Hà Nội rà soát 517 vị trí phát triển vườn hoa, mở rộng không gian xanh đô thị

Chiều 13/11, Sở Xây dựng tổ chức Hội nghị triển khai Đề án quản lý, phát triển hệ thống cây xanh, công viên, vườn hoa, mặt nước trên địa bàn Thành phố Hà Nội.

Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Trần Hữu Bảo, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, Đề án quản lý, phát triển hệ thống cây xanh, công viên, vườn hoa, mặt nước đã được UBND thành phố phê duyệt tại Quyết định số 5008/QĐ-UBND ngày 15/9/2026.

Cùng với đó, Quy định quản lý công viên, cây xanh, mặt nước được ban hành theo Quyết định số 143/2026/QĐ-UBND ngày 12/10/2026, tạo cơ sở để tổ chức quản lý đồng bộ hệ thống không gian xanh của Thủ đô.

Theo ông Trần Hữu Bảo, cây xanh, công viên, vườn hoa và mặt nước không chỉ tạo cảnh quan, gìn giữ bản sắc Hà Nội mà còn góp phần điều hòa khí hậu, cải thiện môi trường, hỗ trợ thoát nước và giảm ngập úng.

Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, quỹ đất công cộng chịu nhiều áp lực, thành phố cần chuyển từ quản lý, duy trì riêng lẻ sang quản lý tổng thể, kết hợp bảo tồn với phát triển mới, ứng dụng dữ liệu số và xác định rõ trách nhiệm của từng cấp.

Ưu tiên xử lý cây xanh mất an toàn, bảo tồn cây cổ thụ

Tại hội nghị, bà Chu Lan Hương, Trưởng phòng Quản lý công viên, cây xanh thuộc Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố Hà Nội, trình bày dự thảo kế hoạch triển khai Đề án quản lý, phát triển hệ thống cây xanh, công viên, vườn hoa, mặt nước giai đoạn 2026 - 2030 với 9 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, trong đó bảo đảm an toàn cây xanh được xác định là nhiệm vụ ưu tiên.

Theo dự thảo, nhóm nhiệm vụ thứ nhất là rà soát, xử lý cây nguy hiểm và từng bước thay thế cây không phù hợp. Đây là nhiệm vụ được ưu tiên triển khai trên cơ sở kiểm tra, đánh giá hiện trạng cây xanh tại từng tuyến đường, phố.

Cây xanh được phân thành 3 nhóm để xử lý theo mức độ nguy hiểm và yêu cầu cải tạo cảnh quan.

Nhóm nhiệm vụ thứ hai là bảo tồn cây cổ thụ, cây quý hiếm, cây di sản và những hàng cây đặc trưng của Hà Nội.

Theo đó, Trung tâm ưu tiên bảo tồn, chăm sóc và theo dõi tình trạng sinh trưởng của những cây có giá trị. Trường hợp phát sinh nguy cơ mất an toàn cần được kiểm tra, đánh giá cụ thể để lựa chọn biện pháp xử lý phù hợp, hài hòa giữa yêu cầu an toàn và gìn giữ giá trị cảnh quan.

Nhóm nhiệm vụ thứ ba là trồng cây tầng thấp, kết nối bồn cây và phát triển mảng xanh nhiều tầng.

Đối với các tuyến phố có hè đủ rộng, đáp ứng điều kiện kỹ thuật, Trung tâm nghiên cứu trồng bổ sung cây bụi, cây hoa, cây viền, thảm cỏ, đồng thời kết nối những bồn cây riêng lẻ thành các dải xanh liên tục.

Khi xây dựng phương án, cần tính đến mặt cắt đường, mật độ người đi bộ, công trình ngầm, hố ga, lối tiếp cận công trình và khả năng thoát nước. Qua đó, từng bước hình thành cảnh quan xanh nhiều tầng, hài hòa, thuận lợi cho chăm sóc và không ảnh hưởng đến việc đi lại của người dân.

Đáng chú ý, Trung tâm sẽ nghiên cứu các giải pháp hạ tầng xanh gắn với thoát nước đô thị theo nguyên lý "thành phố bọt biển", như vườn mưa, rãnh sinh học, bồn cây thu nước mưa, bề mặt thấm và không gian xanh có khả năng giữ nước, làm chậm dòng chảy bề mặt.

Đồng thời, nghiên cứu cải tạo các dải cây xanh, thảm cỏ, bồn cây hiện hữu bị xuống cấp, thiếu kết nối; khuyến khích tích hợp các giải pháp thấm, trữ nước trong công viên, vườn hoa xây dựng mới hoặc cải tạo.

Những giải pháp này nhằm nâng cao chất lượng cảnh quan, cải thiện vi khí hậu, giảm áp lực cho hệ thống thoát nước và hạn chế ngập úng đô thị.

Nhóm nhiệm vụ thứ tư là phủ xanh các công trình giao thông, công trình kiến trúc và phát triển hạ tầng xanh.

Đây là nhiệm vụ được chú trọng tại những khu vực đô thị có mật độ xây dựng cao, hạn chế quỹ đất trồng cây.

Nhóm nhiệm vụ thứ năm là số hóa và chuẩn hóa dữ liệu cây xanh.

Trung tâm xác định cơ sở dữ liệu số không chỉ phục vụ thống kê mà còn là công cụ quản lý, giám sát và lập kế hoạch.

Theo đó, Trung tâm sẽ chỉ đạo các nhà thầu rà soát, đối chiếu cây xanh ngoài thực tế với hồ sơ quản lý; chuẩn hóa mã định danh, vị trí, loài cây, kích thước, tình trạng sinh trưởng, mức độ an toàn và lịch sử chăm sóc, cắt tỉa, dịch chuyển, thay thế.

Mọi biến động sau khi trồng mới, xử lý sự cố hoặc bàn giao phải được cập nhật kịp thời, bảo đảm dữ liệu phù hợp với hiện trạng.

Nhóm nhiệm vụ thứ sáu là hoàn thiện Sổ tay hướng dẫn thiết kế các không gian xanh.

Trung tâm phối hợp với đơn vị tư vấn nghiên cứu xây dựng Sổ tay hướng dẫn thiết kế các không gian xanh trên địa bàn Hà Nội, cụ thể hóa nguyên tắc lựa chọn loài cây, quy cách trồng, tổ chức cảnh quan và giải pháp kỹ thuật phù hợp với từng loại hình không gian xanh đô thị, kèm theo các mẫu thiết kế minh họa để thuận tiện áp dụng.

Nhóm nhiệm vụ thứ bảy là kiểm tra an toàn cây xanh, chủ động ứng phó mùa mưa bão.

Hằng năm, Trung tâm xây dựng kế hoạch kiểm tra cây xanh trước mùa mưa bão, tập trung vào cây lớn, cây có dấu hiệu nguy hiểm, khu vực đông người, các tuyến giao thông chính và khu vực có công trình hạ tầng.

Các nhà thầu phải chủ động cắt tỉa đúng kỹ thuật, bố trí nhân lực, phương tiện ứng trực và kịp thời báo cáo khi phát hiện nguy cơ xảy ra sự cố.

Khi xảy ra tình trạng cây đổ, gãy trong mưa bão, Trung tâm phối hợp với lực lượng chức năng và chính quyền địa phương bảo đảm an toàn, khắc phục kịp thời.

Nhóm nhiệm vụ thứ tám là rà soát, bổ sung quy trình, định mức kinh tế - kỹ thuật và đơn giá duy trì cây xanh.

Nhằm chuyển đổi phương thức quản lý từ kiểm đếm khối lượng sang kiểm soát chất lượng và hiệu quả, Trung tâm phối hợp với đơn vị tư vấn rà soát hệ thống quy trình, định mức kinh tế - kỹ thuật, đơn giá quản lý, giám sát và duy trì cây xanh.

Các nội dung trọng tâm gồm chăm sóc cây bóng mát, cây bụi, thảm cỏ; cắt tỉa, xử lý cây nguy hiểm; bảo tồn cây có giá trị; duy trì mảng xanh trong công trình giao thông; hệ thống tưới, giải pháp hạ tầng xanh và công tác kiểm tra, nghiệm thu.

Việc xây dựng định mức phải dựa trên khảo sát thực tế, điều kiện kỹ thuật, mức độ cơ giới hóa, yêu cầu chất lượng và chi phí hợp lý.

Nhóm nhiệm vụ thứ chín là nâng cao chất lượng quản lý, giám sát và duy trì hệ thống cây xanh.

Song song với các nhiệm vụ phát triển mới, Trung tâm tiếp tục nâng cao chất lượng quản lý, duy trì hệ thống cây xanh hiện có.

Trọng tâm là rà soát những vị trí cây cảnh sinh trưởng kém, bồn cây còn khuyết thiếu, thảm cỏ xuống cấp, mảng cây trang trí chưa đồng bộ để đề xuất phương án khắc phục.

Các nhà thầu duy trì phải thực hiện đúng quy trình chăm sóc, cắt tỉa, phòng trừ sâu bệnh, bảo đảm hình dáng, độ che phủ và chất lượng cảnh quan; đồng thời cập nhật đầy đủ nhật ký, hình ảnh hiện trường, hồ sơ nghiệm thu và kết quả xử lý.

Rà soát 517 vị trí dự kiến phát triển vườn hoa "bỏ túi", tiểu cảnh

Theo bà Chu Lan Hương, về lộ trình triển khai, từ quý IV/2026 đến hết quý I/2027, Trung tâm tập trung rà soát hiện trạng, xử lý cây nguy hiểm, lập danh mục và phương án kỹ thuật, chuẩn hóa dữ liệu, chuẩn bị đề cương Sổ tay và quy trình, định mức.

Giai đoạn 2027 - 2028, triển khai các hạng mục tăng cường mảng xanh trên hè phố, thí điểm phủ xanh công trình hạ tầng, hoàn thiện Sổ tay, rà soát định mức và nâng cao chất lượng quản lý.

Giai đoạn 2029 - 2030, tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ theo kế hoạch được phê duyệt, nhân rộng những mô hình hiệu quả, cập nhật dữ liệu và đánh giá kết quả thực hiện.

Đối với công tác phối hợp, Trung tâm xác định sự tham gia chặt chẽ của các sở, ngành, chính quyền địa phương, chủ đầu tư và các đơn vị liên quan có vai trò quan trọng trong việc triển khai hiệu quả Đề án.

Đặc biệt, Trung tâm đề nghị UBND các xã, phường chủ động rà soát, xây dựng kế hoạch và bố trí nguồn lực quản lý, phát triển hệ thống cây xanh, công viên, vườn hoa theo phân cấp.

Trong đó, tập trung rà soát điều kiện thực tế tại 517 vị trí dự kiến phát triển vườn hoa "bỏ túi", tiểu cảnh, từng bước triển khai phù hợp với điều kiện từng địa phương.

Cũng tại Hội nghị, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Trần Hữu Bảo nhấn mạnh yêu cầu phân công rõ đầu mối, nhiệm vụ, tiến độ và trách nhiệm, không để xảy ra khoảng trống hoặc chồng chéo trong quản lý công viên, cây xanh, mặt nước.

Các đơn vị cần chủ động rà soát hiện trạng, xử lý cây mất an toàn, chuẩn hóa dữ liệu và chuẩn bị kế hoạch năm 2027, không chờ đến khi có đủ mọi điều kiện mới triển khai.

Theo lãnh đạo Sở Xây dựng Hà Nội, hiệu quả của Đề án phải được thể hiện bằng những chuyển biến cụ thể trong quản lý, duy trì không gian xanh, bảo đảm an toàn cây xanh, nâng cao chất lượng công viên, vườn hoa, mặt nước để người dân trực tiếp được thụ hưởng.