Học tại nhà “nhen nhóm” tại Trung Quốc

Một ngày của Estella, cô bé 14 tuổi ở Thượng Hải, bắt đầu không phải bằng tiếng chuông trường mà bằng việc học tiếng Tây Ban Nha, châm cứu rồi leo núi. Ba năm trước, em rời hệ thống trường công và chuyển sang học tại nhà.

Hiện nay, "lớp học" của Estella là chính ngôi nhà của mình. Cha mẹ em thuê gia sư dạy nhiều môn như toán, khoa học, ngoại ngữ, thể chất và cùng con xây dựng kế hoạch học tập mỗi ngày. Với Estella, cách học này giúp em theo đuổi những điều thực sự quan tâm, đặc biệt là ngôn ngữ và các lĩnh vực mới lạ như châm cứu.

Quyết định cho con học tại nhà xuất phát từ nhận định của phụ huynh rằng trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi sâu sắc giáo dục và thị trường lao động. Trong khi đó, hệ thống giáo dục công lập Trung Quốc vẫn nặng về thi cử và chuẩn hóa.

Học tại nhà mang lại sự linh hoạt khi có thể cá nhân hóa nội dung, điều chỉnh tiến độ và lựa chọn môi trường phù hợp với từng học sinh. Một số người từng theo mô hình này cho biết họ sớm nhận ra sở thích cá nhân và định hướng nghề nghiệp rõ ràng hơn.

Dù vậy, quy mô học tại nhà ở Trung Quốc vẫn còn nhỏ, khoảng 6.000 học sinh vào năm 2017, nhưng tăng trưởng trung bình 30% mỗi năm từ 2013. Xu hướng này phản ánh sự băn khoăn ngày càng lớn của phụ huynh về hiệu quả của việc chạy đua thi cử trong bối cảnh cạnh tranh việc làm ngày càng khốc liệt.

Tuy nhiên, học tại nhà vẫn đối mặt nhiều rào cản pháp lý. Theo quy định, trẻ từ 6 tuổi phải theo học tại các trường được công nhận, khiến mô hình này chưa có địa vị chính thức và có thể bị xử lý hành chính.

Ngoài ra, chất lượng học tập và khả năng phát triển kỹ năng xã hội của trẻ cũng là những vấn đề gây tranh cãi. Các chuyên gia cho rằng đây là lựa chọn nhiều rủi ro, đòi hỏi điều kiện và sự đầu tư lớn từ gia đình.

Dù còn nhiều tranh luận, những gia đình như của Estella vẫn hy vọng học tại nhà một ngày nào đó sẽ được công nhận như một lựa chọn hợp pháp trong hệ thống giáo dục Trung Quốc.