Họa sỹ Thành Chương cùng hành trình khẳng định bản sắc Việt trên trường quốc tế

Trong tiết trời se lạnh những ngày đầu năm mới, tôi tìm đến Việt Phủ Thành Chương. Nơi đây, mỗi viên gạch, gốc cây đều thấm đẫm hồn cốt dân tộc. Giữa không gian di sản ấy, họa sĩ Thành Chương vẫn miệt mài bên giá vẽ. Ở tuổi gần 80, "gã sọc xẹ" của làng tranh Việt giữ vững ngọn lửa đam mê cùng cái nhìn sắc sảo về thời cuộc. Trong cuộc trò chuyện thân tình, ông trải lòng cùng tôi về hành trình bền bỉ mang bản sắc Việt ra thế giới.

Bước sang năm 2026, dòng chảy nghệ thuật Việt Nam chứng kiến những chuyển mình mạnh mẽ với sự góp mặt của các bậc thầy hội họa. Suốt nhiều thập kỷ cống hiến cho nền mỹ thuật nước nhà, họa sỹ Thành Chương luôn đối diện với những góc nhìn có phần đóng khung của công chúng về mình. Nhiều người mặc định tên tuổi ông gắn liền cùng hình tượng con trâu, những gương mặt mang đậm tính biểu tượng làng quê. Tuy nhiên, thế giới hội họa của ông rộng lớn hơn thế rất nhiều. Ông tâm sự bản thân luôn khao khát thể hiện đa dạng đề tài, từ chân dung đến phong cảnh bằng những phong cách khác biệt. Sự sáng tạo đó bắt nguồn từ một tư duy độc lập, đôi khi đi trước thời đại khiến ông phải chịu đựng sự cô độc hay chưa thấu cảm từ đám đông ngay từ thuở niên thiếu.

Trò chuyện cùng phóng viên VTV Times vào chiều đầu xuân, họa sĩ Thành Chương bộc bạch bằng giọng trầm ngâm. Bản thân ông luôn khao khát kiến tạo những giá trị mới mẻ. Lúc mọi người chưa kịp hình dung, ông đã suy nghĩ, bắt tay thực hiện. Niềm tin sắt đá vào lối đi riêng chính là động lực giúp người nghệ sĩ giữ vững bản sắc, không bị hòa tan giữa các trào lưu ngoại lai. Ông khẳng định, mỗi cá nhân sáng tạo cần bản lĩnh dấn thân trên con đường độc đạo, thực hiện những điều chưa ai dám nghĩ tới. Chính tư duy đột phá này giúp Thành Chương thoát khỏi mọi lối mòn cũ kỹ, xác lập một diện mạo hội họa riêng biệt, không thể nhầm lẫn.

Tri thức dân gian cùng nền tảng của sự tạo hình khác biệt

Sự khác biệt cốt lõi trong hội họa Thành Chương nằm ở nhãn quan độc đáo về thế giới quan. Ông phân tích sự tương phản rõ nét giữa tư duy tạo hình phương Tây với tinh thần Việt truyền thống. Nghệ thuật phương Tây vận hành trên nền tảng khoa học, định luật viễn cận cùng hệ thống đường chân trời, điểm tụ chính xác. Khi phác họa một chiếc bàn, họ tuân thủ nghiêm ngặt quy tắc xa nhỏ gần to. Cách tiếp cận này chấp nhận việc lược bỏ những chi tiết bị khuất lấp phía sau để phục vụ thị giác.

Ngược lại, tư duy người Việt đề cao tính trực giác, sự bao quát cùng độ chân thực về bản chất vật thể. Họa sĩ giải thích hóm hỉnh sự khác biệt này qua hình ảnh chiếc trống. Người phương Tây vẽ theo định luật viễn cận nên chỉ thấy một mặt. Riêng người Việt lại tư duy theo cách riêng. Chúng ta biết rõ chiếc trống có hai mặt thì sẽ vẽ cả hai mặt tròn. Đây chẳng phải sự thiếu hụt kiến thức kỹ thuật. Đó là một lựa chọn thẩm mỹ mang đậm tính dân tộc sâu sắc.

Họa sỹ Thành Chương khẳng định cách nhìn này gần gũi với tâm hồn, tri giác của người Việt từ ngàn đời nay. Ông tự tin theo đuổi lối vẽ tập thể, nơi các yếu tố không bị gò bó bởi quy luật xa gần cứng nhắc của phương Tây.

Chính từ cái gốc dân gian này, ông tìm thấy sự kết nối kỳ diệu với nghệ thuật hiện đại thế giới. Ông quan niệm rằng, phương Tây cũng từng chịu ảnh hưởng từ nghệ thuật phương Đông để rồi hệ thống hóa thành những bài bản, lề thói riêng. Việc chúng ta học hỏi từ họ là cần thiết, nhưng sự tự tin vào cội nguồn văn hóa mới chính là chìa khóa tạo nên bản sắc bền vững.

Họa sĩ nhấn mạnh bản sắc riêng giữ vai trò then chốt trong nghệ thuật. Một bức tranh giá trị phải giúp người xem nhận diện ngay lập tức dấu ấn cá nhân, nguồn cội văn hóa cùng tinh thần dân tộc. Công thức thành công được ông kiên trì theo đuổi suốt nhiều năm chính là sự giao thoa nhuần nhuyễn giữa ba yếu tố: dân tộc, truyền thống, hiện đại.

Hướng tới năm 2026, Thành Chương hào hứng tiết lộ về những dự án nghệ thuật quy mô lớn. Thay vì chỉ tập trung vào hình tượng con trâu vốn đã gắn liền với tên tuổi, ông đang miệt mài thực hiện dòng tranh khổ lớn kèm những đột phá mạnh mẽ về nội dung. Ở tuổi gần 80, người nghệ sĩ trân quý thời gian như tài sản lớn nhất đời mình.

Sức sáng tạo trong ông nảy nở không ngừng theo cấp số nhân. Tác phẩm trước vừa hoàn thiện lập tức gợi mở ý tưởng cho sáng tạo tiếp theo. Mỗi nhát cọ đều mang theo sức nặng trải nghiệm cùng khát vọng bứt phá khỏi mọi giới hạn bản thân.

Sắc nâu đất mẹ cùng khát vọng vươn tầm quốc tế 

Giữa không gian di sản, người nghệ sĩ trăn trở về sứ mệnh đưa hồn cốt dân tộc hòa nhập dòng chảy nghệ thuật toàn cầu trong năm 2026 đầy biến động.

Khi được hỏi về hình tượng biểu trưng cho kỳ vọng di sản văn hóa năm 2026, họa sĩ Thành Chương không ngần ngại chọn sắc nâu của đất mẹ. Đối với ông, gam màu này tượng trưng cho sự bền bỉ, gốc rễ cùng sức sống sinh sôi nảy nở của vạn vật lẫn con người. Ông đặt niềm tin lớn lao vào sự phát triển toàn diện của đất nước trong giai đoạn mới. Tầm nhìn mỗi cá nhân giờ đây chẳng còn bó hẹp nơi biên giới quốc gia mà đã vươn tầm quốc tế. Chúng ta sở hữu quyền cùng trách nhiệm kiến tạo tương lai tốt đẹp hơn dựa trên nội lực dân tộc mạnh mẽ.

Đây chính là thời điểm văn hóa Việt khẳng định vị thế bằng các giá trị nội tại được nâng tầm bởi tư duy hiện đại. Ông chia sẻ quan điểm nghệ thuật vị nhân sinh, bày tỏ sự đồng tình sâu sắc với đường lối xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc. Tuy nhiên, người nghệ sĩ nhấn mạnh việc vận dụng quan điểm này cần sự tinh tế cùng hiểu biết đúng đắn. Sứ mệnh của họa sĩ là sáng tạo ra những giá trị thẩm mỹ cao nhất, góp phần xây dựng nền văn hóa bền vững. Suốt cuộc đời, Thành Chương luôn vẽ với tinh thần ấy, dùng nghệ thuật đích thực để kết nối cộng đồng.

Dưới lăng kính kinh tế văn hóa, giới chuyên gia văn hóa nhận định, khả năng khai thác bản sắc dân tộc của họa sĩ Thành Chương đã tạo ra một mô hình định vị hiệu quả trên thị trường. Việc kiên trì duy trì các yếu tố di sản không chỉ dừng lại ở trách nhiệm tinh thần mà còn góp phần nâng cao giá trị thặng dư cho các sản phẩm nghệ thuật Việt Nam khi bước ra thế giới. Thay vì hòa tan, việc tạo dựng một nhận diện riêng biệt giúp hội họa nội địa tìm thấy chỗ đứng trong chuỗi giá trị văn hóa toàn cầu.

Năm 2026 được kỳ vọng là thời điểm nghệ thuật Việt Nam có những bước chuyển mình rõ nét hơn. Trong dòng chảy đó, những nghệ sĩ dày dạn kinh nghiệm như Thành Chương cùng các tác phẩm được đầu tư bài bản về quy mô lẫn nội dung sẽ góp phần phác thảo nên diện mạo chuyên nghiệp cho mỹ thuật nước nhà. Sự kiên trì với con đường riêng của ông mang lại những gợi mở thiết thực cho các thế hệ kế cận về cách kết hợp giữa tư duy truyền thống cùng xu thế hội nhập.

Việt Phủ Thành Chương không chỉ đơn thuần là không gian sống mà còn trở thành biểu tượng sống động về di sản văn hóa giữa lòng đương đại. Nơi đây hội tụ tinh hoa kiến trúc cùng những hiện vật tâm linh cổ xưa, được bài trí tinh tế dưới đôi bàn tay tài hoa của người nghệ sĩ. Mỗi nếp nhà cổ, mỗi bức tượng đá hay mặt hồ trong veo đều kể câu chuyện về dòng chảy lịch sử đầy tự hào. Việt Phủ đóng vai trò như một bảo tàng nghệ thuật tư nhân độc bản, nơi lưu giữ linh hồn Việt trước những biến động thời gian. Giá trị của quần thể này nằm ở khả năng khơi gợi lòng yêu nước, ý thức bảo tồn nguồn cội cho những thế hệ mai sau.

Khép lại cuộc trò chuyện, họa sĩ Thành Chương gửi gắm thông điệp về sự kiên trì cùng lòng tự tôn dân tộc sâu sắc. Ông tin rằng khi mỗi người đều ý thức rõ giá trị cội nguồn, đồng thời không ngừng học hỏi tinh hoa nhân loại, chúng ta sẽ tạo nên một diện mạo văn hóa rực rỡ. Những tác phẩm lớn đang đợi ngày ra mắt chính là minh chứng cho sức sáng tạo không mệt mỏi của tâm hồn luôn đau đáu với vận mệnh nghệ thuật nước nhà. 

Năm 2026 sẽ là năm của những mầm xanh vươn lên từ sắc nâu trầm mặc thuộc về đất mẹ, mang theo khát vọng rạng danh Việt Nam trên trường quốc tế./.