Hành trình chọn ngành của học sinh bắt đầu từ những câu hỏi về chính mình

Đó cũng là một trong những tinh thần được gợi mở tại Future Fest Hà Nội 2026 qua phần chia sẻ của Giáo sư Jay Siegel, Phó Hiệu trưởng Đại học Hong Kong (HKU)(Trung Quốc), với chủ đề “Beyond Knowing and Being”. Theo ông, đại học trong thời đại mới không nên chỉ là nơi truyền đạt kiến thức, mà cần trở thành môi trường giúp người học biết đặt câu hỏi, phát triển sự tự tin, hình thành tiếng nói riêng và từng bước hiểu mình muốn trở thành ai.

Vì sao nhiều học sinh học nhưng vẫn thấy mất động lực?

Theo GS Jay Siegel, khi còn ở phổ thông, học sinh thường được đặt trong vai trò “người tiếp nhận tri thức”: học, ghi nhớ, làm bài kiểm tra và được đánh giá dựa trên lượng kiến thức mình tiếp thu được. Nhưng khi bước vào đại học, hành trình học tập cần có một chuyển dịch quan trọng: từ tiếp nhận tri thức sang tạo ra tri thức.

Sự chuyển dịch này bắt đầu từ một điều căn bản: câu hỏi không nên chỉ đến từ thầy cô hay nhà trường, mà cần đến từ chính người học.

GS Jay Siegel cho rằng nhiều sinh viên không muốn đến lớp không hẳn vì các em lười học. Một phần lý do là vì trường học đang yêu cầu các em trả lời câu hỏi của người khác, thay vì giúp các em tìm câu trả lời cho những điều mình thật sự quan tâm.

Với học sinh đang đứng trước ngưỡng cửa chọn ngành, điều này rất đáng suy nghĩ. Nếu lựa chọn chỉ đến từ xu hướng, lời khuyên của người khác hoặc cảm giác “ngành này có vẻ ổn”, việc học rất dễ trở thành một nhiệm vụ phải hoàn thành. Nhưng nếu lựa chọn bắt đầu từ những câu hỏi thật sự của bản thân, việc học có thể trở thành một hành trình khám phá.

Đại học tương lai bắt đầu từ câu hỏi của sinh viên

Trong phần đối thoại giữa TS. Lương Thị Phương Nhi, Hiệu trưởng Van Lang Global School, đã đặt câu hỏi với GS Jay Siegel về cách các trường đại học cần thay đổi triết lý giảng dạy và thiết kế học tập để phát triển sự tự tin, tính độc lập và khả năng diễn đạt ý tưởng của sinh viên trong một bối cảnh toàn cầu nhiều biến động.

GS Jay Siegel đã chia sẻ rằng: ở buổi đầu tiên của môn Hóa học, ông không bắt đầu bằng một bộ slide có sẵn. Thay vào đó, ông yêu cầu sinh viên nêu ra những vấn đề các em nhìn thấy trong thế giới hiện nay. Đó có thể là bất kỳ vấn đề nào, không nhất thiết phải liên quan trực tiếp đến hóa học. Từ chính những câu hỏi đó, ông bắt đầu thiết kế bài giảng đầu tiên.

Theo ông, hành động này giúp phá bỏ “bức tường” giữa người dạy và người học. Khi sinh viên được mời tham gia và đóng góp ngay từ ngày đầu tiên, các em không còn chỉ là người ngồi dưới để nghe giảng, mà trở thành một phần của quá trình học tập.

Đó là một hình dung rất khác về giáo dục đại học: không phải nơi người học chỉ ngồi chờ được chỉ dẫn, mà là nơi các em được trao quyền để tham gia, chất vấn, thử nghiệm và trưởng thành.

Ngoài ra, Theo GS Jay Siegel, AI ngày nay không làm thay đổi bản chất sâu xa của giáo dục. Từ rất lâu trước khi AI xuất hiện, việc học đã xoay quanh hai câu hỏi nền tảng: “Tôi tin vào điều gì?” và “Dựa trên cơ sở nào mà tôi tin vào điều đó?”. AI có thể giúp tìm kiếm, tổng hợp, gợi ý và hỗ trợ học tập. Nhưng AI không thể thay học sinh quyết định mình muốn trở thành ai. Công nghệ có thể đưa ra nhiều phương án, nhưng người học vẫn cần hiểu mình muốn gì, tin vào điều gì và dựa trên cơ sở nào để đưa ra lựa chọn.

Future Fest Hà Nội: nơi người trẻ bắt đầu nhìn lại câu hỏi của mình

Với hơn 12.000 học sinh tham dự và 120 diễn giả đồng hành, Future Fest Hà Nội 2026 do Trường Đại học Phương Đông đăng cai tổ chức đã mang đến nhiều phiên keynote, đối thoại, lớp học thử và hoạt động trải nghiệm ngành. Qua đó, học sinh không chỉ được nghe về các ngành học, mà còn được tiếp cận những vấn đề thật, yêu cầu năng lực thật và bức tranh nghề nghiệp thật phía sau mỗi lựa chọn.

Sau hai ngày sự kiện, hành trình định hướng không dừng lại. Future Fest Hub tiếp tục được phát triển như một nền tảng số đồng hành với học sinh trong quá trình hiểu mình, hiểu nghề và chuẩn bị cho tương lai.

Tại đây, học sinh có thể tiếp cận các chia sẻ từ chuyên gia, tìm hiểu thông tin về hơn 60 ngành học, khám phá yêu cầu năng lực của từng lĩnh vực, theo dõi các lớp học mẫu và tham khảo bức tranh nghề nghiệp, thu nhập, xu hướng phát triển trong từng nhóm ngành.

Tất cả nhằm hướng đến mục tiêu không chỉ giúp người học “biết nhiều hơn”, mà trở thành phiên bản có giá trị và bản sắc riêng trong tương lai.