"Giải mã" kỳ thi Đánh giá năng lực, ôn luyện ra sao để có lợi thế?

Tính đến thời hạn cuối đăng ký dự thi Kỳ thi Đánh giá năng lực (viết tắt là V-ACT) đợt 1 năm 2026 của Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh (ĐHQG-HCM) vào ngày 24/2/2026, có 137.376 thí sinh đăng ký dự thi, tăng 5,14% so với năm 2025. Trong đó, 134.737 thí sinh đã hoàn tất đóng lệ phí, tăng 4,99% so với năm trước.

Sau 8 năm triển khai (2018-2025), Kỳ thi V-ACT đã khẳng định vị thế là một phương thức tuyển sinh tin cậy, góp phần nâng cao chất lượng tuyển sinh không chỉ trong hệ thống ĐHQG-HCM mà còn tại nhiều trường đại học và cao đẳng trên cả nước. Năm 2025, Kỳ thi thu hút 152.000 thí sinh với hơn 223.000 lượt đăng ký dự thi tại 55 điểm thi thuộc 25 tỉnh/thành. Đồng thời, có 111 cơ sở giáo dục đại học sử dụng kết quả thi V-ACT để xét tuyển; riêng hệ thống ĐHQG-HCM, phương thức này chiếm hơn 56% tổng chỉ tiêu tuyển sinh.

Với những đổi mới trong quy chế xét tuyển Đại học năm 2026, Kỳ thi V-ACT được nhiều thí sinh coi như cơ hội để tối ưu khả năng đậu vào trường Đại học mà mình mong muốn. Tuy nhiên, cấu trúc bài thi, khối lượng kiến thức, độ khó của các câu hỏi, cần ôn tập ra sao để có thể đạt được kết quả tốt nhất hay có những "tip" luyện đề hiệu quả như nào... vẫn là điều khiến thí sinh cũng như phụ huynh còn băn khoăn, lo lắng.

TS. Nguyễn Quốc Chính - Giám đốc Trung tâm Khảo thí và Đánh giá chất lượng đào tạo ĐHQG-HCM - trong cuộc gặp gỡ, trao đổi với học sinh và phụ huynh trước thềm Kỳ thi V-ACT cho biết: Năm nay, các trường thuộc ĐHQG-HCM đều sử dụng phương thức xét tuyển tổng hợp, dựa trên kết quả thi tốt nghiệp THPT, đánh giá năng lực và học bạ, với thang điểm 100. Trong đó hợp phần đánh giá năng lực có trọng số cao nhất, giúp thí sinh tăng cơ hội trúng tuyển, đặc biệt ở những ngành có tính cạnh tranh cao, ngành "hot".

TS. Nguyễn Quốc Chính cũng làm rõ hơn về cấu trúc đề thi để thí sinh thêm phần yên tâm, tập trung chuẩn bị cho ngày thi đã cận kề. Theo ông, một trong những năng lực quan trọng nhất được kiểm tra qua bài thi đó là năng lực đọc, bằng cả tiếng Việt và tiếng Anh. Kỹ năng này được thể hiện ở việc bài thi cung cấp rất nhiều thông tin, số liệu. Các câu hỏi đều dài hơn bình thường, trong 150 phút thi, thí sinh cần đọc khoảng tầm 15-16 trang giấy A4 với rất nhiều dữ liệu. Vì thế thí sinh nào thường xuyên đọc và có năng lực đọc một cách khoa học, có chiến lược, có định hướng thì sẽ có lợi thế. Tiếp đó là năng lực xử lý thông tin để tìm ra được quy luật của các con số, kết nối các dữ kiện...

Vì thế theo TS. Nguyễn Quốc Chính, đề thi Đánh giá năng lực không nghiêng lợi thế về thí sinh khối khoa học tự nhiên hay khoa học xã hội mà là cơ hội để những người có quá trình học, định hướng, chuẩn bị kỹ lưỡng với kỹ năng đọc tốt, xử lý thông tin nhanh, logic có thể bứt phá mang về điểm số mong muốn.

Ông cũng có lời khuyên, với những học sinh lớp 10, 11, thời gian chuẩn bị còn nhiều hãy tập trung nâng cao năng lực đọc, hiểu. Còn với những học sinh lớp 12, dù ngày thi đã tới gần nhưng vẫn có thể gia tăng thêm sự tự tin cho bản thân bằng cách tìm hiểu thêm về các đề thi đã được công bố, để không bị "choáng" với lượng câu hỏi lớn, ngoài ra vẫn là những sự chuẩn bị quen thuộc về thủ tục dự thi, sức khỏe, tinh thần.. và không thể thiếu là sự đồng hành, ủng hộ từ phía gia đình để thí sinh có được tâm thế sẵn sàng cho một trong những kỳ thi quan trọng.

Với quan điểm về vai trò đồng hành của phụ huynh cho thí sinh trước cánh cửa bước vào Đại học, Ths Cù Xuân Tiến - Trưởng phòng Tuyển sinh và Công tác sinh viên, Trường Đại học Kinh tế - Luật, ĐHQG-HCM - cho rằng, hãy để các em viết tiếp câu chuyện ước mơ của chính mình thay vì thực hiện ước mơ của cha mẹ. Ông nhìn nhận, bằng kinh nghiệm thực tế cuộc sống, cha mẹ có những định hướng, lời khuyên hữu ích cho con trong việc chọn trường, chọn ngành. Nhưng nếu các em không được học đúng những gì giúp bản thân phát huy được tốt nhất năng lực, với đam mê thì quãng thời gian ở giảng đường Đại học có thể sẽ gia tăng áp lực. Nhiều sinh viên đối diện với tình trạng trầm cảm, thậm chí bỏ học giữa chừng.

Theo ThS Cù Xuân Tiến, để thí sinh quyết tâm, nỗ lực cao nhất cho các kỳ thi như V-ACT thì bản thân các em cần phải hiểu rõ đích đến mà mình mong muốn. Nếu như việc trao đổi giữa phụ huynh và con cái có những vướng mắc, bất đồng thì ông Tiến gợi ý tham khảo thêm tư vấn, kinh nghiệm từ những KOL. Ông cho rằng, thế hệ Gen Z hiện nay hâm mộ và chịu ảnh hưởng từ những người nổi tiếng, người thành đạt. Đó cũng có thể là chính thầy cô giáo, là đồng nghiệp của bố mẹ hay một nhân vật uy tín, có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội.... Khi được kết nối, trao đổi, tìm hiểu thêm với các KOL, cùng với việc chắt lọc những thông tin thực sự hữu ích, phù hợp với điều kiện từng người, có thể thí sinh sẽ thêm tự tin, định hướng rõ ràng cho kế hoạch tương lai.