IMF: Liên kết ASEAN, nâng sức cạnh tranh của Việt Nam

Tuần lễ Hội nghị thường niên IMF - Ngân hàng Thế giới đang dần khép lại. Quỹ Tiền tệ Quốc tế đưa ra những đánh giá tích cực về tăng trưởng châu Á, trong đó có Việt Nam. Tại Bangkok, phóng viên VTV đã đã trao đổi với bà Rupa Duttagupta, Phó Giám đốc Vụ châu Á - Thái Bình Dương, IMF.

Trước hết xin cảm ơn bà đã dành thời gian cho VTV. Việt Nam đã hưởng lợi đáng kể từ sự dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhưng Việt Nam đang tiến lên đến đâu trong chuỗi giá trị, thay vì chỉ là sự dịch chuyển của hoạt động lắp ráp và dòng chảy thương mại?

Bà Rupa Duttagupta: Việt Nam hưởng lợi từ vị trí trong chuỗi giá trị công nghệ và làn sóng đầu tư AI. Phân tích của IMF cho thấy giá trị gia tăng trong xuất khẩu điện tử của Việt Nam đang tăng.

Để duy trì sức cạnh tranh, việc tiến lên trong chuỗi giá trị phải đi cùng lan tỏa công nghệ từ doanh nghiệp FDI sang doanh nghiệp trong nước. Những ưu tiên là hạ tầng số, giáo dục và kỹ năng AI, đồng thời cải thiện môi trường kinh doanh, tháo gỡ vướng mắc về quy định.

Khi thương mại toàn cầu ngày càng phân mảnh, các nền kinh tế lớn sử dụng nhiều hơn thuế quan, chính sách công nghiệp và dịch chuyển sản xuất sang các nước đối tác, IMF đánh giá đâu là những điểm dễ tổn thương nhất của khu vực ASEAN?

Bà Rupa Duttagupta: Mở cửa thương mại mang lại lợi ích nhưng cũng khiến các nền kinh tế chịu tác động từ bên ngoài. Châu Á chống chịu khá tốt trước cú sốc thuế quan nhờ khả năng điều chỉnh chuỗi giá trị; Việt Nam đã làm tốt điều này. Đa dạng hóa đối tác và tăng liên kết khu vực giúp giảm rủi ro. Hiện chỉ khoảng một phần tư thương mại ASEAN diễn ra giữa các thành viên, so với khoảng 66% ở châu Âu. Tăng giao thương nội khối sẽ giúp Việt Nam và ASEAN chống chịu tốt hơn trước biến động bên ngoài.

AI mở ra cơ hội lớn để nâng năng suất. Nhưng liệu công nghệ này cũng có thể làm suy giảm lợi thế lao động chi phí thấp vốn là động lực phát triển ngành sản xuất của châu Á?

Bà Rupa Duttagupta: AI có thể hỗ trợ lao động kỹ năng cao, nhưng cũng làm giảm nhu cầu nhân lực ở những việc dễ tự động hóa. Nghiên cứu tại 19 nền kinh tế châu Á, gồm Việt Nam, cho thấy từ khi ChatGPT xuất hiện, nhu cầu tuyển dụng ở nhóm việc chịu tác động của AI giảm khoảng 10% so với nhóm ít chịu tác động, sau đó ổn định lại. Trong khi đó, nhu cầu lao động có kỹ năng AI tăng đáng kể.

AI đang định hình lại công việc. Với Việt Nam, ưu tiên là đào tạo lại lao động, thúc đẩy chuyển giao công nghệ giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước, giúp cả doanh nghiệp nhỏ và vừa ứng dụng AI.

Xin cảm ơn bà!