Hiện thực hóa sàn giao dịch carbon

Tạo ra cơ hội thu hút đầu tư trong và ngoài nước vào các dự án xanh - đó là mục tiêu của TP. Hồ Chí Minh khi tích hợp sàn giao dịch tín chỉ carbon vào mô hình Trung tâm tài chính quốc tế. TP. Hồ Chí Minh cũng xác định trong lộ trình chuyển đổi xanh, khoảng 80% nguồn lực sẽ được khơi thông từ nguồn lực xã hội hóa, từ các định chế tài chính quốc tế thông qua các cơ chế đặc thù của Nghị quyết 98 và nguồn vốn từ các quỹ đầu tư. Thay vì coi giảm phát thải là gánh nặng, thành phố đang hướng đến việc tạo ra thị trường nơi công nghệ xanh có thể được vốn hóa và giao dịch minh bạch,

Theo tính toán, tại TP. Hồ Chí Minh, mỗi năm lượng phát thải CO2 đã vượt ngưỡng 57 triệu tấn CO2. TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu cắt giảm phát thải từ 10% đến 30% tùy thuộc vào sự hỗ trợ của quốc tế.

Để có thể vốn hóa nỗ lực giảm phát thải, TP. Hồ Chí Minh cũng hướng đến mô hình sàn giao dịch tín chỉ carbon trong Trung tâm tài chính quốc tế. Tư duy mới không dừng lại ở việc lo sợ những con số phát thải, mà tập trung vào việc định giá các giải pháp cắt giảm. Tuy nhiên, giá trị của loại tài sản này không cào bằng, mà phụ thuộc hoàn toàn vào "chất lượng" công nghệ giảm thải.

Ông Phạm Đăng An - Giám đốc Công ty VP Carbon cho biết: "Loại gần như đắt đỏ bậc nhất hiện tại là loại thu giữ carbon bằng công nghệ mới - gọi là carbon capture - họ thu giữ lại và không để nó phát sinh ra môi trường. Một tấn có thể lên đến hàng trăm USD. Ngược lại, có những tín chỉ carbon chỉ có một vài USD".

Sự phân hóa về giá trị cho thấy thị trường toàn cầu đang ngày càng khắt khe. Điều này đặt ra bài toán cho doanh nghiệp Việt Nam: Phải chuẩn hóa dữ liệu ngay từ đầu, đặc biệt khi "hạn ngạch" carbon từ cơ chế CBAM đã chính thức áp dụng đối với hàng hóa xuất khẩu sang EU.

Ông Nguyễn Quốc Dũng - Phó Tổng Giám đốc, Công ty Sàn giao dịch Tín chỉ carbon ASEAN chia sẻ: "Các doanh nghiệp Việt Nam cần đưa ra một hướng dẫn vững chắc và phải hoạt động dựa trên hướng dẫn đó cho toàn bộ quá trình của dự án. Có một số dự án ở Việt Nam khi chúng ta đăng ký, có thể nói là 100.000 tín chỉ carbon, nhưng sau khi xác thực và xác minh xong, nó chỉ còn lại 20.000 - 30.000 tín chỉ carbon bởi vì quá trình đó bị biến đổi rất nhiều".

Bà Nguyễn Trúc Vân - Giám đốc Trung tâm Mô phỏng và Dự báo kinh tế - xã hội TP. Hồ Chí Minh nêu ý kiến: "Các cơ chế chính sách sẽ tập trung vào thuế phí, về đầu tư, như về nền tảng công nghệ cho sàn tín chỉ carbon, ứng dụng các công nghệ như blockchain trong việc đo lường, tránh việc trùng lắp về tín chỉ carbon trên sàn tín chỉ carbon".

Tính đến tháng 8/2025, Việt Nam đã phát hành hơn 30 triệu tín chỉ carbon từ 158 dự án thuộc thị trường tự nguyện. Mục tiêu vận hành sàn giao dịch carbon quốc gia từ năm 2028 không chỉ cho thấy quyết tâm về chính sách mà còn khẳng định Việt Nam đang từng bước hội nhập vào xu thế chung của thị trường carbon toàn cầu.