Hoàn thiện cơ chế quản lý để hỗ trợ doanh nghiệp phát triển lành mạnh

Bảo vệ môi trường kinh doanh bình đẳng

Trong những năm qua, chủ trương của Nhà nước luôn là tạo điều kiện thuận lợi nhất để người dân và doanh nghiệp gia nhập thị trường. Sự thông thoáng trong thủ tục cấp phép đã thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp mạnh mẽ, đóng góp tích cực vào sự tăng trưởng chung của nền kinh tế. Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, thực tế quản lý cũng cho thấy một số cá nhân đã tận dụng sự cởi mở này để thiết lập các pháp nhân không nhằm mục đích sản xuất kinh doanh thực sự.

Tình trạng các doanh nghiệp chỉ tồn tại trên hồ sơ để thực hiện các giao dịch không hợp lệ, đặc biệt là mua bán hóa đơn khống, đang đặt ra những thách thức nhất định. 

Theo ông Nguyễn Văn Được, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín, hệ lụy từ các đơn vị kinh doanh thiếu minh bạch thường lan tỏa theo hiệu ứng dây chuyền. Khi một bộ phận nhỏ trục lợi từ việc hoàn thuế hay khai khống chi phí, họ vô tình tạo ra một môi trường cạnh tranh thiếu công bằng. Các doanh nghiệp tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật đôi khi lại chịu thiệt thòi về chi phí và giá thành so với những đơn vị dùng thủ thuật tài chính.

Đáng chú ý hơn là rủi ro cho các đối tác liên quan. Nhiều doanh nghiệp làm ăn chính đáng chia sẻ rằng họ gặp khó khăn khi hậu kiểm, bởi đối tác đầu vào sau một thời gian bỗng nhiên ngừng hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký. Dù giao dịch là thực tế, nhưng việc xác minh và giải trình tốn rất nhiều thời gian, công sức, đôi khi còn gây ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp với cơ quan quản lý. Chính vì vậy, việc siết chặt quản lý các đơn vị không hoạt động thực chất chính là một biện pháp bảo vệ gián tiếp cho các doanh nghiệp chân chính.

Trao đổi nhanh với phóng viên, ông Trần Minh Quân, Giám đốc Công ty CP XNK nông sản Minh Việt tại Bắc Ninh chia sẻ: "Chúng tôi luôn nỗ lực tuân thủ pháp luật, nhưng nỗi lo lớn nhất là những 'tai nạn' từ trên trời rơi xuống. Có trường hợp chúng tôi mua vật tư đầu vào từ một đối tác có đầy đủ hóa đơn, giao dịch thanh toán qua ngân hàng minh bạch. Thế nhưng hai năm sau, khi cơ quan Thuế hậu kiểm thì đối tác đó đã biến mất khỏi địa chỉ kinh doanh. Hệ quả là chúng tôi phải mất hàng tháng trời để lục tìm chứng từ, đối soát sổ kho và giải trình từng chi tiết nhỏ để chứng minh giao dịch là có thật. Việc siết chặt quản lý ngay từ khâu đăng ký không phải là gây khó dễ, mà thực tế là đang giúp những doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc như chúng tôi loại bỏ được những 'vùng nguy hiểm' không đáng có trong chuỗi cung ứng".

Tìm lời giải cho bài toán minh bạch hóa doanh nghiệp

Theo lãnh đạo Cục Thuế, cơ quan Thuế luôn cam kết đồng hành và chia sẻ cùng doanh nghiệp. Mục tiêu của việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật, như hệ số K hay phân tích dữ liệu hóa đơn điện tử là để sớm nhận diện các dấu hiệu bất thường, từ đó cảnh báo và ngăn chặn kịp thời các hành vi sai phạm trước khi chúng gây ra hậu quả lớn.

Tuy nhiên, công tác phòng ngừa gian lận không thể chỉ dựa vào nỗ lực đơn phương từ phía cơ quan chức năng. Sự phối hợp của cộng đồng doanh nghiệp đóng vai trò then chốt. Khi các đơn vị kinh doanh chủ động kiểm tra kỹ năng lực và sự hiện diện thực tế của đối tác, đồng thời nói không với các hóa đơn không rõ nguồn gốc, "đất sống" của các pháp nhân không minh bạch sẽ tự động bị thu hẹp.

Trong xu thế chuyển đổi số mạnh mẽ, các chuyên gia kinh tế đánh giá việc tích hợp công nghệ vào cả hai khâu tiền kiểm và hậu kiểm là hướng đi bền vững và hiệu quả nhất hiện nay. Thay cho các biện pháp hành chính thủ công vốn còn nhiều kẽ hở, một hệ sinh thái quản lý thông minh sẽ đóng vai trò như một bộ lọc tự nhiên, giúp thanh lọc thị trường một cách khách quan. 

Theo các chuyên gia kinh tế, đầu tiên là thiết lập "màng lọc" định danh số ngay từ cửa ngõ thị trường. Việc tích hợp ứng dụng sinh trắc học thông qua hệ thống định danh điện tử (VNeID) ngay từ khâu thành lập doanh nghiệp được xem là bước đi đột phá. Giải pháp này giúp xác thực chính xác chủ thể đứng tên pháp nhân là cá nhân có thực và có ý chí kinh doanh rõ ràng. Đây chính là "chìa khóa" để ngăn chặn triệt để tình trạng mượn căn cước công dân hoặc sử dụng hồ sơ giả mạo để khai sinh những "doanh nghiệp ma".

Thứ hai, chuyển đổi từ kiểm tra dàn trải sang quản trị rủi ro bằng dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI). Hiện nay, ngành Thuế đang đẩy mạnh ứng dụng AI để phân tích hành vi hóa đơn trên quy mô lớn. Thay vì tiến hành kiểm tra đại trà gây áp lực không cần thiết cho cộng đồng doanh nghiệp, công nghệ sẽ tự động khoanh vùng những đơn vị có chỉ số rủi ro cao, điển hình như sự mất cân đối bất thường giữa doanh số phát sinh so với quy mô vốn và nhân sự thực tế. Cách tiếp cận này giúp cơ quan quản lý tập trung nguồn lực "đúng và trúng" vào các điểm nóng, đồng thời khơi thông không gian phát triển cho các doanh nghiệp uy tín.

Cuối cùng, xây dựng "lá chắn" pháp lý bền vững từ ý thức tuân thủ của người dân. Song song với các rào cản kỹ thuật, việc nâng cao hiểu biết pháp luật đóng vai trò then chốt để giải quyết vấn đề từ gốc rễ. Công tác tuyên truyền cần được thực hiện quyết liệt hơn để mỗi cá nhân nhận thức rõ trách nhiệm pháp lý và những hệ lụy nghiêm trọng khi đứng tên hộ doanh nghiệp hoặc tham gia vào chuỗi mua bán hóa đơn khống. Khi mỗi người dân đều được trang bị "sức đề kháng" trước những lời mời chào trục lợi không lành mạnh, thị trường sẽ không còn đất diễn cho các hành vi phi pháp.

"Việc hoàn thiện cơ chế quản lý là quá trình làm sạch thị trường, loại bỏ những yếu tố tiêu cực để nhường không gian cho sự phát triển bền vững. Cơ quan quản lý cần quán triệt nguyên tắc không gây khó khăn cho doanh nghiệp trong quá trình áp dụng các biện pháp mới, đồng thời hỗ trợ tối đa để các đơn vị làm thủ tục nhanh chóng, thuận tiện", chuyên gia kinh tế - thị trường Trần Mạnh Hùng nhấn mạnh.

Có thể thấy, khi mỗi pháp nhân ra đời đều mang theo khát vọng kinh doanh thực chất, nền kinh tế sẽ phát triển khỏe mạnh hơn. Mục tiêu cuối cùng của mọi nỗ lực quản lý tài chính là tạo dựng niềm tin cho các nhà đầu tư và người dân. Khi rủi ro từ các "doanh nghiệp ma" giảm xuống, doanh nghiệp sẽ yên tâm tập trung vào sản xuất, mở rộng thị trường mà không phải lo lắng về những rắc rối pháp lý không đáng có. Sự minh bạch chính là nền tảng để mỗi doanh nghiệp Việt Nam vươn tầm và khẳng định vị thế trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng./.