Giải quyết tình trạng tái lấn chiếm vỉa hè: Đòi hỏi những giải pháp căn cơ

Thời gian qua, nhiều chiến dịch ra quân xử lý vi phạm lấn chiếm vỉa hè, lòng đường đã được triển khai quyết liệt, mang lại những hiệu quả nhất định trong ngắn hạn. Tuy nhiên, thực tế cho thấy tình trạng tái lấn chiếm vẫn diễn ra như một vòng lặp kéo dài nhiều năm nay, đòi hỏi những giải pháp mang tính căn cơ, đồng bộ hơn là chỉ dừng lại ở các biện pháp xử phạt hành chính đơn thuần.

Ghi nhận tại khu vực sát chợ Bà Chiểu, Thành phố Hồ Chí Minh, nhiều người dân đã gắn bó với việc buôn bán trên vỉa hè suốt hàng chục năm qua. Bà Lê Thanh Châu, một tiểu thương tại đây chia sẻ rằng dù biết hành vi lấn chiếm lòng lề đường là vi phạm pháp luật nhưng vì hoàn cảnh khó khăn, tuổi cao khó xin việc và không đủ kinh phí thuê mặt bằng nên vẫn phải bám trụ vỉa hè để mưu sinh. Đây cũng là tâm lý chung của nhiều người vi phạm khi cho rằng vì cuộc sống mưu sinh nên họ buộc phải "né" lực lượng chức năng để tiếp tục buôn bán. Thực tế này cho thấy "văn hóa vỉa hè" là một phần của đời sống xã hội gắn liền với sinh kế của một bộ phận lao động yếu thế. Do đó, theo các chuyên gia, mục tiêu quản lý không phải là loại bỏ hoàn toàn mà là tái tổ chức theo hướng văn minh hơn, đảm bảo nguyên tắc không để ai bị bỏ lại phía sau.

Ông Ngô Anh Vũ, Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh nhận định, bên cạnh việc xử lý vi phạm, cần có cơ chế chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và phân quyền sử dụng vỉa hè hợp lý để hỗ trợ sinh kế cho người dân. Việc thay đổi một tư duy và văn hóa sống đã hình thành từ lâu đòi hỏi phải có thời gian và sự chuẩn bị kỹ lưỡng về nguồn lực cũng như cơ sở vật chất. Song song với đó, yếu tố hạ tầng như bãi đỗ xe, không gian buôn bán thay thế và hệ thống giao thông công cộng cũng đóng vai trò then chốt trong việc giải quyết triệt để vấn đề.

Hiện nay, Thành phố Hồ Chí Minh đã bắt đầu ứng dụng công nghệ bằng cách lắp đặt camera giám sát tại một số tuyến đường để phạt nguội hành vi chiếm dụng vỉa hè, bước đầu mang lại hiệu quả tích cực trong việc lập lại trật tự đô thị. Đồng thời, thành phố đang xây dựng đề án mới về quản lý, khai thác và sử dụng lòng đường, vỉa hè. Đây được xem là quá trình chuyển đổi phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa công tác quy hoạch, ban hành chính sách, hoàn thiện hạ tầng và nỗ lực thay đổi hành vi xã hội để hướng tới một đô thị văn minh, bền vững.