Iran xúc tiến thu phí tàu thuyền qua eo biển Hormuz

Iran đang thúc đẩy kế hoạch áp dụng cơ chế thu phí đối với các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ toàn cầu - trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp.

Theo truyền thông Iran và Nga, Quốc hội Iran (Majlis) dự kiến sớm thông qua một đạo luật mới nhằm chính thức hóa việc thu phí quá cảnh đối với các tàu đi qua eo biển Hormuz. Thành viên Ủy ban Chính sách đối ngoại và An ninh quốc gia của Quốc hội Iran, ông Alaeddin Boroujerdi, cho biết các khoản phí này sẽ được áp dụng theo khuôn khổ pháp lý mới mà Tehran đang hoàn tất.

Giới chức Iran cho rằng khoản thu trên là cần thiết để phục vụ công tác bảo đảm an ninh hàng hải và cung cấp dịch vụ cho tàu thuyền qua lại tại khu vực. Theo dự thảo luật, nguồn thu từ việc quá cảnh eo biển Hormuz sẽ được sử dụng để tài trợ cho các hoạt động bảo vệ tuyến hàng hải và hạ tầng hỗ trợ liên quan.

Trước đó, ngày 26/3, Chủ tịch Ủy ban Các vấn đề dân sự thuộc Quốc hội Iran Mohammadreza Rezaei Kouchi cũng xác nhận cơ quan lập pháp nước này đang xúc tiến ban hành luật thu phí tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz. Theo cách nhìn của Tehran, đây là biện pháp nhằm khẳng định "chủ quyền, kiểm soát và giám sát" của Iran đối với tuyến đường biển đặc biệt quan trọng này, đồng thời tạo thêm nguồn thu cho ngân sách nhà nước.

Động thái trên diễn ra trong bối cảnh truyền thông phương Tây từng đưa tin một trong những yêu cầu của Iran trong các tiếp xúc gián tiếp với Mỹ là xây dựng cơ chế mới đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, theo hướng cho phép Tehran thu phí tương tự mô hình quản lý của Ai Cập tại kênh đào Suez.

Phản ứng trước thông tin này, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington có thể nhanh chóng chấm dứt bất kỳ hệ thống thu phí nào mà Iran áp đặt đối với tàu thương mại qua eo biển Hormuz, nếu cần thiết. Tuy nhiên, ông cũng cho rằng trước tiên cần xác minh tính chính xác của các thông tin liên quan.

Trong khi đó, Tehran cho thấy đang từng bước siết chặt quyền kiểm soát đối với luồng lưu thông qua eo biển chiến lược này. Theo các tuyên bố gần đây, Iran đã cho phép tàu của một số quốc gia được coi là "thân thiện" đi qua Hormuz, trong đó có Nga, Ấn Độ, Iraq, Trung Quốc và Pakistan. Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar cho biết Iran đã cấp phép cho 20 tàu mang cờ Pakistan đi qua eo biển này, với nhịp độ khoảng 2 tàu mỗi ngày.

Ngược lại, Iran tuyên bố sẽ không cho phép các tàu chở dầu có liên quan đến Mỹ, Israel và các nước ủng hộ chiến dịch quân sự nhằm vào Tehran đi qua eo biển Hormuz. Một số tàu chở dầu được cho là đã bị tấn công trong thời gian qua do di chuyển qua khu vực mà không có sự chấp thuận của Iran.

Eo biển Hormuz từ lâu được coi là một trong những điểm nghẽn hàng hải quan trọng nhất thế giới. Vì vậy, bất kỳ thay đổi nào trong cơ chế kiểm soát, thu phí hay hạn chế lưu thông tại đây đều có thể tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng toàn cầu, chuỗi cung ứng quốc tế và an ninh khu vực.