Gỡ điểm nghẽn cho doanh nghiệp công nghệ: Hà Nội nối chính sách với thị trường

Một công nghệ xử lý chất thải đã có sản phẩm bước đầu, nhưng chưa được kiểm chứng ở quy mô thực tế, chưa có khách hàng lớn và cần thêm vốn. Đây là tình huống được Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng nêu tại hội nghị chiều 30/9 để đặt ra yêu cầu tổ chức lại cách hỗ trợ doanh nghiệp.

Doanh nghiệp cần được hướng dẫn từ hoàn thiện công nghệ, thử nghiệm đến thương mại hóa và tiếp cận đầu tư. Nếu phải tự tìm từng chính sách, tự ghép các thủ tục, sản phẩm có thể tiếp tục mắc ở khoảng cách giữa nghiên cứu và thị trường.

Doanh nghiệp tiếp cận ưu đãi bằng cách nào?

Theo Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội Cù Ngọc Trang, trước hội nghị, Sở tiếp nhận 124 kiến nghị, tập trung vào sáu nhóm vấn đề. Nhóm thể chế, công nhận và tài sản trí tuệ đứng đầu với 34 kiến nghị; thị trường và "khách hàng đầu tiên", dữ liệu và chuyển đổi số cùng có 24 kiến nghị; vốn có 21 kiến nghị.

Cơ cấu này cho thấy khó khăn không chỉ nằm ở thiếu tiền. Doanh nghiệp còn vướng ở việc xác định điều kiện hưởng hỗ trợ, chứng minh giá trị công nghệ và tìm nơi ứng dụng sản phẩm.

Trong nhóm thể chế, 18 kiến nghị chưa được giải quyết trước hội nghị liên quan đến định giá tài sản trí tuệ, tiêu chí công nhận doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và hạch toán doanh thu khoa học, công nghệ để hưởng ưu đãi thuế. Đây là những khâu ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận vốn và chính sách.

Ở phía thị trường, sản phẩm mới cần được sử dụng để chứng minh hiệu quả, trong khi doanh nghiệp lại gặp yêu cầu về hợp đồng tương tự khi muốn được lựa chọn. Thiếu khách hàng đầu tiên khiến công nghệ khó có dữ liệu thực tế để thuyết phục đối tác, nhà đầu tư.

Khó khăn ấy đặt trong một thị trường còn nhiều nhu cầu ứng dụng. Tại Diễn đàn Kinh tế Thủ đô ngày 31/7/2026, số liệu được chia sẻ cho thấy 52% doanh nghiệp lớn đã ứng dụng AI, trong khi tỷ lệ ở doanh nghiệp nhỏ và vừa là 17,4%. Khoảng cách này cho thấy dư địa kết nối doanh nghiệp cung cấp công nghệ với bên cần đổi mới sản xuất, kinh doanh.

Công cụ hỗ trợ chỉ phát huy tác dụng khi doanh nghiệp biết mình phù hợp với cơ chế nào và cách tiếp cận ra sao. Bởi vậy, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội yêu cầu câu trả lời phải chỉ rõ doanh nghiệp cần chuẩn bị gì, nộp ở đâu và bao giờ có kết quả.

Phân tích 124 kiến nghị, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng đặt vấn đề nối các công cụ thành một đường đi thông suốt từ chính sách đến doanh nghiệp, từ công nghệ đến thị trường. Đây là điểm cần thay đổi để hỗ trợ từng giai đoạn phát triển, thay vì để doanh nghiệp tự tìm cách kết nối các cơ chế.

Nối vốn, thử nghiệm và thị trường, rõ trách nhiệm từng khâu

Giải pháp đầu tiên là thiết kế các luồng chính sách theo vòng đời doanh nghiệp và công nghệ. Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội được yêu cầu hoàn thành trước ngày 30/11, làm rõ công cụ hỗ trợ, đầu mối hướng dẫn, hồ sơ, thời gian xử lý và kết quả đầu ra.

Các luồng bao gồm nhiệm vụ khoa học và công nghệ; đổi mới công nghệ, nghiên cứu phát triển và hạ tầng dùng chung; khởi nghiệp sáng tạo; thử nghiệm có kiểm soát; thương mại hóa, giao dịch công nghệ; tiếp cận vốn và đầu tư.

Với ví dụ công nghệ xử lý chất thải, cơ quan quản lý cần xác định sản phẩm đang ở giai đoạn nào, thiếu điều kiện gì, rồi hướng dẫn qua công cụ phù hợp. Kết quả thử nghiệm sẽ tạo cơ sở cho thương mại hóa, tìm khách hàng và tiếp cận vốn.

Về nguồn lực, ông Cù Ngọc Trang - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội cho biết, Hà Nội có cơ chế hỗ trợ 50% lãi suất vay, tối đa 6%/năm trong 5 năm qua Quỹ Phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Thành phố cũng có cơ chế góp vốn thương mại hóa kết quả nghiên cứu, hỗ trợ đầu tư và vận hành phòng thí nghiệm tư nhân.

Về thị trường, thành phố mời doanh nghiệp đề xuất giải pháp cho 30 bài toán lớn. Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh sử dụng giải pháp chuyển đổi số thuộc danh mục được phê duyệt cũng mở cơ hội cho bên cung cấp công nghệ. Lãnh đạo thành phố yêu cầu tăng kết nối với doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và các khu công nghiệp.

Giải pháp tiếp theo là duy trì kênh xử lý vướng mắc sau đối thoại. Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng nhất trí đề xuất xây dựng cổng kiến nghị và thành lập tổ liên ngành. Theo đề xuất của Sở, doanh nghiệp có thể cung cấp hồ sơ trực tuyến, hướng tới kết nối các cơ quan liên quan để giảm việc nộp lại tài liệu.

Cùng với đó là trách nhiệm và thời hạn. Sở cam kết chuyển kiến nghị mới tới cơ quan chủ trì trước ngày 7/10, đôn đốc trả lời bằng văn bản chậm nhất ngày 22/10, tham mưu kiến nghị Trung ương trước ngày 31/10 đối với nội dung vượt thẩm quyền. Tiến độ tiếp tục được công khai và báo cáo hằng tháng.

Việc có văn bản trả lời chưa đồng nghĩa vướng mắc đã được tháo gỡ. Hà Nội yêu cầu rà soát để doanh nghiệp biết bước tiếp theo, nơi nộp hồ sơ, người tiếp nhận và thời hạn xử lý.

Thành phố còn đặt yêu cầu theo dõi sau 6 tháng, 12 tháng: hỗ trợ tạo ra bao nhiêu sản phẩm, ứng dụng, hợp đồng, doanh thu, việc làm và vốn xã hội huy động thêm. Cách đánh giá này giúp nhận diện khâu hỗ trợ chưa hiệu quả để điều chỉnh. Chính quyền chịu trách nhiệm làm rõ đường đi; doanh nghiệp chịu trách nhiệm về công nghệ, sản phẩm và hiệu quả kinh doanh.

Hiệu quả của các giải pháp sẽ được kiểm chứng bằng khả năng doanh nghiệp tiếp cận vốn, đưa công nghệ vào ứng dụng và tạo doanh thu trên thị trường.