Hà Nội: Kiên quyết xử lý triệt để vi phạm pháp luật về đê điều

Trên các tuyến sông Hồng, sông Đáy, tình trạng xây dựng trái phép công trình nhà kho, nhà xưởng, đổ phế thải xây dựng, tập kết nguyên vật liệu, chiếm dụng đất bãi sông làm cản trở không gian thoát lũ chưa được xử lý triệt để. Nhiều vụ vi phạm nghiêm trọng tồn đọng kéo dài gây ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn công trình đê điều và môi trường sống của người dân, bức xúc trong dư luận.

Phát sinh nhiều vi phạm

Những ngày đầu tháng 7, khi nắng nóng gay gắt vẫn bao trùm miền Bắc, có mặt tại tuyến đê sông Hồng, theo ghi nhận của phóng viên Thời báo VTV tại các địa phương: Bồ Đề, Hồng Vân, Phú Xuyên (Hà Nội)...tình trạng vi phạm pháp luật đê điều diễn ra rải rác, với nhiều hình thức: Dựng nhà xưởng, kho bãi, đổ rác thải, phế liệu, thậm chí xây dựng trạm trộn bê tông, tập kết vật liệu đá, cát chất cao như núi trên mặt bãi, sát mép sông gây ách tắc dòng chảy, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn trong mùa mưa lũ.

Theo báo cáo số:1190/BC-TLPCTT ngày 13/6/2025 của Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội, trong tháng 6/2025, tình hình vi phạm pháp luật về đê điều trên địa bàn thành phố Hà Nội tiếp tục diễn biến rất phức tạp, gia tăng cả về số lượng vụ việc, quy mô vi phạm và mức độ nghiêm trọng. Các hành vi vi phạm chủ yếu gồm: đổ chất thải, san gạt tạo mặt bằng, tôn cao nền bãi sông, xây dựng công trình trái phép (nhà tạm, nhà kho, nhà xưởng) trên diện tích đất công, đất nông nghiệp tại khu vực bãi sông. Nhiều trường hợp vi phạm không được ngăn chặn kịp thời, dẫn đến vi phạm phát triển với quy mô, kích thước lớn không chỉ gây khó khăn cho công tác xử lý vi phạm mà còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn đê điều, thoát lũ của tuyến sông.

Vi phạm tồn đọng kéo dài

Thống kê của Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội, trong 6 tháng đầu năm 2025 có 63 vụ vi phạm pháp luật về đê điều phát sinh mới. Mặc dù Sở Nông nghiệp và Môi trường; Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội thường xuyên đôn đốc, kiến nghị chính quyền các địa phương xử lý theo thẩm quyền, qui định của pháp luật, nhưng đến nay mới chỉ có 5 vụ được xử lý dứt điểm, còn lại vẫn trong tình trạng "giải trình, chờ xử lý".

Theo tìm hiểu của Thời báo VTV, đến nay một số địa phương còn chưa xử lý xong các nội dung kết luận của Thanh tra Chính phủ năm 2024; Thanh tra thành phố Hà Nội năm 2021. Cụ thể, trong số 20 vụ việc vi phạm pháp luật về đê điều trên địa bàn Hà Nội được Thanh tra Thành phố kiến nghị xử lý tại Kết luận thanh tra số 5982/KL-TTTP(VP) ngày 20/12/2021, đến nay vẫn còn 13 vụ việc vi phạm chưa được xử lý triệt để. Thực trạng này cho thấy sự chưa quyết liệt trong tổ chức thực hiện của một số địa phương dẫn đến các vi phạm tồn đọng kéo dài và tiềm ẩn nguy cơ tái diễn vi phạm. Tại các địa phương, tình trạng khai thác đất, cát trái phép, tập kết, trung chuyển vật liệu xây dựng ở bãi sông, xe cơ giới chở vượt quá tải trọng cho phép đi trên đê diễn ra thường xuyên làm mặt đê bị xuống cấp, gây mất an toàn cho người và phương tiện khi tham gia giao thông, tiềm ẩn nguy cơ mất ổn định công trình đê điều, sạt lở bờ bãi sông, giảm khả năng chống lũ của tuyến đê, gây bức xúc dư luận, nhân dân.

Ông Lê Văn H (xã Hồng Vân, TP Hà Nội) chia sẻ: "Từ ngày người ta dựng nhà xưởng sát chân đê, tôi luôn sống trong lo sợ. Năm ngoái, nước sông lên cao, chỉ cần một cơn mưa lớn nữa là không biết chuyện gì xảy ra. Chính quyền xã biết, nhưng bảo không có lực lượng cưỡng chế".

Ông Nguyễn Duy Du, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội cho biết: "Các đối tượng vi phạm ngày càng tinh vi hơn như lợi dụng kẽ hở hay khoảng trống pháp luật, lợi dụng ngày nghỉ, lễ tết và thời điểm buổi tối, ban đêm để thực hiện hành vi vi phạm hành chính, khó xác định đối tượng thực hiện, vi phạm vì mục đích lợi nhuận…"

Các chuyên gia thủy lợi nhận định, việc vi phạm pháp luật đê điều không chỉ là câu chuyện sai phạm hành chính mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn phòng chống thiên tai. Khi chân đê bị xâm hại, kết cấu bị thay đổi, nguy cơ vỡ đê, sạt lở trong mùa lũ là điều hoàn toàn có thể xảy ra. Ngoài ra, mức xử phạt vi phạm hiện nay còn thấp, chỉ từ vài triệu đến 10 triệu đồng, không đủ sức răn đe. Trong khi đó, lợi ích kinh tế mà các công trình vi phạm đem lại cho chủ sử dụng lại rất lớn, khiến nhiều đối tượng sẵn sàng "phạt để tồn tại".

Xử lý triệt để, không tái diễn

Để xử lý triệt để, không tái diễn vi phạm, trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Duy Du, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội cho biết, Chi cục đã đề nghị các cấp, các ngành Thành phố triển khai thực hiện quyết liệt, có hiệu quả "Quy chế phối hợp trong công tác phòng ngừa, kiểm tra, ngăn chặn, xử lý vi phạm hành chính về thủy lợi, đê điều và phòng, chống thiên tai trên địa bàn thành phố Hà Nội" ban hành kèm theo Quyết định số 37/2023/QĐ-UBND ngày 29/12/2023 của UBND Thành phố; gắn trách nhiệm của người đứng đầu trong việc để xảy ra vi phạm nhưng không được xử lý; tập trung chỉ đạo, triển khai xử lý quyết liệt, dứt điểm các trường hợp vi phạm pháp luật về đê điều theo thẩm quyền, đúng quy định của pháp luật.

UBND phường, xã thực hiện nghiêm các chỉ đạo của Trung ương và Uỷ ban nhân dân Thành phố về tăng cường xử lý vi phạm pháp luật về đê điều; Đảm bảo an toàn công trình đê điều, thủy lợi trong mùa mưa, lũ năm 2025.

Hà Nội cần coi việc xử lý vi phạm đê điều như một nhiệm vụ cấp bách về an ninh – an toàn đô thị, không chỉ để bảo vệ kết cấu hạ tầng mà còn để đảm bảo công bằng và thượng tôn pháp luật. Chỉ khi các cấp chính quyền hành động quyết liệt, minh bạch và đồng lòng, các tuyến đê của Thủ đô mới thực sự trở thành "tấm lá chắn" vững chắc trước thiên tai.