Gỡ khó nguồn cung vật liệu ở các dự án trọng điểm

Biến động giá vật liệu xây dựng

Từ đầu năm đến nay, thị trường vật liệu xây dựng biến động mạnh. Tình trạng khan hiếm nguyên vật liệu, đặc biệt là vật liệu xây dựng thô như cát, đá… Khan hiếm nguyên vật liệu dẫn đến nhiều đợt tăng giá, gây áp lực kép lên các nhà thầu xây dựng. Nghĩa là vừa đẩy chi phí dự án tăng cao, vượt dự toán ban đầu, lại vừa kéo chậm tiến độ dự án. Hiện tại, một số nhóm vật liệu vẫn tiếp tục neo giữ ở mức cao.

Theo báo cáo thị trường vật liệu xây dựng của Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam: phân khúc vật liệu thô như cát, gạch, đá xây dựng.., tình trạng khan hiếm nguồn cung cục bộ cùng nhu cầu tăng cao từ các dự án đầu tư công trọng điểm cũng đẩy giá các loại vật liệu này tăng từ 15% đến 25%, có thời điểm tăng đến 50% so với đầu năm. Ví dụ, một số địa phương, cát vàng đang ở mức 600.000 tăng lên 750.000 đồng/m3; đá xây dựng tăng từ 500.000 đồng lên 750.000 - 780.000 đồng/m3.

Theo phân tích từ Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam, với áp lực tăng, dự báo tổng chi phí xây dựng trong năm nay có thể tăng trung bình từ 7% - 10% so với cùng kỳ do biến động của nhóm cát đá và chi phí nhân công. Các chủ đầu tư và nhà thầu được khuyến nghị cần cập nhật lại bảng tính dự toán ngay từ giai đoạn đấu thầu để tránh rủi ro bù giá.

Gỡ khó nguồn cung vật liệu ở các dự án trọng điểm

Hiện nay, nhu cầu nguyên vật liệu phục vụ các dự án giao thông trọng điểm như đường cao tốc, đường vành đai, sân bay, cảng biển đang ở mức cao tại nhiều địa phương. Điều này đặt ra yêu cầu bảo đảm nguồn cung vật liệu ổn định để đáp ứng tiến độ thi công các công trình. Trước thực tế đó, các Bộ, ngành, địa phương cùng chủ đầu tư và nhà thầu đang chủ động rà soát nhu cầu, khối lượng vật liệu cần thiết, qua đó kịp thời có các giải pháp điều phối, hỗ trợ nguồn cung cho các dự án trọng điểm.

Từ đầu năm đến nay, nhu cầu vật liệu phục vụ các dự án hạ tầng trọng điểm tiếp tục gia tăng. Tại dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành, khối lượng nhựa đường, bê tông nhựa nhập từ Trung Đông có thời điểm tăng từ 50% đến 120%. Trong nước, các loại vật liệu như đá, cát, cấp phối đá dăm hay bê tông thương phẩm cũng ghi nhận những biến động nhất định. Tuy nhiên, từ giữa tháng 5, Tổ công tác liên ngành của Bộ Xây dựng cùng các nhà thầu đã phối hợp rà soát, đề xuất TP. Đồng Nai hỗ trợ xử lý các khó khăn này.

Ông Vũ Phạm Nguyên An - Giám đốc Ban Quản lý Dự án cảng hàng không Quốc tế Long Thành cho biết: "Cuối tháng 2 cho đến cuối tháng 4 là giai đoạn có các biến động lớn, đặc biệt là chiến tranh ở Trung Đông, biến động về giá nguyên liệu, nhiên liệu cũng ảnh hưởng đến giá nguyên vật liệu. Chúng tôi đã phối hợp cùng các cơ quan, đặc biệt là hai thành phố Thành phố Hồ Chí Minh và Thành phố Đồng Nai. Đến thời điểm này, về nguồn vật liệu đá cát, xi măng đã được giải quyết ổn thỏa".

Để hỗ trợ các nhà thầu triển khai dự án theo kế hoạch, Bộ Xây dựng cũng đề xuất tỉnh Đồng Nai chỉ đạo các Sở, ngành thường xuyên cập nhật chỉ số giá sát với thực tế khu vực dự án, công bố giá vật liệu xây dựng theo quy định, đồng thời tiếp tục ưu tiên bảo đảm nguồn cung nguyên vật liệu cho các gói thầu đang triển khai. Còn tại Thành phố Hồ Chí Minh, dự án Vành đai 3 đoạn qua địa bàn Thành phố từ nay đến cuối năm cần khoảng 1,5 triệu m3 vật liệu, chủ yếu là cấp phối đá dăm. Hiện các nhà thầu đang chủ động huy động nguồn cung từ các mỏ đá trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Đồng Nai nhằm đáp ứng nhu cầu thi công trong thời gian tới.

Giải pháp nguồn cung vật liệu cho các dự án xây dựng đô thị

Không chỉ tại các dự án trọng điểm quốc gia, bài toán về nguồn cung vật liệu cũng đang đặt ra áp lực lớn đối với nhiều dự án hạ tầng đô thị trên cả nước.

Có thể thấy, nhóm nguyên vật liệu thô như cát, đá, xi măng, nhất là cát hay đá xây dựng, san lấp… là nhóm vật liệu phụ thuộc nhiều vào quy hoạch và cấp phép mỏ tại từng địa phương, khiến tính ổn định về giá thấp hơn so với các mặt hàng sản xuất công nghiệp. Không chỉ các dự án trọng điểm đang tìm cách gỡ vướng nguồn cung nguyên vật liệu, các dự án hạ tầng đô thị cũng đang nỗ lực tìm các giải pháp để dự trữ nguyên vật liệu ngay khi có thể.

Tại một số công trường hạ tầng đô thị, các nhà thầu đã chủ động thay đổi cách tiếp cận, không chờ vật liệu đến theo tiến độ mà tổ chức tập kết, dự trữ ngay tại công trường khi điều kiện mặt bằng cho phép. Đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng để duy trì nhịp thi công liên tục.

Anh Lê Hoàng Anh - Chỉ huy trưởng Công ty Cổ phần đầu tư Everest cho biết: "Có nhiều vật liệu biến động tới 40-50% dẫn đến nhà thầu rất khó khăn trong việc huy động nguyên vật liệu. Để khắc phục tình trạng này, nhà thầu đang nỗ lực cố gắng huy động thêm xe máy thiết bị và tích trữ, chủ động được nguồn cung nguyên vật liệu. Chỗ nào có mặt bằng là nhà thầu tập kết nguyên vật liệu về trước, để tích trữ và sử dụng trong công trường".

Ông Mai Minh Hiếu - Giám đốc Dự án Khu đô thị sinh thái xanh, tỉnh Lạng Sơn nêu ý kiến: "Lãnh đạo tỉnh luôn luôn chỉ đạo các phòng ban sát sao, cùng chúng tôi giải quyết các khó khăn, như công tác vừa làm vừa giải phóng mặt bằng, giải phóng đến đâu bàn giao cuốn chiếu đến đó để đơn vị thi công. Rất sát sao trong công tác giấy phép khai thác khoáng sản để vận chuyển đất đi xa".

Không phải địa phương nào cũng có điều kiện chủ động về nguồn vật liệu tại chỗ. Một số tỉnh phải phụ thuộc vào nguồn cung liên tỉnh, khiến bài toán điều phối và chi phí vận chuyển trở nên phức tạp hơn.

Ông Nguyễn Quốc Hiệp - Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu Xây dựng Việt Nam (VACC) nhận định: "Có một số tỉnh như Hưng Yên, mỏ đất cũng không có, mỏ đá cũng không, mỏ cát cũng không. Trong những trường hợp đó, những công trình làm trên đất Hưng Yên các nhà thầu phải đi sang tỉnh khác mua. Điều đó cũng rất khó khăn".

Điểm nghẽn lớn hiện nay không chỉ nằm ở khoảng cách địa lý nguồn cung, mà còn ở công tác quy hoạch, khảo sát và quản lý mỏ vật liệu chưa đồng bộ, khiến việc khai thác và phân bổ nguồn lực chưa thật sự ổn định. Trước thực tế này, các chuyên gia cho rằng cần sớm hoàn thiện quy hoạch, minh bạch hóa dữ liệu mỏ vật liệu, đồng thời xây dựng cơ chế điều phối liên tỉnh linh hoạt hơn để tránh tình trạng "nơi thừa, nơi thiếu", đặc biệt trong bối cảnh các dự án đô thị và hạ tầng đang bước vào giai đoạn tăng tốc.

Ông Nguyễn Quốc Hiệp - Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu Xây dựng Việt Nam (VACC) cho biết thêm: "Hiện nay, khai thác mỏ còn có những khó khăn hơn là chúng ta không nắm chắc được trữ lượng và chất lượng. Vì chỉ khi có các dự án, các nhà thầu khảo sát mới đưa ra các vị trí có mỏ, để các chủ đầu tư là các cơ quan quản lý Nhà nước của tỉnh quyết định giao mỏ đó cho ai".

Dự báo về xu hướng thị trường những tháng cuối năm, nhóm vật liệu thô như cát, đá, xi măng sẽ vẫn phải chịu áp lực giữ giá ở mức cao, hoặc tiếp tục tăng nhẹ, bởi nhu cầu tăng mạnh từ các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm cũng như các dự án hạ tầng đô thi khi bước vào giai đoạn nước rút cuối năm. Cũng đồng nghĩa sẽ tiếp tục có các đợt áp lực mới mạnh hơn cả về giá và khối lượng từ những loại nguyên vật liệu thô.

Hiện các tỉnh thành trên cả nước đang bước vào giai đoạn tăng tốc đầu tư hạ tầng quy mô lớn nhằm tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội và liên kết vùng. Bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng cần được xem là nhiệm vụ chiến lược, không chỉ của doanh nghiệp mà của cả hệ thống quản lý bởi muốn hạ tầng tăng tốc, nguồn vật liệu phải đi trước một bước mới có thể chủ động về tiến độ. Hiện nay, Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam cũng đang kiến nghị các địa phương gỡ vướng kịp thời, sớm có cơ chế điều chỉnh khung giá phù hợp thị trường để giảm áp lực tài chính và bảo đảm dòng vốn thi công.