Giải pháp cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận ESG

Đưa ESG vào chiến lược phát triển bền vững

Chiến lược phát triển bền vững là yếu tố mà các doanh nghiệp cần phải đặt lên hàng đầu. Điều này được hiểu là việc các hoạt động không làm ảnh hưởng đến thế hệ tương lai là tối quan trọng. Đó là phần chia sẻ của Tiến sĩ Hari Ramalu Ragavan, Chuyên gia tư vấn chính, AKAR ASIA Consulting tại Phiên thảo luận ESG và Kinh tế Tuần hoàn trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026.

Tiết kiệm điện, nước, giảm nguyên liệu tiêu hao hay bảo đảm quyền lợi người lao động là những việc nhiều doanh nghiệp đang thực hiện hằng ngày. Tuy nhiên, từ các hoạt động này đến một hệ thống thực hành ESG có thể đo lường, báo cáo và được đối tác ghi nhận vẫn còn khoảng cách.

Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, khó khăn không chỉ nằm ở kinh phí đầu tư mà còn ở cách xác định điểm bắt đầu, tổ chức dữ liệu và lựa chọn tiêu chuẩn phù hợp. Khi khách hàng và các tổ chức tài chính ngày càng quan tâm đến tính bền vững, việc chứng minh kết quả thực hành ESG trở thành yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn, duy trì đơn hàng và tham gia chuỗi cung ứng.

Đây cũng là vấn đề được đặt ra tại phiên chuyên đề "ESG và Kinh tế tuần hoàn". Một trọng tâm thảo luận là tìm giải pháp đưa ESG vào chiến lược kinh doanh và hoạt động vận hành, phù hợp với nguồn lực của doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa bắt đầu thực hành ESG từ đâu?

Theo ông Hoàng Văn Tâm, Trưởng phòng Tổng hợp, Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số, Bộ Công Thương, nhiều doanh nghiệp đã thực hành những nội dung liên quan đến ESG nhưng chưa nhận diện đầy đủ. Những việc như sử dụng tiết kiệm năng lượng, tài nguyên trong sản xuất có thể trở thành nền tảng để doanh nghiệp từng bước xây dựng hệ thống quản lý bền vững.

Dẫn kết quả khảo sát, ông Tâm cho biết khoảng 6 trên 10 doanh nghiệp đã giảm lượng năng lượng sử dụng, trong khi 4 doanh nghiệp còn lại chưa ghi nhận sự cải thiện. Kết quả này cho thấy dư địa tiết kiệm còn lớn, đồng thời đặt ra yêu cầu theo dõi hiệu quả sử dụng tài nguyên một cách thường xuyên.

Rào cản đáng chú ý là dữ liệu. Doanh nghiệp có thể đã đầu tư cải tiến sản xuất, giảm tiêu thụ điện hoặc xử lý chất thải tốt hơn, nhưng nếu thiếu thông tin được ghi nhận có hệ thống thì khó phản ánh đầy đủ kết quả trong báo cáo. Điều này cũng hạn chế khả năng cung cấp bằng chứng cho ngân hàng, nhà đầu tư và đối tác mua hàng.

Từ thực tế đó, ông Tâm khuyến nghị doanh nghiệp dành thêm thời gian, nhân lực để theo dõi mức tiêu thụ điện, nước, tình trạng phát thải và xử lý chất thải. Đây là bước khởi đầu có thể gắn trực tiếp với hoạt động sản xuất, giúp doanh nghiệp nhận diện những khâu sử dụng tài nguyên chưa hiệu quả và đánh giá kết quả sau khi điều chỉnh.

Mỗi khoản chi phí điện, nước tiết kiệm được đều có thể bổ sung nguồn lực cho doanh nghiệp. Khi kết quả được ghi nhận qua từng giai đoạn, doanh nghiệp cũng tích lũy được dữ liệu và kinh nghiệm để triển khai những mục tiêu ESG tiếp theo.

Cách tiếp cận này giúp ESG gắn với bài toán hiệu quả kinh doanh. Thay vì triển khai nhiều sáng kiến riêng lẻ, doanh nghiệp cần đưa các mục tiêu sử dụng tài nguyên, trách nhiệm với người lao động và minh bạch quản trị vào quy trình vận hành, có người phụ trách và cơ sở đánh giá kết quả.

Minh bạch dữ liệu ESG để tiếp cận nguồn vốn bền vững

Ở góc độ tài chính, dữ liệu còn là cầu nối giữa nỗ lực chuyển đổi của doanh nghiệp với quyết định cấp vốn. Những cam kết về môi trường, xã hội và quản trị cần được thể hiện bằng thông tin có thể kiểm tra, qua đó giúp tổ chức tài chính đánh giá năng lực thực hành và mức độ rủi ro.

Việc đáp ứng các tiêu chí phù hợp có thể mở thêm cơ hội tiếp cận nguồn vốn bền vững, trong đó có các khoản tín dụng với điều kiện ưu đãi. Tuy nhiên, khả năng được tài trợ và mức ưu đãi còn phụ thuộc vào chương trình của từng tổ chức tài chính, đặc điểm dự án và kết quả thẩm định.

Bởi vậy, chuẩn hóa báo cáo cần đi cùng cải thiện hoạt động thực tế. Dữ liệu về sử dụng tài nguyên, quản lý chất thải, lao động và quản trị sẽ giúp doanh nghiệp củng cố niềm tin với bên cấp vốn, đồng thời hạn chế nguy cơ đưa ra những cam kết xanh thiếu minh chứng.

Giá trị của hệ thống dữ liệu cũng thể hiện trong quan hệ thương mại. Khi các nhãn hàng và doanh nghiệp đầu chuỗi yêu cầu nhà cung cấp chứng minh thực hành bền vững, doanh nghiệp có thông tin rõ ràng sẽ thuận lợi hơn trong quá trình đánh giá, lựa chọn đối tác. ESG vì thế có thể trở thành công cụ hỗ trợ duy trì hợp đồng và nâng khả năng cạnh tranh.

Tuy nhiên, để doanh nghiệp nhỏ và vừa thực hiện được, sự hỗ trợ cần đi vào những công việc cụ thể như hướng dẫn thu thập dữ liệu, lựa chọn chỉ số, xây dựng báo cáo và xác định lộ trình cải thiện. Sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, ngân hàng, đơn vị tư vấn và doanh nghiệp đầu chuỗi có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm khó khăn về chuyên môn và nguồn lực triển khai.

Hạ tầng dữ liệu và kinh tế tuần hoàn hỗ trợ chuyển đổi ESG

Ông Hoàng Văn Tâm cũng đề xuất tăng cường đầu tư hạ tầng dữ liệu tại các khu công nghiệp, xây dựng cơ sở dữ liệu về phát triển bền vững và kết nối với hệ thống dữ liệu quốc gia, chuyên ngành. Việc chia sẻ thông tin cần bảo đảm minh bạch và có sự đồng thuận giữa các bên.

Cùng với hạ tầng, các hướng dẫn rõ ràng, thống nhất sẽ giúp doanh nghiệp hiểu yêu cầu cần đáp ứng và tổ chức báo cáo phù hợp. Theo ông Tâm, cần tiếp cận bằng khung chung có sự phối hợp giữa các bộ, ngành, đồng thời tăng cường hỗ trợ nâng cao năng lực cho doanh nghiệp.

Từ nền tảng quản lý dữ liệu, doanh nghiệp có thể tiến xa hơn trong áp dụng kinh tế tuần hoàn. Việc theo dõi dòng nguyên liệu, lượng chất thải và khả năng thu hồi giúp xác định cơ hội giảm thất thoát, tái sử dụng tài nguyên hoặc kết nối với các đơn vị khác trong chuỗi sản xuất.

Cũng trong bài phát biểu tại phiên chuyên đề, ông Kim Jae-hong, Chủ tịch thường trực Liên minh Quốc gia về Hành động ESG, nhấn mạnh kinh tế tuần hoàn cần được tính đến ngay từ quá trình lập kế hoạch và thiết kế sản phẩm. Cách tiếp cận này bao quát cả sản xuất, phân phối, tiêu dùng và đưa vật liệu trở lại quá trình sản xuất.

Theo ông, những mô hình như cung cấp sản phẩm dưới dạng dịch vụ có thể khuyến khích doanh nghiệp thiết kế sản phẩm bền hơn, dễ sửa chữa và tái sản xuất. Sự chuyển đổi này cần sự phối hợp giữa doanh nghiệp, cơ quan hoạch định chính sách và các tổ chức nghiên cứu để hình thành điều kiện triển khai phù hợp.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, lộ trình tiếp cận ESG có thể bắt đầu từ chính những hoạt động quen thuộc: sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn, ghi nhận kết quả đầy đủ hơn và minh bạch thông tin với đối tác. Khi những thay đổi này được đưa vào quản trị thường xuyên, ESG sẽ có cơ sở trở thành lợi thế về chi phí, nguồn vốn và thị trường.