thuộc vào các tuyến vận tải dễ tổn thương. Sau hai thập kỷ xây dựng các đường ống trên bộ và mở rộng năng lượng tái tạo, tỷ trọng năng lượng của Trung Quốc phụ thuộc vào dầu vận chuyển qua eo biển Hormuz hiện chỉ còn chiếm khoảng 6,6% tổng tiêu thụ năng lượng. Vì ngoài dầu mỏ, Trung Quốc còn có thể dựa vào than, điện, năng lượng tái tạo và khí đốt.

Ông Quách Gia Côn - Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho hay: "An ninh năng lượng có ý nghĩa then chốt đối với kinh tế toàn cầu và tất cả các bên đều có trách nhiệm bảo đảm nguồn cung ổn định, không bị gián đoạn. Trung Quốc sẽ thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo vệ an ninh năng lượng của mình".

Tại Nhật Bản, quốc gia có trữ lượng nhiên liệu hóa thạch rất hạn chế, chiến lược dự trữ còn được triển khai ở quy mô lớn hơn. Tokyo hiện duy trì khoảng 440 triệu thùng dầu dự trữ - đủ đáp ứng khoảng 200 ngày nhập khẩu. Kho dự trữ này được quản lý thông qua hệ thống kết hợp giữa nhà nước, doanh nghiệp và các thỏa thuận dự trữ chung với các nước sản xuất dầu.

Hàn Quốc cũng xây dựng mạng lưới kho dự trữ chiến lược trên toàn quốc. Tính đến cuối năm 2025, nước này nắm giữ khoảng 100 triệu thùng dầu trong kho dự trữ nhà nước và nếu tính cả tồn kho của khu vực tư nhân, tổng lượng dự trữ có thể đáp ứng khoảng 200 ngày nhu cầu.

Những "kho dự trữ quốc gia" như vậy đang đóng vai trò như tấm đệm an toàn, giúp các nền kinh tế nhập khẩu dầu lớn ở châu Á có thêm thời gian ứng phó trước các cú sốc địa chính trị và biến động giá năng lượng toàn cầu.