Học sinh, du khách trải nghiệm Bếp Hoàng Cầm giữa lòng Điện Biên

Giữa khu di tích gắn liền với Chiến thắng Điện Biên Phủ, Bếp Hoàng Cầm âm ỉ tỏa khói mỏng, lảng bảng dưới tán cây rừng đã tái hiện một phần đời sống của bộ đội năm xưa. Không gian giản dị nhưng đầy cảm xúc ấy khiến nhiều người tham gia như được chạm tay vào lịch sử.

Học sinh háo hức nhóm lửa, nấu cơm “như thời chiến”

Những ngày này, khu trải nghiệm nấu ăn bằng Bếp Hoàng Cầm giữa lòng Điện Biên thu hút rất đông học sinh và du khách. Dưới sự hướng dẫn của các chiến sĩ Trung đoàn 82, hơn 40 học sinh lớp 8C8, Trường Trung học cơ sở Tân Bình (phường Điện Biên Phủ) chia thành từng nhóm bắt đầu học cách xếp củi, nhóm lửa, dẫn khói qua hệ thống rãnh thoát khói đặc trưng của Bếp Hoàng Cầm.

Đối với nhiều em học sinh, đây là lần đầu tiên được trực tiếp nấu ăn theo phương thức của bộ đội trong chiến tranh.

Em Cao Đăng Tuấn, học sinh lớp 8 C8, Trường THCS Tân Bình chia sẻ: “Trước đây em chỉ thấy Bếp Hoàng Cầm trong sách lịch sử. Hôm nay được tự tay nhóm lửa, nấu cơm mới hiểu vì sao bộ đội ngày xưa phải rất vất vả để giữ bí mật khói lửa trong rừng.”

Khác với bếp thông thường, Bếp Hoàng Cầm được thiết kế đặc biệt để tản khói qua nhiều ngách đất, giúp khói nguội dần trước khi thoát ra ngoài. Nhờ vậy, quân đội có thể nấu ăn mà không bị máy bay trinh sát phát hiện vị trí.

Các em học sinh hào hứng chuẩn bị những món ăn đơn giản như cơm, ngô luộc, măng đắng... Khói bếp len lỏi dưới những tán cây, mùi củi cháy và tiếng cười nói rộn ràng khiến khu di tích như sống lại bầu không khí sinh hoạt của những ngày chiến dịch cách đây hơn bảy thập kỷ.

Không gian lịch sử sống động giữa Lễ hội Hoa Ban

Hoạt động trải nghiệm nấu ăn bằng Bếp Hoàng Cầm là một trong nhiều chương trình đặc sắc của Lễ hội Hoa Ban 2026 – sự kiện văn hóa, du lịch lớn của tỉnh Điện Biên, diễn ra vào dịp tháng Ba khi hoa ban nở trắng núi rừng Tây Bắc.

Bếp Hoàng Cầm xuất hiện từ Chiến dịch Hòa Bình (1951 – 1952), do anh nuôi Hoàng Cầm sáng tạo, sau đó được sử dụng rộng rãi trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Điểm đặc biệt của bếp là hệ thống rãnh dẫn khói nối với lò nấu. Khói đi qua các rãnh, gặp lớp đất ẩm phía trên sẽ loãng dần, chỉ còn hơi nước và nhanh chóng tan vào không khí. Nhờ vậy, bộ đội có thể nấu ăn ban ngày mà không bị máy bay đối phương phát hiện.

Việc tổ chức hoạt động ngay tại khu di tích Hầm Đờ-cát, nơi từng là tổng hành dinh của tướng Christian de Castries càng làm tăng giá trị lịch sử của trải nghiệm. Nhiều du khách bày tỏ sự bất ngờ khi được tận mắt chứng kiến cách bộ đội Việt Nam tổ chức bếp ăn trong điều kiện chiến trường.

Bà Vũ Thị Bảo Thành, du khách đến từ Vũng Tàu, Thành phố Hồ Chí Minh, chia sẻ: “Xem trong bảo tàng là một chuyện, nhưng khi tận tay nhóm bếp, nấu cơm, mới cảm nhận được sự sáng tạo và gian khổ của bộ đội trong chiến dịch Điện Biên Phủ. Đây là trải nghiệm rất ý nghĩa.”

Ông Phạm Văn Giữa cùng hơn chục thành viên trong gia đình đến từ Hưng Yên đã dành khá nhiều thời gian trải nghiệm tại khu bếp. Là cựu chiến binh, từng tham gia kháng chiến chống Mỹ, ông Giữa tranh thủ giải thích cho con cháu về cách bộ đội sử dụng bếp Hoàng Cầm. "Đây thực sự là chuyến du xuân đầu năm ý nghĩa của gia đình. Các con, các cháu được tận mắt nhìn, trải nghiệm thực tế đã hiểu thêm về những khó khăn, sáng tạo và ý chí của cha ông trong những năm chiến tranh". Ông Giữa nói.

Khi ký ức lịch sử được thắp lên từ ngọn lửa nhỏ

Đối với nhiều cựu chiến binh có mặt tại chương trình, hình ảnh những bếp Hoàng Cầm đỏ lửa giữa khu di tích gợi lại ký ức khó quên. Ông Lò Văn Hòa, cựu chiến binh từng tham gia quân ngũ tại Điện Biên, xúc động nói: “Ngày xưa chúng tôi nấu ăn bằng bếp Hoàng Cầm trong rừng, phải giữ bí mật tuyệt đối. Nhìn các cháu hôm nay trải nghiệm lại, tôi rất vui vì lịch sử không bị lãng quên.”

Cô giáo Lê Thị Thanh Hương, Trường THCS Tân Bình, cho biết: “Hoạt động trải nghiệm này được thiết kế như một bài học lịch sử sống động, giúp học sinh tiếp cận lịch sử không chỉ qua sách vở mà bằng trải nghiệm thực tế. Khi tự tay nhóm bếp, nấu cơm, các em sẽ nhớ lâu hơn về những câu chuyện trong sách giáo khoa.”

Không phải sơn hào hải vị, chỉ là cơm nóng, ngô, khoai, rau luộc, măng rừng và vài món giản dị. Nhưng trong không gian của khu di tích lịch sử Điện Biên Phủ, bữa ăn ấy mang một ý nghĩa đặc biệt.

Ngọn lửa của Bếp Hoàng Cầm hôm nay không còn phục vụ chiến trường, nhưng vẫn âm thầm kể lại câu chuyện về trí tuệ, sự sáng tạo và ý chí kiên cường của quân và dân Việt Nam trong Chiến thắng Điện Biên Phủ.

Và với những học sinh có mặt tại buổi trải nghiệm nấu ăn bằng Bếp Hoàng Cầm, ký ức ấy có lẽ sẽ còn cháy mãi — như ngọn lửa nhỏ trong lòng đất năm xưa đã góp phần làm nên một chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.