Giảm nhẹ rủi ro thiên tai: Biến cảnh báo sớm thành hành động

Chiều 13/10, tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với nhà trường và các tổ chức quốc tế tổ chức Lễ mít tinh hưởng ứng Ngày Quốc tế Giảm nhẹ rủi ro thiên tai và Ngày ASEAN về Quản lý thiên tai năm 2026.

Ngày Quốc tế Giảm nhẹ rủi ro thiên tai năm nay có chủ đề "Khả năng chống chịu bắt đầu từ mỗi ngôi nhà". Chủ đề nhấn mạnh vai trò của từng gia đình trong chủ động chuẩn bị, giảm thiểu rủi ro và tăng cường khả năng chống chịu trước thiên tai.

Hưởng ứng chủ đề này, Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với Trường Đại học Sư phạm Hà Nội triển khai nhiều hoạt động truyền thông, giáo dục về phòng, chống thiên tai, thu hút sự tham gia của đông đảo học sinh, sinh viên, giáo viên và cộng đồng trên cả nước.

Từ ứng phó thiên tai sang quản trị rủi ro thiên tai

Phát biểu tại lễ mít tinh, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp khẳng định Việt Nam đang chuyển đổi mạnh mẽ từ "ứng phó thiên tai" sang "quản trị rủi ro thiên tai". Đây là yêu cầu quan trọng trong bối cảnh thiên tai ngày càng diễn biến cực đoan, bất thường, khó dự báo và có thể gây thiệt hại nghiêm trọng về người, tài sản, sinh kế và hạ tầng.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp, thực tiễn đã chứng minh chủ động phòng ngừa luôn là chìa khóa then chốt để giảm thiểu rủi ro và tổn thất do thiên tai gây ra. Công tác phòng, chống thiên tai thời gian qua đã có nhiều hoạt động thiết thực, nhất là trong nâng cao năng lực, tăng cường sức chống chịu cho cộng đồng.

Thứ trưởng nhấn mạnh, một quốc gia an toàn phải bắt đầu từ những ngôi nhà an toàn; một cộng đồng vững vàng phải bắt đầu từ từng gia đình chủ động; một người dân ứng phó tốt phải bắt đầu từ việc biết mình cần làm gì trước khi thiên tai xảy ra.

Ngành giáo dục và thế hệ trẻ có vai trò quan trọng trong lan tỏa kiến thức, kỹ năng phòng, chống thiên tai. Khi học sinh, sinh viên được trang bị kỹ năng an toàn, mỗi trường học được xây dựng thành môi trường chủ động trước rủi ro, thông điệp phòng ngừa thiên tai sẽ được truyền tải sâu rộng hơn đến gia đình và cộng đồng.

Các hoạt động hưởng ứng thời gian qua cho thấy cách tiếp cận phòng, chống thiên tai đang ngày càng gần gũi, thiết thực hơn với người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Thông qua các cuộc thi tìm hiểu kiến thức, xây dựng bài giảng, hoạt động văn hóa, nghệ thuật và truyền thông cộng đồng, kiến thức phòng, chống thiên tai không chỉ dừng lại ở tuyên truyền, mà từng bước trở thành kỹ năng sống cần thiết.

Đặt người dân và cộng đồng ở vị trí trung tâm

Tại buổi lễ, bà Pauline Tamesis, Điều phối viên Thường trú Liên Hợp Quốc tại Việt Nam, Đồng Chủ tịch Đối tác Giảm nhẹ rủi ro thiên tai, khẳng định không thể đợi đến khi bão đến mới bắt đầu xây dựng khả năng chống chịu trước thiên tai.

Theo bà Pauline Tamesis, chủ đề năm nay một lần nữa nhắc nhở rằng gia đình là nơi các thành viên được bảo vệ, trẻ em được tiếp tục học tập và sinh kế được phục hồi sau thiên tai. Tuy nhiên, khả năng chống chịu của mỗi gia đình phụ thuộc rất lớn vào khả năng chống chịu của các hệ thống xung quanh, bao gồm hệ thống cảnh báo sớm, công tác quy hoạch dựa trên rủi ro, cơ sở hạ tầng an toàn và năng lực lãnh đạo ở địa phương.

Từ thực tế đó, yêu cầu đặt ra là phải biến cảnh báo sớm thành hành động sớm; mở rộng quy mô các hoạt động hành động sớm trước thiên tai; lồng ghép khả năng chống chịu thiên tai vào mọi quyết định phát triển. Người dân và cộng đồng cần được đặt ở vị trí trung tâm, không chỉ là đối tượng được bảo vệ mà còn là chủ thể tham gia, dẫn dắt và giám sát các hoạt động phòng, chống thiên tai tại cơ sở.

Trong khuôn khổ buổi lễ, các đại biểu đã chia sẻ những bài học kinh nghiệm thực tiễn, làm rõ ý nghĩa của chủ đề "Khả năng chống chịu bắt đầu từ mỗi ngôi nhà". Từ việc khẩn trương xây dựng, sửa chữa nhà ở cho người dân sau thiên tai đến quá trình tái thiết sinh kế, ổn định đời sống, các kinh nghiệm đều cho thấy phục hồi sau thiên tai cần gắn với mục tiêu xây dựng cộng đồng an toàn hơn, bền vững hơn và có khả năng chống chịu tốt hơn.

Thông điệp "Khả năng chống chịu bắt đầu từ mỗi ngôi nhà" không có nghĩa trách nhiệm phòng, chống thiên tai chỉ thuộc về từng gia đình. Ngược lại, đây là lời nhắc về trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị, các cấp chính quyền, nhà trường, tổ chức xã hội và từng người dân trong tạo dựng môi trường sống an toàn, bảo đảm thông tin cảnh báo kịp thời, dễ tiếp cận và có phương án hành động cụ thể.

Biến cảnh báo sớm thành hành động cụ thể không chỉ là yêu cầu chuyên môn trong phòng, chống thiên tai, mà còn là trách nhiệm bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân, góp phần xây dựng cộng đồng an toàn, xã hội phát triển bền vững.