Israel mở rộng kiểm soát gần 1.000 km2 lãnh thổ Trung Đông

Kể từ sau cuộc tấn công của phong trào Hamas nhằm vào Israel hồi tháng 10/2023 làm bùng phát cuộc xung đột đẫm máu tại Gaza, Chính phủ của Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã tăng cường triển khai chiến lược quân sự mới nhằm tăng cường kiểm soát an ninh tại khu vực.

Theo tính toán của báo Financial Times (FT), quân đội Israel hiện kiểm soát nhiều khu vực tại Dải Gaza, miền Nam Lebanon và một phần lãnh thổ Syria. Diện tích các vùng do Israel kiểm soát tương đương khoảng 5% diện tích Israel theo đường biên giới năm 1949.

Báo này cho biết hơn một nửa diện tích lãnh thổ kiểm soát nói trên nằm ở miền Nam Lebanon, nơi quân đội Israel thiết lập một vùng đệm an ninh nhằm ngăn chặn các hoạt động của lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn. Phần diện tích còn lại nằm tại Dải Gaza và Syria.

Theo FT, quân đội Israel hiện kiểm soát hơn một nửa diện tích Dải Gaza, đồng thời thiết lập thêm nhiều vùng đệm quân sự. Điều này khiến khoảng 2 triệu cư dân Palestine tại Gaza hiện chỉ còn sinh sống trên khoảng 40% diện tích lãnh thổ trước xung đột.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu ngày 18/5 cũng xác nhận quân đội nước này đang mở rộng phạm vi kiểm soát tại Gaza. Phát biểu tại cuộc họp nội các ở Jerusalem, ông cho biết Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) hiện kiểm soát khoảng 60% diện tích Dải Gaza, tăng so với mức 53% theo giai đoạn đầu của thỏa thuận ngừng bắn được Mỹ làm trung gian hồi tháng 10/2025.

Ông Netanyahu khẳng định mục tiêu của Israel là bảo đảm Gaza "không còn là mối đe dọa đối với Israel", đồng thời tuyên bố quân đội nước này sẽ tiếp tục chiến dịch nhằm vào Hamas.

Trước đó hai ngày, quân đội Israel thông báo đã tiến hành cuộc không kích tại khu vực Rimal ở thành phố Gaza, tiêu diệt Ezzedine al-Haddad - người được cho là chỉ huy cấp cao của cánh quân sự Hamas. Thủ tướng Netanyahu cáo buộc nhân vật này chịu trách nhiệm về các vụ tấn công, bắt cóc và sát hại công dân Israel trong cuộc xung đột kéo dài từ tháng 10/2023.

Cuộc chiến tại Gaza bùng phát sau khi Hamas cùng các nhóm vũ trang Palestine tiến hành cuộc tấn công vào miền Nam Israel ngày 7/10/2023, khiến khoảng 1.200 người thiệt mạng và 251 người bị bắt làm con tin, theo số liệu phía Israel công bố.

Trong khi đó, chiến lược quân sự mới của Israel tiếp tục gây tranh cãi trong khu vực và cộng đồng quốc tế. FT nhận định chiến lược này nhận được sự ủng hộ từ các lực lượng cánh hữu và cực hữu tại Israel, song đồng thời làm gia tăng căng thẳng địa chính trị và gây ra mức độ tàn phá nghiêm trọng tại Trung Đông.

Liên quan đến Lebanon, Ngoại trưởng Israel Gideon Saar ngày 28/4 khẳng định nước này "không có tham vọng lãnh thổ" tại quốc gia láng giềng. Theo ông Saar, sự hiện diện của quân đội Israel tại miền Nam Lebanon chỉ nhằm mục đích bảo vệ an ninh cho công dân Israel trước các mối đe dọa từ Hezbollah và các nhóm vũ trang khác.

Sau khi lệnh ngừng bắn giữa Israel và Hezbollah có hiệu lực từ ngày 17/4, Israel đã thiết lập khu vực an ninh được gọi là "Đường Vàng", kéo dài khoảng 10 km tính từ biên giới phía Nam Lebanon. Ngoại trưởng Saar cho biết nếu Hezbollah và các tổ chức vũ trang khác bị giải giáp, Israel sẽ không còn lý do duy trì hiện diện quân sự tại khu vực này.

Tuy nhiên, nhiều quan chức khu vực lo ngại tình trạng hiện nay có thể dần trở thành lâu dài, đặc biệt trong bối cảnh các lực lượng cánh hữu và phong trào định cư tại Israel ngày càng thúc đẩy các yêu sách mở rộng lãnh thổ.

Một số chính trị gia cực hữu Israel, trong đó có Bộ trưởng Tài chính Bezalel Smotrich, đã kêu gọi tái lập các khu định cư Do Thái tại Gaza và mở rộng quyền kiểm soát tới khu vực sông Litani ở Lebanon. Một nhóm nghị sĩ Israel gần đây cũng đề xuất quân đội chiếm toàn bộ khu vực phía Nam sông Litani và di dời cư dân Lebanon khỏi đây.

Diễn biến mới cho thấy xung đột tại Gaza và căng thẳng dọc biên giới Israel - Lebanon tiếp tục tiềm ẩn nguy cơ bất ổn kéo dài đối với an ninh khu vực Trung Đông, trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao quốc tế nhằm đạt được giải pháp lâu dài vẫn chưa được giải quyết triệt để.