Giá nhựa toàn cầu tăng cao

Nguyên nhân giá nhựa tăng cao

Nhựa đang mang gánh nặng chi phí âm thầm do xung đột tại Trung Đông. Nhựa hiện diện trong mọi khâu từ bao bì đến sản xuất. Trong các ngành công nghiệp như sản xuất ô tô - nơi nhựa là một trong nhiều nguyên liệu đầu vào và giá cả thường được cố định trong hợp đồng - chi phí tăng cao có thể chỉ mất chưa đầy một năm để tác động đến người tiêu dùng. Còn trong ngành thực phẩm, chi phí đóng gói tăng cao có thể đẩy giá thực phẩm lên trong vòng từ 2 đến 4 tháng tới khi các công ty sử dụng hết lượng hàng tồn kho hiện có. Hiện giá một số loại nhựa đã tăng 15%. Các chuyên gia từ tập đoàn tài chính Moody's nhận định, ngay cả khi xung đột chấm dứt, thế giới vẫn cần ít nhất từ một đến hai năm để chuỗi cung ứng nhựa bình ổn trở lại.

Nguyên nhân chính đằng sau sự tăng giá này chính là do ảnh hưởng của cuộc xung đột tại Trung Đông. Kể từ khi xung đột tại Trung Đông leo thang, giá dầu thô có thời điểm đã vượt ngưỡng 100 USD/thùng. Đặc biệt, việc phong tỏa eo biển Hormuz - nơi lưu thông 1/5 lượng dầu thô thế giới - đang làm tê liệt chuỗi cung ứng. Vì hơn 99% lượng nhựa toàn cầu có nguồn gốc từ nhiên liệu hóa thạch, chi phí năng lượng tăng đồng nghĩa với việc giá nguyên liệu đầu vào tăng trực tiếp.

Trung Đông được xem là nhà máy nhựa của thế giới, chiếm 1/4 lượng xuất khẩu hạt nhựa PE và PP trên toàn cầu. Hạt nhựa PE chính là nguyên liệu phổ biến nhất để sản xuất túi ni lông sử dụng hàng ngày. Còn hạt nhựa PP dày hơn thường được dùng để sản xuất hộp đựng thực phẩm, khẩu trang y tế, bao đựng gạo… 84% năng lực xuất khẩu nhựa của Trung Đông phụ thuộc hoàn toàn vào tuyến đường thủy qua eo biển Hormuz. Khi tuyến đường này bị nghẽn nguồn cung, nguồn cung ngay lập tức bị thắt chặt, đẩy giá nhựa tăng vọt.

Ngành nhựa châu Á đối mặt gián đoạn chuỗi cung ứng

Trước tình trạng giá hạt nhựa tăng do gián đoạn chuỗi cung ứng, ngành nhựa châu Á phải đối mặt với thách thức không hề nhỏ. Bởi, dù một số nước được xem là công xưởng sản xuất đồ nhựa của thế giới, nhưng lại không có đủ nguồn dầu thô rẻ như Trung Đông để tự sản xuất hạt nhựa. Hiện nhiều nhà máy nhựa tại châu Á đang phải nỗ lực tìm cách thích nghi bên cạnh sự hỗ trợ của các Chính phủ.

Tại Ansan, Hàn Quốc, một nhà máy sản xuất màng bọc với lịch sử 57 năm đang đối mặt với thử thách lớn. Xưởng chủ yếu nhập nguyên liệu thô từ Trung Đông, trong đó một phần đáng kể từ Dubai. Nhưng nguồn cung ứng thời gian này đang bị gián đoạn do cuộc xung đột tại Trung Đông.

Ông Choi Gun-Soo - Quản lý nhà máy cho biết: "Thông thường, chúng tôi có khả năng sản xuất 100 tấn mỗi ngày. Nhưng hiện tại, chúng tôi chỉ sản xuất tối đa 20-30 tấn, tức là chỉ bằng 20-30% sản lượng thông thường. Vì thiếu nguyên liệu thô cho một số sản phẩm, chúng tôi sẽ phải dần dần ngừng hoạt động các máy móc và một đến hai tuần tới có thể sẽ rất khó khăn".

Không riêng Hàn Quốc, tại Thái Lan, nguồn cung hạt nhựa khan hiếm đã buộc một số nhà sản xuất ngừng hoạt động và một số khác cắt giảm sản lượng. Như công ty sản xuất bao bì nhựa, chi phí nguyên liệu nhựa tăng gấp đôi khiến công ty loay hoay tìm cách thích nghi.

Ông Chaiwat Nantiruj - Giám đốc điều hành, Tập đoàn Eka chia sẻ: "Chúng tôi có các nhà máy ở nhiều quốc gia, chẳng hạn như Ấn Độ, nơi nguồn cung hạt nhựa không khan hiếm, nhưng giá cả lại cao hơn. Chúng tôi tự tin có thể xoay sở được trong ba tháng tới. Tuy nhiên, về lâu dài, trong vòng 6 đến 8 tháng, tôi nghĩ sẽ có sự thiếu hụt nguyên liệu trên toàn cầu vì các nguyên liệu thô như khí đốt tự nhiên và dầu mỏ từ Trung Đông chiếm khoảng 20 - 30% nguồn cung toàn cầu. Nếu nguồn cung này bị gián đoạn, tổng nguồn cung sẽ thiếu hụt trong dài hạn".

Trước tình hình này, ngoài việc cắt giảm sản xuất, thu hẹp danh mục sản phẩm, các công ty nhựa đang tìm cách thích nghi bằng cách đơn giản hóa thiết kế, sử dụng màng nhựa mỏng hơn để tiết kiệm nguyên liệu, tận dụng tối đa nguồn hạt nhựa tồn kho và trì hoãn các dự án mở rộng. Giới chức Hàn Quốc kêu gọi chiến dịch tiết kiệm năng lượng toàn quốc. Trong khi đó, Chính phủ Thái Lan đang xem xét giảm thuế dầu và tung ra các gói hỗ trợ khẩn cấp cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ bị ảnh hưởng nặng nề nhất.

Mỹ: Bài toán chi phí của doanh nghiệp nhựa

Dưới tác động của xung đột tại Trung Đông, áp lực giá nhựa hiện không còn là câu chuyện riêng của châu Á hay châu Âu. Tại Mỹ, các doanh nghiệp sản xuất cũng bắt đầu cảm thấy sức ép khi chi phí nguyên liệu thô liên tục tăng cao. Khi giá hạt nhựa nguyên liệu đầu vào tăng gần gấp đôi chỉ trong vài tuần, các nhà sản xuất đang đứng trước những lựa chọn khó khăn: hoặc là chịu lỗ để giữ hợp đồng, hoặc là buộc phải chuyển áp lực chi phí này sang vai người tiêu dùng.

Tại nhà máy sản xuất bao bì Emerald gần San Francisco, ông Kevin Kelly đang phải đối mặt với một tình huống chưa từng có trong sự nghiệp sản xuất bao bì nhựa của mình. Chỉ trong vòng vài tuần kể từ khi biến động tại eo biển Hormuz bắt đầu, giá hạt nhựa nguyên liệu đã gần gấp đôi. Đây là mức tăng đột biến, trực tiếp ảnh hưởng đến các hợp đồng cung ứng dài hạn mà doanh nghiệp đã ký kết với các hệ thống siêu thị lớn.

Ông Kevin Kelly - Giám đốc điều hành, Công ty Emerald cho biết: "Theo dự đoán của tôi, giá nhựa cơ bản có thể tăng đến 20%. Và điều đó sẽ ảnh hưởng đến nhà bán lẻ và người tiêu dùng. Từ tháng 5 tới, chúng tôi cũng buộc phải tăng giá".

Hạt nhựa là dẫn xuất từ dầu mỏ và khí đốt. Khi gần 1/5 nguồn cung dầu thế giới bị gián đoạn tại eo biển Hormuz, chi phí đầu vào của ngành nhựa toàn cầu lập tức bị đẩy lên cao. Đối với một doanh nghiệp gia đình có doanh thu 92 triệu USD mỗi năm như Emerald, việc duy trì giá cũ được ví như một sự mạo hiểm lớn về tài chính. Doanh nghiệp này đang phải cân nhắc việc công bố tình trạng bất khả kháng để có thể thương thảo lại giá thành với khách hàng.

Ông Kevin Kelly - Giám đốc điều hành, Công ty Emerald chia sẻ thêm: "Thành thật mà nói, mức tăng này quá lớn. Nếu chúng tôi buộc phải chuyển chi phí sang khách hàng và họ không thể chấp nhận, chúng tôi đành phải để họ rời đi thay vì gánh chịu thua lỗ".

Ngành nhựa không đứng riêng lẻ. Những túi đựng thực phẩm hay vật liệu đóng gói đều đang chịu chung áp lực. Tại Mỹ, dù là quốc gia xuất khẩu năng lượng ròng, nhưng giá nguyên liệu thô vẫn không nằm ngoài vòng xoáy thị trường thế giới. Điều này tạo ra một sự thay đổi tất yếu trong chuỗi giá trị: từ nhà sản xuất nhựa đến các đơn vị cung ứng thực phẩm và cuối cùng là người tiêu dùng. Dữ liệu từ Bank of America cho thấy, người dân bắt đầu điều chỉnh ngân sách của mình, tập trung nhiều hơn cho những nhu cầu thiết yếu khi chi phí đóng gói và vận chuyển bắt đầu thẩm thấu vào giá hàng hóa.

Ngành nhựa vẫn chưa có giải pháp thay thế

Dù giá tăng vọt, nhưng việc tìm kiếm vật liệu thay thế nhựa vào lúc này vẫn là bài toán khó. Các chuyên gia nhận định, việc chuyển sang giấy hay thủy tinh không chỉ tốn kém mà còn đòi hỏi thay đổi toàn bộ dây chuyền sản xuất. Trước mắt, các doanh nghiệp chỉ có thể thích nghi bằng cách đơn giản hóa thiết kế hoặc sử dụng màng nhựa mỏng hơn. Tuy nhiên, giới chuyên gia lưu ý: các sản phẩm thuần nhựa, như túi đựng rác, có khả năng tăng giá mạnh hơn so với các mặt hàng phức tạp hơn. Nếu giá dầu cao duy trì trong 3 hoặc 4 tháng với mức giá cao, người tiêu dùng có thể phải trả giá cao hơn trong vòng một đến hai năm nữa.