Hoàn thiện cơ chế cho Trung tâm Tài chính quốc tế

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình, Chủ tịch Hội đồng điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam, đang có chuyến công tác tại Hoa Kỳ, với trọng tâm làm việc cùng các cơ quan, định chế tài chính và doanh nghiệp tại đây nhằm thúc đẩy hợp tác, thu hút đầu tư, đồng thời trao đổi kinh nghiệm xây dựng và vận hành Trung tâm Tài chính quốc tế của Việt Nam.

Tới thời điểm này, sau khi Chính phủ đã ban hành đủ 8 Nghị định liên quan đến IFC tại Việt Nam, các địa phương Đà Nẵng và TP. Hồ Chí Minh đang tích cực hoàn thiện các quy trình thủ tục. Một trung tâm tài chính, 2 điểm đến, ưu tiên lớn nhất để làm sao hiện thực hoá được 8 Nghị định đã ban hành, tạo ra những cơ chế ngang bằng, hoặc phải vượt trội so với các trung tâm tài chính quốc tế khác. Có như vậy, mới có thể thu hút được dòng vốn đầu tư đột phá, đáp ứng đòi hỏi tăng trưởng của Việt Nam trong giai đoạn tới.

Đến nay, Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng đã nhận được 85 lá thư quan tâm từ các tổ chức và nhà đầu tư đăng ký để trở thành thành viên. Song song với hoàn thiện quy trình thủ tục, IFC Đà Nẵng cũng tiến hành tuyển dụng nhân sự cho IFC, ước tính sẽ có 50% là các chuyên gia quốc tế.

Ông Đặng Đình Đức - Phó Chủ tịch Thường trực Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng cho biết: "Cũng đã ký hợp đồng lao động với một chuyên gia quốc tế có kinh nghiệm trong trung tâm tài chính quốc tế, đã từng là giám đốc điều hành trung tâm tài chính quốc tế, bổ nhiệm là giám đốc của ban thành viên. Đồng thời, vừa qua, cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Đà Nẵng đã tổ chức, thông báo, tuyển chọn nhân sự chất lượng cao trong nước và quốc tế".

Trong khi đó, Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh đang tích cực hoàn thiện cơ chế giám sát để triển khai các bước tiếp theo trong xây dựng quy trình thủ tục. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, một hành lang pháp lý vừa đột phá nhưng vẫn quản trị được rủi ro sẽ đóng vai trò then chốt.

Bà Angela Knight - Chủ tịch Cơ quan Dịch vụ Tài chính Astana, Kazakhstan chia sẻ: "Một cơ chế thí điểm sandbox ngay trong Trung tâm Tài chính sẽ giúp khuyến khích cơ chế đột phá, nhưng vẫn khoanh vùng được rủi ro nếu có. Từ một sandbox nhỏ, sau khi được rút kinh nghiệm, có thể mở rộng thành một sandbox lớn hơn, trước khi áp dụng chính thức ở diện rộng. Quan trọng hơn cả, một Trung tâm Tài chính có rất nhiều cấu phần, nên Việt Nam cần xác định rõ đâu là ưu tiên của mình: thị trường vốn, dịch vụ ngân hàng, quản lý tài sản, bảo hiểm hay fintech...".

Các tổ chức quốc tế bày tỏ sự quan tâm đặc biệt đối với Trung tâm Tài chính quốc tế của Việt Nam và cơ hội đầu tư, đặc biệt là khi Việt Nam đang từng bước nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi.

Ông Nguyễn Đỗ Hòa - Giám đốc Quốc gia Cơ quan Hỗ trợ tài chính xuất khẩu Vương Quốc Anh (UKEF) tại Việt Nam, Lào và Campuchia nêu ý kiến: "Với sự thành lập của VIFC ở TP Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, với cam kết mạnh mẽ từ UKEF lên đến 6,5 tỷ USD dành riêng cho thị trường Việt Nam, tôi tin chắc rằng đây chính là một trong những cơ chế khiến Việt Nam khơi thông dòng vốn cho những dự án trọng điểm quốc gia".

Ông Andrew Brudenell - Trưởng Bộ phận Frontier Markets, Tập đoàn Quản lý Đầu tư Ashmore cho biết: "Việt Nam có tỷ lệ tăng trưởng tầng lớp trung lưu ấn tượng. Cùng triển vọng nâng hạng lên thị trường mới nổi, nhu cầu về thành lập các quỹ đầu tư ủy thác tại Việt Nam sẽ ngày càng cao và chúng tôi mong muốn là một phần trong đó".

Theo các chuyên gia, IFC có thể hình thành một hệ sinh thái tài chính hoàn chỉnh, cho phép dòng vốn quốc tế tiếp cận trực tiếp các cơ hội đầu tư tại Việt Nam, thay vì thông qua các trung tâm trung gian trong khu vực. Điều này giúp giữ lại một phần đáng kể giá trị dịch vụ tài chính cho nền kinh tế.

Các tiêu chuẩn đối với Trung tâm Tài chính quốc tế

Các chuyên gia quốc tế cho rằng, "quản trị" - governance - vẫn là mối quan tâm lớn nhất. Việt Nam hiện đang trong quá trình hoàn thiện mô hình toà án chuyên biệt cho Trung tâm Tài chính, từ câu chuyện ai sẽ đứng đầu - người Việt hay chuyên gia quốc tế - cho tới việc thiết kế bộ máy và các phòng ban vận hành ra sao.

Về khung pháp lý, cơ chế thông luật - common law - đang được nghiên cứu áp dụng cho IFC. Đây cũng là hệ thống chi phối khoảng 40% giao dịch quốc tế hiện nay. Nhờ thế, không chỉ giúp giảm thiểu yếu tố bất định, mà còn củng cố niềm tin, tạo cảm giác an tâm cho nhà đầu tư khi tham gia vào trung tâm tài chính tại Việt Nam.

Ông Trần Đức - Luật sư thành viên cao cấp tại A&O Shearman nhận định: "Nhà đầu tư khi có tranh chấp xảy ra, có cơ quan có thể xét xử tranh chấp theo thông lệ quốc tế và chúng ta đã có luật về tòa án chuyên biệt cho phép việc áp dụng trật tự công thay cho nguyên tắc cơ bản. Đây là một tiến bộ rất lớn".

Ông Andrew Oldland - Luật sư cấp cao, The City UK bày tỏ: "Tôi rất ấn tượng với những chỉ đạo của Chính phủ Việt Nam trong việc triển khai Trung tâm Tài chính quốc tế và có sự cam kết rõ ràng. Đây chính là điều mà nhà đầu tư cần, sự cam kết ổn định từ phía Chính phủ rằng dòng tiền của họ sẽ được đầu tư đúng nơi, được bảo vệ bởi luật pháp và có thể rút tiền nếu cần thiết".

Ông Hoàng Thúy Dương - Đối tác, Trưởng bộ phận Thuế, KPMG Việt Nam chia sẻ: "Những ưu đãi đang được đưa ra trong chính sách gần như là mức ưu đãi cao nhất cho phép trong luật của Việt Nam. Những ưu đãi thuế như 10% thuế thu nhập doanh nghiệp trong vòng 15 năm, miễn 4 năm, giảm 9 năm, thuế chuyển nhượng vốn miễn đến 2030 đối với một số nhóm ngành nhất định".

Tiếp thu kinh nghiệm quốc tế về sàn hàng hóa và phái sinh

Vương Quốc Anh đã chính thức gửi báo cáo kinh nghiệm xây dựng sàn hàng hoá và phái sinh như một cấu phần của Trung tâm Tài chính tới Chính phủ Việt Nam, tổng hợp từ thực tiễn của Trung tâm Tài chính trên thế giới.

Theo tổ chức tư vấn quốc tế, Việt Nam hiện đang ở bước đầu tiên của quy mô thị trường và sự đa dạng của hàng hoá. Do đó, cần có lộ trình từng bước với mục tiêu trong ít nhất 10 năm tới có thể trở thành trung tâm giao dịch hàng hoá và phái sinh của khu vực.

Ông Vincent Chin - Giám đốc điều hành và Thành viên cấp cao Hội đồng thành viên, Boston Consulting Group nêu ý kiến: "Chiến lược cho Việt Nam cần mở rộng quy mô nhanh chóng sau bước đầu thí điểm. Để làm được việc đó, cần có một lộ trình dài hạn đã được định sẵn. Giai đoạn đầu có thể chỉ vài năm, nhưng giai đoạn nhân rộng sau đó phải tính bằng một thập kỷ".

Ông Arwadi J. Setiabudi - Tổng Giám đốc Sàn giao dịch hàng hóa ACM, Indonesia chia sẻ: "Sàn giao dịch hàng hóa Việt Nam sẽ giúp hỗ trợ đáp ứng sự phát triển trong ngành công nghiệp, đặc biệt sau này khi những nhu cầu về phát triển các trung tâm dữ liệu và chất bán dẫn đòi hỏi thị trường hàng hóa đóng vai trò cung cấp hoặc bảo vệ giá cho nguyên liệu đầu vào".

Bộ Công thương hiện đang xây dựng đề án về sàn giao dịch hàng hoá và phái sinh đề trình Chính phủ phê duyệt, bước đầu đưa vào các mặt hàng thế mạnh của Việt Nam như cà phê, cao su, và bạc. Đáng chú ý, mặt hàng xăng dầu cũng đang được nghiên cứu đưa vào đề án để xây dựng công cụ phòng ngừa rủi ro biến động giá.

Bà Vũ Thị Minh Ngọc - Trưởng phòng Hạ tầng Thương mại, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương nhận định: "Để làm thế nào để các nhà đầu tư, các doanh nghiệp, đặc biệt các doanh nghiệp Nhà nước có thể tham gia vào thị trường này để thực hiện bảo hiểm giá và đảm bảo an ninh năng lượng, cung cấp được lượng hàng hóa trong một thời gian nhất định".

Trong bối cảnh biến động địa chính trị tác động lên giá hàng hóa, thành lập Sở Giao dịch hóa tiếp cận những tiêu chuẩn quốc tế sẽ cho phép doanh nghiệp phòng vệ rủi ro biến động giá nguyên vật liệu, giảm thiểu rủi ro và ổn định lợi nhuận sản xuất.