Giữ lửa bánh tráng Lựu Bảo

Từ bếp lửa làng

Sáng sớm ở làng Lựu Bảo (phường Kim Long, TP Huế), khi sương còn lảng bảng trên những hàng tre, nhiều căn bếp đã đỏ lửa. Hơi nước từ nồi tráng bánh bốc lên nghi ngút, quyện với mùi gạo mới tạo thành thứ hương quen thuộc mà người làng chỉ cần thoáng qua cũng nhận ra.

Trong gian bếp nhỏ, bà Tôn Nữ Thị Nhơn vẫn ngồi bên nồi tráng, đôi tay thoăn thoắt. Gần 60 năm làm nghề, từng động tác của bà gần như đã thành phản xạ. Múc bột, dàn đều, đậy nắp, chờ bánh chín, rồi nhẹ tay gỡ ra, tất cả diễn ra trong vài chục giây. 

Theo các bậc cao niên, nghề làm bánh tráng ở Lựu Bảo đã có từ hàng trăm năm trước. Qua những giai đoạn khó khăn, nghề vẫn được giữ lại như một phần không thể tách rời của đời sống.

Ở đây, bánh tráng không chỉ là thực phẩm. Nó hiện diện trong bữa cơm hằng ngày, trong những dịp giỗ chạp, lễ tết, và cả trong ký ức của nhiều thế hệ. 

Công phu theo nắng

Nhìn một tấm bánh tráng mỏng, ít ai nghĩ phía sau là cả một quá trình công phu. Từ khâu chọn gạo đã không đơn giản. Gạo phải trắng, thơm, hạt đều. Sau khi ngâm qua đêm cho mềm, gạo được xay thành bột mịn. 

Những tấm bánh sau khi tráng được mang ra phơi nắng. Trước sân, trên những giàn tre, bánh xếp thành từng hàng đều tăm tắp, trắng ngà dưới ánh mặt trời.

Phơi bánh là công đoạn phụ thuộc nhiều vào thời tiết. Mỗi mẻ bánh cần khoảng 1–2 giờ nắng để đạt độ khô lý tưởng. 

Vì vậy, người làng Lựu Bảo gần như "sống cùng thời tiết". Họ quen nhìn trời để đoán nắng, canh giờ tráng bánh, phơi bánh. Những kinh nghiệm ấy không có trong sách vở, mà được tích lũy qua năm tháng.

Chính sự kết hợp giữa tay nghề và "thiên thời" ấy đã tạo nên chất lượng riêng cho bánh tráng Lựu Bảo.

Giữ nghề trong biến chuyển

Khi nướng trên bếp than, bánh tráng Lựu Bảo phồng lên, phát ra những tiếng nổ lách tách. Mùi thơm của gạo lan tỏa, xen lẫn chút khói nhẹ rất đặc trưng.

Một chiếc bánh ngon phải giòn nhưng không cứng, thơm mà không gắt. Đặc biệt, khi nhúng nước để cuốn, bánh vẫn giữ được độ dẻo, không rách, điều không phải loại bánh tráng nào cũng có. 

Từ món ăn dân dã trong làng, bánh tráng Lựu Bảo dần trở thành nguyên liệu quen thuộc trong nhiều món ăn, từ cuốn thịt, rau sống đến các món trộn.

Thế nhưng, phía sau sự quen thuộc ấy là không ít lo lắng. Sự xuất hiện của các loại bánh tráng sản xuất công nghiệp, giá rẻ và tiện lợi, khiến sản phẩm thủ công gặp khó trong cạnh tranh. Trong khi đó, nghề làm bánh đòi hỏi nhiều công sức nhưng thu nhập không cao.

Trước nguy cơ mai một, người dân Lựu Bảo bắt đầu tìm cách thích nghi. Họ đưa sản phẩm đi quảng bá ở nhiều nơi, tham gia các hội chợ, kết nối với thị trường rộng hơn.

Một số gia đình còn mở cửa đón khách du lịch. Du khách đến đây có thể tận mắt xem quy trình làm bánh, tự tay tráng bánh, phơi bánh và nghe kể về lịch sử làng nghề.

Những trải nghiệm ấy không chỉ giúp tăng thu nhập mà còn góp phần lan tỏa giá trị văn hóa của làng.

Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến sản phẩm truyền thống, tự nhiên, bánh tráng Lựu Bảo đang có thêm cơ hội để khẳng định vị trí của mình.

Và trong từng chiếc bánh, không chỉ có vị gạo, vị nắng, mà còn có cả một phần hồn quê được giữ lại, lặng lẽ nhưng không dễ phai.