Hai siêu cảng tại TP Hồ Chí Minh: Bổ trợ lẫn nhau để vươn tầm cạnh tranh quốc tế

Trong tương lai không xa, cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ sẽ cùng chia sẻ vai trò trung chuyển với cụm cảng Cái Mép - Thị Vải, tạo nên một hệ sinh thái cảng biển phân bổ luồng hàng hợp lý, giảm tải áp lực hạ tầng và mở ra không gian phát triển bền vững. Đây là định hướng then chốt trong dự thảo tờ trình phê duyệt đề án phát triển, hiện đại hóa cảng cửa ngõ quốc tế Cái Mép - Thị Vải thành trung tâm trung chuyển lớn nhất cả nước, vươn tầm khu vực châu Á và thế giới do Thành phố Hồ Chí Minh xây dựng.

Chuyển dịch mô hình để nâng cao vị thế hàng hải

Thực trạng hiện nay cho thấy hàng hóa qua cụm Cái Mép - Thị Vải chủ yếu phục vụ nhu cầu xuất nhập khẩu nội địa, trong khi tỷ lệ hàng trung chuyển quốc tế mới chỉ dừng lại ở mức khiêm tốn từ 4% đến 5%. Đối chiếu với xu hướng toàn cầu, nơi các cảng trung chuyển quy mô lớn đóng vai trò xương sống của chuỗi cung ứng logistics, việc chuyển dịch vai trò của cụm cảng này là bước đi tất yếu. Dự thảo xác định, để giảm chi phí logistics và nâng tầm vị thế quốc gia, Cái Mép - Thị Vải cần thoát xác khỏi mô hình cảng cửa ngõ thuần túy để kết hợp mạnh mẽ với chức năng trung chuyển quốc tế, trực tiếp cạnh tranh với các trung tâm hàng hải lớn tại Đông Nam Á.

Điểm nhấn chiến lược của dự thảo nằm ở mối liên kết hữu cơ giữa Cái Mép - Thị Vải và cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ. Hai khu vực này được quy hoạch không phải để đối đầu mà là một cụm cảng thống nhất tại cửa sông Cái Mép. Trong tầm nhìn dài hạn, Cần Giờ sẽ đóng vai trò trợ lực, chia sẻ gánh nặng với Cái Mép - Thị Vải nhằm tối ưu hóa hạ tầng và thu hút các hãng tàu khổng lồ trên thế giới dịch chuyển luồng hàng về Việt Nam.

Khai thác lợi thế từ sự quá tải của các trung tâm khu vực

Dự thảo chỉ rõ, Cái Mép - Thị Vải sở hữu những ưu thế độc tôn như vị trí đắc địa sát tuyến hàng hải quốc tế, luồng nước sâu ổn định và đủ năng lực tiếp nhận các tàu container siêu lớn. Đặc biệt, khu vực này đã quy tụ được hầu hết các hãng tàu lớn nhất hành tinh tham gia đầu tư và vận hành. Trong bối cảnh công suất các trung tâm trung chuyển hiện hữu tại Đông Nam Á đang dần chạm ngưỡng giới hạn, dư địa để liên minh Cái Mép - Thị Vải và Cần Giờ bứt phá trở nên rộng mở hơn bao giờ hết.

Lộ trình phát triển được phân định theo từng giai đoạn rõ rệt để hiện thực hóa tham vọng này. Đến năm 2030, Cái Mép - Thị Vải sẽ trở thành cảng cửa ngõ kết hợp trung chuyển với tỷ lệ hàng trung chuyển đạt khoảng 10%. Giai đoạn tiếp theo từ năm 2030 đến 2050, con số này dự kiến nâng lên 20-25% đi kèm với việc hoàn thiện hạ tầng kết nối đồng bộ và các chính sách thu hút nhà đầu tư chiến lược.

Cuối cùng, hướng tới tầm nhìn xa hơn, Cái Mép - Thị Vải sẽ trở thành một cảng trung chuyển quốc tế thực thụ với tỷ lệ hàng hóa trung chuyển chiếm tới 50% tổng sản lượng. Khi đó, sự vận hành nhịp nhàng giữa hai "siêu cảng" tại cửa ngõ phía Nam sẽ tạo nên một cụm cảng biển xanh, hiện đại, tích hợp dịch vụ logistics hậu cần đẳng cấp, đủ sức tiếp nhận mọi thế hệ tàu container lớn nhất thế giới hiện nay.